III SA 1823/03

WyrokWSA w Warszawie2004-09-24

Skład orzekający: Hanna Kamińska, Małgorzata Długosz-Szyjko, Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może odmówić podatnikowi prawa do obniżenia podatku należnego na podstawie § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r., jeśli sprzedawca zadeklarował i zapłacił podatek należny, a faktura została wystawiona przed powstaniem obowiązku podatkowego?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została uchylona, ponieważ opierała się na przepisie § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r., który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją RP. Przepis ten pozbawiał podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego, mimo że sprzedawca zadeklarował i zapłacił podatek należny. Sąd stwierdził naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących obowiązku organów do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Spółka cywilna G. wniosła skargę na decyzję Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego określającą spółce nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe za listopad 2002 r. Organ podatkowy zakwestionował odliczenie podatku z faktur z 19 i 31 października 2000 r., które nie dokumentowały czynności podlegających opodatkowaniu, wystawionych przed powstaniem obowiązku podatkowego. Spółka podnosiła, że działała w zaufaniu do sprzedawcy, który zapłacił podatek, a błędy w deklaracjach były nieistotne dla budżetu państwa. Skarżący kwestionowali również prawo urzędu do naliczenia sankcji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. Stwierdzono, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2004 r. sprawy ze skargi [...] G. S.C. w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonywana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę[...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [....] czerwca 2003 r. nr [...] Izba Skarbowa w W.utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...]03.2003 nr [...] określającą spółce cywilnej "G": nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za okres styczeń - grudzień 2001 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za listopad 2002r. , kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za listopad 2002r. oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe za listopad 2002r. Jak wynika z akt sprawy w okresie 29.01.-31.01.2003r. przeprowadzona została w spółce cywilnej "G" kontrola w wyniku, której stwierdzono, że -spółka dokonała odliczenia podatku z faktur z 19 i 31 października 2000r., które nie dokumentowały czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wystawionych przed powstaniem obowiązku podatkowego ( zaliczki nieprzekraczające 50% ceny towaru) . -w okresie od października do grudnia 2000r. spółka nie prowadziła ewidencji zakupów, -w deklaracjach w sposób nieprawidłowy wykazywała jako zakupy zaliczane do środków trwałych związanych ze sprzedażą opodatkowaną i zwolnioną podczas, gdy zakupy te były związane wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną. Te ustalenia kontroli stanowiły zdaniem urzędu skarbowego podstawę do wydania decyzji określającej rozliczenia podatkowe spółki w podatku od towarów i usług w wysokościach innych niż wykazane przez spółkę w złożonych deklaracjach VAT -7 oraz ustalającej sankcję podatkową określoną w art. 27 ust 6 ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W złożonym odwołaniu spółka podnosiła, iż działała w przeświadczeniu, iż zapłacone zaliczki, na które sprzedawca wystawił faktury VAT przekroczyły 50% umówionej ceny, bowiem nie mogła przewidzieć ostatecznej wysokości ceny sprzedaży. Kwestionowała prawo urzędu skarbowego do naliczenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. Podnosiła, iż kwota podatku wynikająca z otrzymanych faktur została przez sprzedawcę zapłacona i budżet państwa nie poniósł żadnej straty. Zdaniem strony, kwoty wykazane w deklaracjach za październik 2000 r. do przeniesienia nie miały wpływu na wysokość kwoty podatku naliczonego wykazanego w deklaracji za listopad 2002r. Spółka wskazywała również, iż korekty deklaracji zostały sporządzone na wyraźne żądanie Urzędu Skarbowego, kwestionowanie zasadności ich sporządzenia narusza wobec powyższego podstawową zasadę zaufania podatników do organów podatkowych. Strona przyznała, iż kwoty podatku zostały wykazane w niewłaściwych rubrykach, jednakże w prawidłowej wysokości. Stwierdziła, iż posiada zarówno rejestry zakupów jak i ewidencje środków trwałych. Strona wnosiła o anulowanie naliczonej sankcji podatkowej. Izba Skarbowa w uzasadnieniu decyzji wydanej na skutek odwołania podniosła, iż zgodnie