III SA 1843/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, ( del. ), Sędziowie NSA ( del. ) Antoni Hanusz, As. WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. ; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku ; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżących 14 zł ( czternaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2003r. Wójt Gminy G. ustalił K. i A. K. łączne zobowiązanie pieniężne na 2003r. w kwocie [...] zł w tym: - podatek rolny [...] zł - podatek leśny [...] zł - podatek od nieruchomości [...] zł Podatkiem od nieruchomości objęto powierzchnię: mieszkalną [...]m2 wg stawki [...] zł/m2, budynku letniskowego [...] m2 wg stawki [...] zł /m2. Od powyższej decyzji podatnicy złożyli w dniu [...] kwietnia 2003r. odwołanie (uzupełnione pismem z dnia [...] kwietnia 2003r.), wnosząc o ponowne rozstrzygnięcie opodatkowania domku letniskowego. W uzasadnieniu w sposób bardzo drobiazgowy przedstawili swoją dotychczasową sytuację związaną z tym budynkiem, kwestionując przede wszystkim prawidłowość naliczania w stosunku do niego podatku od nieruchomości. Zdaniem podatników "Urząd" bazuje na wykazach nieruchomości sprzed 1997r., które złożyli, w wyniku wprowadzenia w błąd przy zawieraniu umowy dobrowolnego ubezpieczenia tegoż budynku w 1980r. Tym samym na siłę jest naliczany podatek od domku letniskowego, jako użytkowanego. Natomiast w 1997r. nie był on opodatkowany, gdyż uwzględniono oświadczenie o jego nie użytkowaniu. Obecnie też nie można go użytkować ze względu na stan techniczny (stan surowy, niewykończony), ale "Urząd" nie zwraca uwagi na składane oświadczenia i nie uwzględnia próśb o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na tą okoliczność. Nie bierze też pod uwagę zaświadczeń o nie korzystaniu z wodociągu oraz z energii elektrycznej, które wystawiły właściwe instytucje. Ponadto skarżący podnieśli, że z przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2003r. kontroli z udziałem inspektora nadzoru budowlanego nie sporządzono od razu protokołu, lecz wręczono go jednemu z podatników dopiero w piątym dniu po kontroli. Dokument ten zawiera ustalenia niezgodne z prawdą. Taka sytuacja oraz wydawanie decyzji o opodatkowaniu, nie mających pokrycia w rzeczywistości jest - w opinii podatników - nie do zaakceptowania w praworządnym państwie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w podstawie prawnej podając m.in. art. 13 § 1 pkt 3, art. 207 § 1, art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową. W uzasadnieniu podkreślono, że Wójt Gminy prawidłowo zastosował stawkę podatkową przewidzianą dla budynków pozostałych. Zgodnie z załączonymi do akt sprawy dowodami (wniosek o wydanie pozwolenia na budowę budynku letniskowego z dnia [...] sierpnia 1979r., decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1979r., oświadczenie wykonawcy z dnia [...] sierpnia 1978r. o przejęciu obowiązków kierownika budowy) na działce leśnej, położonej w miejscowości W. (Nr [...]) posadowiony jest budynek letniskowy. Ta dokumentacja może świadczyć o charakterze budynku, który po raz pierwszy został zgłoszony do opodatkowania w 1981r. (karta nieruchomości Nr [...]) i był opodatkowany na podstawie składanych wykazów w latach 1989–1991. Kolegium odnosząc się do zarzutów strony stwierdziło, że protokół z przeprowadzonej kontroli, w którym zamieszczono zapis, że budynek letniskowy nie jest "w stanie surowym" "jest wykończony i użytkowany od kilku lub kilkunastu lat", został podpisany przez podatnika, któremu umożliwiono wniesienie uwag. Uznało również, że pismo z Zakładu [...] o nie korzystaniu przez Pana K. z wody z wodociągu w miejscowości W. nie jest dowodem w sprawie, na podstawie którego można stwierdzić, iż znajdujący się na działce podatników domek letniskowy nie podlega opodatkowaniu według stawek ustalonych dla tego rodzaju budynków. Na zakończenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że podatnicy, nie kwestionując istnienia budynku letniskowego, nie przedstawili jakichkolwiek dowodów na to, że podlega on opodatkowaniu według innych stawek. Natomiast ciężar wykazania okoliczności pozwalających na zastosowanie korzystniejszej stawki podatkowej spoczywa na podatniku. W skardze skierowanej w dniu [...] lipca 2003r. na powyższą decyzje podatnicy A. i K. K. zwrócili się do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie "o rozstrzygnięcie opodatkowania budynku letniskowego". W uzasadnieniu oprócz dotychczasowej argumentacji ponieśli, że uznanie za zakończenie budowy: postawienia ścian, położenia sufitów i podłóg, jest sprzeczne z art. 54, art. 55 Prawa budowlanego, który mówi, że obiekt powinien być w takim stanie, aby mógł być przeprowadzony jego odbiór i aby można było go przekazać do normalnej eksploatacji i użytkowania. Opodatkowany budynek tych warunków nie spełniał i nie spełnia. Natomiast Urząd Gminy w G. wydaje tylko "swoje opinie", nie chcąc korzystać z opinii inspektora nadzoru budowlanego, sołtysa, sąsiadów, elektrowni czy też firmy nadzorującej wodociągi. Nie działa zatem w celu rzetelnego i uczciwego wyjaśnienia sprawy, lecz utrudnia życie podatnikom. Dodatkowo skarżący stwierdzili, że przed wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zostali pozbawieni możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy oraz wniesienia do niego ewentualnych uwag. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, iż podatnicy nie kwestionują charakteru przedmiotowego budynku jako letniskowego, a jedynie twierdzą, że nie został oddany do użytku z uwagi na stan surowy, brak wykończenia. W związku z tym nie powinien być opodatkowany podatkiem od nieruchomości. Do pisma skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] października 2003 r. skarżący dołączyli, oświadczenia sołtysa, sąsiadów, inspektora nadzoru budowlanego, Zakładu Energetycznego w G. na okoliczność nie użytkowania przez nich przedmiotowego domku letniskowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Rację należy bowiem przyznać podatnikom, iż z akt podatkowych przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu - sprawującemu między innymi kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., w związku art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - nie wynika, że skarżący zostali zapoznani przez organ drugiej instancji z całokształtem materiału dowodowego sprawy i mieli możliwość wypowiedzenia się co do jego treści. Dodatkowo dopiero w postępowaniu przed Sądem administracyjnym zostały przedstawione dowody, które mogły być złożone już wcześniej, gdyby organ przed wydaniem drugoinstancyjnej decyzji poinformował podatników o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami i o przedstawieniu uwag. W takim przypadku Kolegium mogłoby również podjąć stosowne działania, a w szczególności ustosunkować się do treści załączonych pism. Tym samym naruszona została jedna z podstawowych zasad wyrażona w dyspozycji art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej - czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, co więcej miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższego unormowania jasno wynika, że podatnik w każdym stadium toczącej się sprawy, a więc również przed organem drugiej instancji, ma możliwość współdziałania w kształtowaniu jego przebiegu, tym samym może wpływać na treść rozstrzygnięcia. Nie jest on jednak zobligowany do aktywnego działania (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska Ordynacja Podatkowa – komentarz, Toruń 2002r., s. 428). Wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, udział strony w postępowaniu zależy od jej woli. Adresatem postanowień zawartych w treści art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, jak również w przepisach art. 187 § 1, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 188, art. 178, art. 191, art. 200 § 1 tej ustawy, jest organ podatkowy i na nim spoczywają obowiązki przewidziane w tych unormowaniach. W związku z tym rozpoznając ponownie sprawę Kolegium będzie zobligowane zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu administracyjnym poprzez umożliwienie przejrzenia akt sprawy, ustosunkowanie się do złożonych w postępowaniu sądowym dowodów postaci oświadczeń: sołtysa, sąsiadów, inspektora nadzoru budowlanego, Zakładu Energetycznego w G. na okoliczność nie użytkowania przedmiotowego domku letniskowego. Należy również wyznaczyć stronie siedmiodniowy termin przewidziany w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej w celu zapoznania się z ostatecznymi wynikami postępowania wyjaśniającego. Wypełnienie powyższych dyspozycji pozwoli stronie wziąć czynny udział w postępowaniu i zrealizować zasadę tzw. "ostatniego słowa strony" (art. 123 w związku z art. 200 § 1 Ordynacji) oraz stwierdzić, że okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu dowodowym – stosownie do treści art. 192 Ordynacji podatkowej - mogą być uznane za udowodnione, gdyż podatnik mógł wypowiedzieć się co do przeprowadzonych dowodów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany był bowiem pogląd, który skład orzekający w tej sprawie podziela, że strona ma prawo wypowiedzieć się w przedmiocie całego materiału dowodowego zgromadzonego w danej sprawie podatkowej (art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej), niezależnie od tego, w jakiej fazie jej załatwiania został on zebrany oraz przez który organ podatkowy: pierwszej czy drugiej instancji (por. wyroki z dnia: 10 maja 2001r., sygn. akt I SA/Łd 4/99, ONSA 2002/3/113; 11 lipca 2002r., sygn. akt I SA/Po 788/00, Biuletyn Skarbowy 2002/6/25). Dodatkowo Sąd pragnie podkreślić, że postępowanie podatkowe – stosownie do elementarnych zasad przewidzianych w art. 121 § 1, art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej - powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, przy jednoczesnym podjęciu wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne załatwienie sprawy oraz po dokonaniu oceny czy dana okoliczność została udowodniona. Stwierdzić też należy, że w podstawie prawnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zabrakło powołania się na art. 6 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.e ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), które to przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji. Brak ten należy uzupełnić w nowej decyzji. Natomiast podnoszone przez podatników w skardze argumenty o naruszeniu przez organ podatkowy art. 54 i art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nie zasługują na uwzględnienie. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 6 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jest związany z rozpoczęciem faktycznego użytkowania budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. W takim przypadku obowiązek ten powstanie bez względu na to czy zostaną spełnione przesłanki przewidziane w przepisach Prawa budowlanego (art. 54, art. 55, art. 57) czy też nie. Nadmienić przy tym należy - podtrzymując stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2003r., sygn. akt III SA 3130/02, że okoliczności np. braku szyb w drzwiach wewnętrznych, braku zamków przy oknach, braku instalacji wodnokanalizacyjnej, nie wykluczają możliwości uznania budynku letniskowy za użytkowany, gdyż ze swej istoty jest on przeznaczony do okresowego, letniskowego wypoczynku. Mimo przedstawienia powyższych uwag Sąd doszedł do przekonania, że zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku z powołanymi wyżej przepisami Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 123 § 1 i art. 200 § 1 oraz w związku z art. 97 § 1 cytowanej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Narusza ona bowiem wyżej wymienione przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości, ma swoje oparcie w art. 152 p.p.s.a. Sąd uwzględnił bowiem skargę strony. Podstawą do wydania postanowienia o zwrocie kosztów postępowania (wpisu) był przepis art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wprawdzie Sądowi znana jest regulacja zawarta w przepisie art. 97 § 2 powołanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale nie odnosi się ona do zwrotu wpisu w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 97 § 2 cytowanej ustawy ma zastosowanie wyłącznie do wysokości wpisu określonego w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz. U. Nr 117, poz. 563 ze zm.), wydanego na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelny Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). as. E. Radziszewska–Krupa s. Grzegorz Krzymień s. A. Hanusz