III SA 1774/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędziowie asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, asesor WSA Jolanta Sokołowska ( spr. ), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia ... czerwca 2003 r. Nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w R. z dnia ... marca 2003 r. Nr ... w sprawie podatku od towarów i usług 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 2.700 zł ( dwa tysiące siedemset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia ... czerwca 2003r. Nr ... Izba Skarbowa w W... Ośrodek Zamiejscowy w R., po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika A.K. - A., utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w R. z dnia ... marca 2003r. Nr ... w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień 1999r.. Z motywów decyzji wynika, że podczas kontroli podatkowej stwierdzono, iż w miesiącu wrześniu 1999r. A.K. dokonał obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktury VAT nr ... z dnia ... września 1999r., wystawionej przez R. na okoliczność zakupu samochodu marki ... . Faktura ta zawiera informacje, że zakupiony samochód jest samochodem ciężarowo-specjalistycznym o dopuszczalnej ładowności 510 kg. Podatnik nie przedstawił do kontroli wyciągu ze świadectwa homologacji. Na wniosek Urzędu Skarbowego Urząd Miejski w R. przesłał komplet dokumentów dotyczących rejestracji przedmiotowego samochodu, m. in. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ... lipca 2002r. Nr ... stwierdzającą nieważność dowodu rejestracyjnego, wydanego A.P. - sprzedawcy samochodu, na samochód ciężarowy marki ... oraz skierowaną do A.K. decyzję Urzędu Miejskiego w R. Wydział Infrastruktury Referat Komunikacji z dnia ... września 2002r. w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki ..., rok produkcji 1999, z datą pierwszej rejestracji 22.09.1999 r.. Na podstawie tych dowodów Urząd Skarbowy uznał, że zakupiony przez podatnika samochód jest samochodem osobowym i w związku z tym, powołując się na art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wrzesień 1999 r. w kwocie innej niż wynikająca ze złożonej deklaracji podatkowej VAT-7 za ten miesiąc. W odwołaniu pełnomocnik zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Jej zdaniem stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej kwalifikującej samochód jako ciężarowy, nie jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług, pozbawiającej podatnika możliwości odliczenia podatku naliczonego. Decyzja taka narusza, określoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Powołała się na urzędową interpretację Ministra Finansów zawartą w piśmie z dnia ... stycznia 2002 r., utrzymując, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki, o których w nim mowa. Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko Urzędu Skarbowego. Uznała, że stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji administracyjnej - dowodu rejestracyjnego, w efekcie czego samochód uznany jest, w świetle przepisów o ruchu drogowym, za samochód osobowy, oznacza brak prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika samochodów osobowych. Zarzut naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oceniła jako bezzasadny. W skardze pełnomocnik A.K. powtórzył zarzuty odwołania. Dowodziła, że zmiana kwalifikacji pojazdu w dowodzie rejestracyjnym z ciężarowego na osobowy, będąca skutkiem błędnego zarejestrowania pojazdu przez organ rejestrujący nie wystarcza, aby pozbawić podatnika prawa do obniżenia podatku należnego. Utrzymywała, iż podatnik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji zmiany stanowiska organów administracji państwowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji bezpodstawnie przyjęły, iż A.K. jest reprezentowany przez doradcę podatkowego E.N. . W aktach sprawy brak jest bowiem pełnomocnictwa upoważniającego tę osobę do reprezentowania A.K. czy to w ogóle przed organami podatkowymi, czy też w konkretnej sprawie, tj. w postępowaniu podatkowym w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 1999r.. Znajduje się w nich wyłącznie umowa zlecenia zawarta w dniu 1 lutego 2001r. pomiędzy Kancelarią Doradztwa Podatkowego z siedzibą w R., reprezentowanym przez doradcę podatkowego E.P., przyjmującą zlecenie prowadzenia ewidencji, a zlecającym tę usługę A.K. - A. - R. . W ramach tej umowy zleceniobiorca zobowiązał się "do prowadzenia w imieniu i na rachunek zleceniodawcy księgi rachunkowej będącej podstawą obliczenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz ewidencji vat będącej podstawą rozliczenia podatku od towarów i usług". Zakres tej usługi został wyspecyfikowany w sposób szczegółowy i w żadnej mierze nie obejmuje ona reprezentowania A.K. przed organami podatkowymi. W umowie zlecenia znajduje się natomiast zastrzeżenie, iż dodatkowe świadczenia Biura na rzecz zleceniodawcy objęte będą odrębną umową. Na rozprawie w dniu 29 września 2004r. reprezentująca A.K. doradca podatkowy E.N. oświadczyła, że była prawidłowo umocowana do występowania w jego imieniu w postępowaniu podatkowym, na dowód czego może przedłożyć brakujące pełnomocnictwo. W tej sytuacji Sąd zobowiązał E.N. do nadesłania odpisu pełnomocnictwa w terminie 7 dni. W wyznaczonym terminie pełnomocnictwo nie zostało nadesłane, a występująca w sprawie sądowej pełnomocnik poinformowała Sąd pismem z dnia 6 października 2004r., że w swych aktach nie posiada żądanego pełnomocnictwa i w związku z tym zwróciła się do Urzędu Skarbowego w R. o dołączenie go do akt sądowych. Urząd Skarbowy nie przesłał brakującego dokumentu. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż doradca podatkowy E.N. nie posiadała uprawnień do reprezentowania A.K. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 1999r., a to oznacza, że wszelkie czynności organów podatkowych dokonane w tym postępowaniu z jej udziałem, a w szczególności doręczenie jej decyzji organów obu instancji, są bezskuteczne. Kwestie związane z reprezentowaniem strony w postępowaniu podatkowym zostały uregulowane w Rozdziale 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). I tak, art. 136 tej ustawy stanowi, że strona może działać przez pełnomocnika, zaś z art. 137 § 2 i § 3 wynika, iż pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu, a pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z treści powyższych przepisów wynika, że pełnomocnictwo musi być udzielone wprost, czyli nie może być domniemane. Brak więc prawidłowego umocowania do reprezentowania strony w postępowaniu podatkowym jest równoznaczne z brakiem pełnomocnika w sprawie. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu osoby nie mającej pełnomocnictwa i doręczanie takiej osobie decyzji kończących postępowanie w danej instancji oznacza po pierwsze, że strona została pozbawiona udziału w postępowaniu, po drugie, że decyzje nie zostały skutecznie doręczone, czyli nie są one wiążące. Zgodnie bowiem z art. 212 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia, przy czym w myśl postanowień art. 145 § 1 i § 2 tej ustawy pisma doręcza się stronie, a gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały doręczone nie posiadającej umocowania E.N., a więc nie można uznać, iż zostały doręczone prawidłowo oraz że są wiążące. Ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem szeregu przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 123 § 1, art. 137 § 2 i § 3, art. 145 § 1 i §2 oraz art. 200 Ordynacji podatkowej, nie mogły one być pozostawione w obrocie prawnym. Rozpoznając ponownie sprawę organ podatkowy winien przeprowadzić postępowanie podatkowe z uwzględnieniem dyspozycji zawartych w tych przepisach. Ponieważ postępowanie podatkowe będzie prowadzone w całości ponownie, a przyczyną uchylenia decyzji podatkowych były błędy proceduralne, w tym brak uczestnictwa strony w postępowaniu, niezasadne jest rozpatrywanie merytorycznych zarzutów skargi. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), postanowiono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 wyżej wymienionej ustawy decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.