z art. 19 ust. l ustawy o VAT podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, nie jest to jednak prawo bezwzględne. Art. 19 ust. 2 mówi, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 15 ust. 2 , a przypadku importu - suma kwot podatku wynikająca z dokumentów odprawy celnej . Izba Skarbowa podniosła, iż z § 50 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ( Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) wynika, że w wypadku , gdy wystawiono fakturę, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie stanowi ona podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. W przedmiotowej sprawie zaś jest bezsporne, iż faktura z dnia [...].10.2000r. nr [...] wystawiona została przed powstaniem obowiązku podatkowego, gdyż nie otrzymano od nabywcy kwoty wynoszącej co najmniej 50°% ceny usługi. Izba Skarbowa podniosła również, że akt notarialny podpisany został [...].04.2001 r., kontrolę przeprowadzono w dniach od 29.01 do 31.01.2003r. Podatnik mimo świadomości nieprawidłowości dokonanych odliczeń ( od dnia podpisania aktu notarialnego) nie podjął żadnych działań zmierzających do skorygowania błędnie wykazanej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Izba Skarbowa nie podzieliła również poglądów strony, że w wypadku nieprawidłowego wykazania kwoty do przeniesienia na następny miesiąc za październik 2000r. i wykazywania tej kwoty nierozliczonej w poprzednim okresie w deklaracjach dotyczących następnych miesięcy, nie spowodowała ona zawyżenia kwoty podatku w deklaracji za listopad 2002r. Na decyzję Izby Skarbowej wspólnicy spółki cywilnej "G" W. i M. W. wnieśli w dniu [...].07. 2003r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podnieśli argumenty podnoszone wcześniej w odwołaniu od decyzji urzędu skarbowego, powołali się na treść art. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, podkreślili, że każdorazowo płacili za 100% stanu zaawansowania robót, oraz że przedsiębiorstwo budowlane odprowadzało należny podatek VAT. Wobec powyższego zdaniem Skarżących wykazywanie tego podatku naliczonego w deklaracjach VAT nie naruszało prawa. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa nie uznała zgłoszonych zarzutów wywodząc jak w uzasadnieniu własnej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, stwierdzenie, że akt wydany przez organ administracyjny narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a lub c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.) powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Okoliczności takie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie, wobec powyższego skargę należało uwzględnić. Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji oparte zostało m.in. na postanowieniach § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245). Przepis ten w zakresie, w jakim pozbawia prawa do obniżenia podatku należnego podatnika VAT nabywającego towar czy usługę od podmiotu, który wystawił fakturę wraz z kwotą podatku, gdy dana sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym albo została zwolniona od podatku, a kwota wykazana w fakturze została zapłacona, został przez Trybunał Konstytucyjny (wyrokiem z dnia [...] czerwca 2004r. sygn. akt [...]) uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2, art. 64 ust. 3 w związku z art. 84 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50) takiej sankcji dla nabywcy towaru nie przewidują. Jak wynika z akt sprawy faktury na podstawie, których Skarżąca spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego wystawione były przez podatnika podatku od towarów i usług. Skarżąca twierdzi, że sprzedawca -podatnik podatku od towarów i usług- faktury te zaewidencjonował i zapłacił należny podatek. Tych twierdzeń Skarżącej nie sposób zweryfikować w oparciu o materiał zabrany w aktach sprawy, albowiem organy podatkowe ustaleń takich nie poczyniły. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] czerwca 2004r. sygn. akt [...]. Z tego względu organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę ustali czy wystawca zakwestionowanych faktur zadeklarował i opłacił należny podatek, a po dokonaniu tych ustaleń wyda rozstrzygnięcie z uwzględnieniem tez z cyt. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. z pominięciem (w przypadku potwierdzenia zapłacenia podatku należnego przez sprzedawcę) niezgodnej z konstytucją regulacji § 50 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzając naruszenie art. 122, 187 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (Dz.U. 1997 Nr137, poz.926) Sąd na podstawie art.145 § 1, pkt 1 lit c), art.152 i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło