III SA 1844/02

WyrokWSA w Warszawie2004-02-17

Skład orzekający: K. Chustecka, G. Nasierowska, E. Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych, uznając, że wydatki sfinansowane z dotacji budżetowej (dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych) nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, mimo braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego sfinansowania tych kosztów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania i prawa materialnego, uchylając zaskarżoną decyzję. Organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, które z poniesionych przez bank kosztów i wydatków nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów jako bezpośrednio sfinansowane z dotacji. Brak takiego ustalenia uniemożliwia automatyczne przyjęcie, że przychody wolne od podatku zostały w całości przeznaczone na te koszty.
Stan faktyczny
Bank złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r., argumentując, że błędnie wykazał przychód uwzględniając dopłaty do oprocentowania kredytów na cele rolnicze, które okazały się zwolnione z podatku. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że skoro bank otrzymał dotacje, nie mógł zaliczyć wydatków sfinansowanych z tych dochodów do kosztów uzyskania przychodów. Bank podniósł, że nie ponosił wydatków z dopłat, a koszty uzyskania przychodów i tak zostałyby poniesione w tej samej wysokości. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 6.069 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA K. Chustecka (spr.), ( del. ), Sędziowie WSA G. Nasierowska, Asesor WSA E. Radziszewska-Krupa, Protokolant T. Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Banku [...] w G. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w C. z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 6.069 zł ( sześć tysięcy sześćdziesiąt dziewięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art.233 § 1 pkt.1 oraz art.72 § 1 pkt1, art. 79 § 2 pkt 1 lit.a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz.926 ze zm.) Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...].03.2002r. nr [...] w sprawie odmowy Bankowi [...] w G. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999r. w kwocie 123.448 zł W uzasadnieniu wskazano, że Bank [...] wniosek o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nadpłaconego podatku od osób prawnych za 1999 r. w kwocie 125.116 zł. uzasadnił tym, że w zeznaniu ostatecznym za 1999r. złożonym w dniu 9.10.2000r. błędnie wykazał przychód uwzględniając również dopłaty do oprocentowania kredytów na cele rolnicze w łącznej kwocie 417.925,60 zł, co było zgodne ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów wyrażonym w piśmie z dnia [...].02.2000r. nr [...]. Następnie pismem z dnia [...].11.2001 r. nr [...] Minister Finansów stwierdził, że w 1999r. dopłaty do oprocentowania preferencyjnych kredytów bankowych były wolne od podatku dochodowego od osób prawnych w związku z czym Bank [...] w G. złożył przedmiotowy wniosek wraz z korektą zeznania za 1999r. W dniu 7.02.2002r. Bank uaktualnił swój wniosek wskazując że nadpłata wynosi 123.448 zł. , a następnie w piśmie z dnia [...].02.2002r. podał, że kwota dopłat wynosi 410.804,05 zł. Wyłączenie z podstawy opodatkowania dochodów w tej wysokości spowodowało powstanie straty w wysokości 46.245,46 zł. Bank nie przedstawił specyfikacji wydatków sfinansowanych z dopłat do kredytów rolniczych informując, że nie dokonywał żadnych wydatków z kwot dopłat otrzymanych do oprocentowania kredytów na cele rolnicze. Urząd Skarbowy w C. odmówił Bankowi stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999r. ,uzasadniając swoje stanowisko tym, że w zeznaniu korygującym za 1999r. Strona nie wyłączyła z kosztów wydatków, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Izba Skarbowa podzieliła stanowisko organu I instancji powołując się na obowiązujący w 1999r. art.16 ust.1 pkt.58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i stanowisko Ministra Finansów. Uznała, że skoro Bank [...] w G. w 1999r. otrzymał od budżetu państwa dotacje do kredytów preferencyjnych dla rolników, nie mógł zaliczyć wydatków sfinansowanych z tych dochodów do kosztów uzyskania przychodów. Zważywszy, że w korekcie koszty pozostawiono na niezmienionym poziomie, oznacza to, że z kosztów nie zostały wyłączone wydatki sfinansowane z otrzymanych dotacji. Zdaniem Izby Skarbowej okoliczności, że Bank nie ponosił żadnych wydatków z otrzymanych dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych dla rolników nie zasługują na uwzględnienie , gdyż mijałoby się to z celem jakiemu miały służyć te dotacje. Udzielając przedmiotowych kredytów Bank ponosił w związku z tym wydatki, na pokrycie których otrzymał środki z budżetu państwa. Stąd twierdzenie Banku, że nie ponosił wydatków sfinansowanych z dopłat nie jest wiarygodne jako, że dopłaty z założenia przeznaczone były na dofinansowanie do poniesionych kosztów preferencyjnych kredytów rolniczych. W skardze na tą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzuca decyzji Izby Skarbowej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. l pkt 58 powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisu art. 122, przepisu art. 187 § l oraz przepisu art. 229 powołanej Ordynacji podatkowej. Wbrew twierdzeniom Izby Skarbowej materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie został w pełni zebrany i wyczerpująco rozpatrzony. Załatwienie sprawy przez wydanie decyzji opartej na tak ustalonym stanie faktycznym sprzeczne jest z obowiązującą zasadą prawdy obiektywnej i narusza w ten sposób przepisy postępowania administracyjnego, a przede wszystkim przepis art. 7 kpa, oraz inne przepisy tego kodeksu normujące sposób dochodzenia do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. W niniejszej zaś sprawie ani Urząd Skarbowy, ani też Izba Skarbowa nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego, jak również nie zebrały materiału dowodowego w zakresie ustalenia kwoty wydatków i kosztów sfinansowanych z uzyskanej przez Bank [...] dotacji budżetowej w postaci dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych. Tym samym nie było podstaw do zakwestionowania oświadczenia Banku [...], iż wszelkie wydatki i koszty zostały pokryte z funduszy własnych Banku. Izba Skarbowa w całości pominęła kwestię celowości uzyskanej w roku 1999 dotacji budżetowej w postaci dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych oraz kwestię specyfiki działalności bankowej i nie odniosła się w ogóle do uwag przedstawionych w tym zakresie w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego. Skarżący podnosi, że bez względu na otrzymaną dotację budżetową w postaci dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych, koszty uzyskania przychodów Banku w 1999 r. byłyby i tak poniesione w takiej samej wysokości. Otrzymana dotacja budżetowa nie miała bowiem żadnego wpływu na zakres świadczonych przez Bank [...] usług oraz wielkość poniesionych wydatków osobowych i rzeczowych. Nie uległa zmianie liczba klientów Banku, którzy lokowali na rachunkach depozytowych swoje oszczędności (odsetki od depozytów są kosztami Banku), ani także koszty działania Banku (np. koszty wynagrodzeń pracowniczych, koszty funkcjonowania organów Banku, koszty utrzymania siedziby Banku, koszty podatku od nieruchomości, itp.). Kredyty preferencyjne wypłacane były ze środków własnych Banku (stawka oprocentowania dla kredytobiorcy oraz prowizje i opłaty bankowe z nadwyżką pokrywały koszty i wydatki Banku związane z tymi kredytami), same zaś dopłaty do kredytów preferencyjnych stanowiły czysty dochód Banku. Celem udzielonej w roku 1999 Bankowi [...] dotacji budżetowej było wyrównanie rentowności deficytowego produktu bankowego, jakim był kredyt na cele rolnicze. kosztów działalności kredytodawcy, co utrzymuje za Urzędem Skarbowym Izba Skarbowa. Dlatego też koszty te finansowane były z przychodów Banku [...], a nie z dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych. Skarżący naliczając podatek dochodowy od zwolnionej od tego podatku dotacji budżetowej uiścił za rok 1999 podatek dochodowy w wysokości większej od należnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje . Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych , w brzmieniu obowiązującym w 1999r.,a w szczególności art. 17 ust.1 pkt 14, wolne od podatku są dotacje otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem dopłat do oprocentowania kredytów bankowych w zakresie określonym w odrębnych ustawach. Stosownie przy tym do art. 16 ust.1 pkt 58 tej ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków i kosztów bezpośrednio sfinansowanych z dochodów (przychodów), o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 14-14b, 23-25 i 27 . W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia czy i w jakiej wysokości wydatki i koszty Banku zostały bezpośrednio sfinansowane z dotacji. Sąd uznał za uzasadnione zarzuty Skarżącego dotyczące nieuwzględnienia przez organy podatkowe oświadczenia , iż Bank nie poniósł takich wydatków i kosztów bez uprzedniego przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego i wykazania , które z poniesionych w 1999r. kosztów i wydatków nie podlegają odliczeniu jako bezpośrednio sfinansowane z dotacji. Zgodnie z art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm. ), w sprawcach zobowiązań podatkowych od 01.01.1997 r. nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego , w toku postępowania organy podatkowo są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego . Nie budzi wątpliwości, że konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego zachodzi w sytuacji, gdy pewne fakty są sporne między podatnikiem a organem podatkowym. Dokumenty i oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu. Naruszenie wskazanych przepisów przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie , a w szczególności zaniechanie ustalenia , których z poniesionych przez Skarżącego kosztów i wydatków nie uznano za koszty uzyskania przychodów, miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Art. 16 ust. l pkt 58 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, , co zasadnie podnosi Skarżący, nie upoważnia bowiem organów podatkowych w przypadku braku lub niemożności ustalenia kosztów i wydatków, o których mowa w tym przepisie ,do przyjęcia ,że na sfinansowanie tych kosztów przeznaczone zostały w całości przychody wolne od podatku dochodowego. Zważywszy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa postępowania i prawa materialnego ,które miały istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.a i c ,art. 152 w zw . z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 154,poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło