III SA 1423/03
WyrokWSA w Warszawie2004-08-27
Skład orzekający: sędzia NSA Jan Rudowski, asesor WSA Sylwester Golec, asesor WSA Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, który nakłada obowiązek podatkowy na podmioty inne niż producenci i importerzy, jest zgodny z art. 217 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, który rozszerza krąg podatników podatku akcyzowego poza producentów i importerów, jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP. Zgodnie z zasadą konstytucyjną, istotne elementy stosunku daninowego muszą być regulowane ustawą, a nie rozporządzeniem. W związku z tym, decyzja określająca zobowiązanie w podatku akcyzowym na podstawie tego przepisu jest wadliwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za lipiec, sierpień i wrzesień 1999 r. dla przedsiębiorstwa zajmującego się handlem paliwami. Organ podatkowy ustalił, że firma sprzedawała olej napędowy II jako olej napędowy do silników szybkoobrotowych, podlegający opodatkowaniu akcyzą, mimo że nie zapłacono od niego podatku. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Przedsiębiorstwo wniosło skargę do sądu administracyjnego, kwestionując zgodność z Konstytucją RP przepisu rozporządzenia, na podstawie którego nałożono podatek.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w C. oraz stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 12.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jan Rudowski, asesor WSA Sylwester Golec, asesor WSA Jolanta Sokołowska ( spr. ), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi J. R. Przedsiębiorstwo [...] T. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w C. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 12.200 zł ( dwanaście tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. # SWYROK
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] Izba Skarbowa w W. Ośrodek Zamiejscowy w C., po rozpatrzeniu odwołania J. R. [...], utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] marca 2003r. Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za lipiec, sierpień i wrzesień 1999r..
Z motywów decyzji wynika, że J. R. [...] w 1999r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie hurtowego i detalicznego obrotu paliwem oraz transportu w ruchu krajowym i międzynarodowym. Firma nie posiadała własnej bazy magazynowej, a paliwo w ilościach hurtowych było dostarczane bezpośrednio do odbiorcy od producenta. Handel detaliczny paliwem odbywał się w dwóch stacjach paliwowych w W. i R. k. Z.
Kontrola podatkowa ujawniła, iż [...] w 1999r. zakupiło bez podatku akcyzowego paliwo o nazwie "olej napędowy II" i symbolu SWW 0242-222, a sprzedawało go jako olej napędowy do. silników szybkoobrotowych, podlegający opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Na podstawie materiału dowodowego, zebranego w trakcie kontroli, Urząd Skarbowy w W. ustalił, że odbiorcy oleju napędowego, dokonując zakupu tego oleju ...w celu dalszej odsprzedaży, przyjęli zakupiony olej jako olej napędowy l i sprzedali go jako ON I, nie otrzymawszy od [...] żadnej informacji, ani świadectwa jakości, z których wynikałoby, że otrzymany olej jest olejem napędowym do silników wolno- i średnioobrotowych. Natomiast odbiorcy detaliczni, otrzymując przy fakturach informacje na piśmie lub ustnie, że jest to olej napędowy II uznawali, że nadaje się on do napędu samochodów ciężarowych.
Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] marca 2003r. Nr [...] określił zobowiązanie podatkowe i zaległość w podatku akcyzowym wraz z należnymi odsetkami za zwłokę za lipiec, sierpień i wrzesień 1999r..
W odwołaniu pełnomocnik zarzucił tej decyzji naruszenie art. 180, art.188, art. 122, art. 197, art. 216 Ordynacji podatkowej, § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego oraz art.35 ustA ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w związku z art.217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał na braki w materiale dowodowym,
Sygn. Akt III SA 1423/03
zawnioskował o powołanie biegłego oraz dopuszczenie jako dowodu szeregu
wskazanych przez niego dokumentów. Utrzymywał, że rafineria produkowała olej napędowy do silników szybkoobrotowych z zapłonem samoczynnym, zaś symbol SWW 0242-222 można zastosować tylko do paliwa żeglugowego. Wyraził pogląd, według którego przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji organu I instancji są niezgodne z konstytucją.
Izba Skarbowa powołując się na § 18 ust. l pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego oraz poz. l załącznika nr 6 do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym stwierdziła, że Urząd Skarbowy zasadnie określił zobowiązanie w podatku akcyzowym. Olej napędowy do silników szybkoobrotowych podlegał bowiem w 1999r. opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, a podatek ten nie został zapłacony. Zwróciła uwagę, iż w odwołaniu pełnomocnik potwierdził zakup przez [...] oleju napędowego do silników szybkoobrotowych. Zarzuty dotyczące nie wyjaśnienia sprawy i nie powołania biegłego oceniła jako niezasadne. Uznała, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o obrocie olejem napędowym, który nie był zwolniony od podatku. Zauważyła, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zostało uwzględnione żądanie dopuszczenia jako dowodu wskazywanych przez stronę dokumentów i pism. Natomiast powoływanie biegłego, zdaniem Izby, było niecelowe, ponieważ olej napędowy został sprzedany w 1999r., a kwestię definicji oleju napędowego i silnika wysokoprężnego rozstrzygnięto w oparciu o inny materiał dowodowy. Podkreśliła, iż przepisy rozporządzenia określające innych podatników podatku akcyzowego niż wymienieni wart. 35 ust. I ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, zostały wydane na podstawie przepisu w randze ustawy, zatem nie są one niezgodne z konstytucją.
W skardze pełnomocnik powtórzył zarzuty odwołania obszernie dowodząc swoich
racji. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002r. sygn. akt P 7/00 dowodził niekonstytucyjności § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego. Podniósł, że przepis ten jest dotknięty tą samą wadą prawną, która stała się przyczyną stwierdzenia niezgodności § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. 'Y sprawie podatku akcyzowego z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. obowiązek podatkowy został nałożony przepisem w randze rozporządzenia. Kolejną argumentację na tę okoliczność zawarł w piśmie zatytułowanym "uzupełnienie skargi".
Sygn. akt III SA 1423/03
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył. co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem pełnomocnika, iż regulacja zawarta w § 18
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 157, poz. 1035, ze zm.), na podstawie którego został w niniejszej sprawie określony podatek akcyzowy za lipiec, sierpień i wrzesień 1999r., zawiera tożsamą regulację prawną jak § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 2, poz. 3 ze zm.), którego
niezgodność z art. 217 Konstytucji RP orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 marca 2002 r. sygn. akt P 7/2000 (Dz. U. Nr 23, poz. 242).
W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny wychodząc od wyrażonej wart. 217 Konstytucji RP zasady nakazującej regulować ustawą wszystkie istotne elementy stosunku daninowego, do których zalicza się m. in. określenie podmiotu oraz przedmiotu opodatkowania, stawek podatkowych, zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku, uznał, iż dokonane w § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, na podstawie upoważnienia zawartego wart. 35 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr II, poz. 50 ze zm.), rozszerzenie obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym na podmioty nie wymienione wart. 35 ust. l tej ustawy (producenci i importerzy wyrobów akcyzowych) jest niezgodne z Konstytucją.
Analogiczna sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 35 ust. l
ustawy o podatku od towarów i usług, w brzmieniu obowiązującym w l 999r., podatnikami podatku akcyzowego byli jedynie producenci i importerzy towarów akcyzowych. Minister Finansów korzystając z upoważnienia, zawartego wart. w 35 ust. 4 ww. ustawy, do określenia przypadków, w których podatnikami akcyzy są inne osoby niż wymienione wart. 35 ust. l, w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego objął obowiązkiem podatkowym w podatku akcyzowym również podmioty dokonujące sprzedaży wyrobów akcyzowych podlegających opodatkowaniu tym podatkiem, od których nie zapłacono podatku akcyzowego (§ 18 ust. l pkt 6 rozporządzenia). Na podstawie tego ostatniego przepisu został wymierzony skarżącemu podatek akcyzowy za lipiec, sierpień i wrzesień 1999r.
Sygn. Akt III SA 1423/03
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela wywody Trybunału Konstytucyjnego co do niedopuszczalności regulowania w aktach podstawowych zasadniczych elementów stosunku daninowego. Zauważa też, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002r. sygn. akt P.7/2000 znajduje pełne zastosowanie do działania § 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego, ze względu na tożsamość stanu prawnego objętego tym wyrokiem i wymienionym przepisem. Ponieważ niespornym jest fakt, iż skarżący nie był ani producentem, ani importerem wyrobów akcyzowych, w świetle powyższego nie mógł być on obciążony podatkiem akcyzowym na podstawie przepisu w randze rozporządzenia.
Brak podstawy prawnej do określenia podatku akcyzowego decyduje bezprzedmiotowości rozważań na temat prawidłowości prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania wyjaśniającego.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97
l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy
wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200
ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie art. 152 wyżej wymienionej ustawy decyzja nie podlega wykonaniu
w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło