III SA 213/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Asesor sądowy WSA Sylwester Golec, Protokolant Maciej Kurasz, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2004 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w W. , 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III SA 213/03 Uzasadnienie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] września 2002 r. określił R. B. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do października 1997 r. w łącznej kwocie [...] zł, zaległość w tym podatku w kwocie [...] zł oraz kwoty nienależnego zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące od marca do sierpnia 1997 r. w łącznej kwocie [...] zł a także odsetki od zaległości podatkowych. W uzasadnieniu decyzji organ kontroli stwierdził, że podatnik w czasie kontroli skarbowej nie dysponował jakąkolwiek dokumentacją księgową dotyczącą roku 1997 gdyż twierdził, że została ona skradziona. W związku z tym prowadzący kontrolę skarbową wyznaczyli podatnikowi termin, w którym miał on przedstawić duplikaty faktur VAT. W decyzji uznano, że faktury, które nie spełniają wymogów określonych w przepisie § 55 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 154, poz.797 ze zm.) nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Ponadto podatnik nie spełnił warunków do korzystania ze stawki opodatkowania 0% przy eksporcie towarów. W toku kontroli skarbowej ustalono, że strona nie dysponowała dokumentami potwierdzającymi wywóz towarów za granicę Rzeczpospolitej Polskiej. W dokumentach SAD, którymi podatnik dysponował, jako nabywcy towarów wysyłanych za granicę figurowały firmy, które nie istniały lub zostały założone na podstawie skradzionych lub utraconych w inny sposób dokumentów. Ponadto przewoźnicy wskazani przez stronę nigdy nie wywozili eksportowanych towarów. W uzasadnieniu decyzji podnoszono również, że dla potwierdzenia eksportu towarów podatnik posługiwał się sfałszowanymi dokumentami SAD. Wszystkie te okoliczności zdaniem organu kontroli skarbowej dowodziły faktu, że w przypadku podatnika nie doszło do eksportu towarów w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) Od decyzji tej podatnik wniósł odwołanie, w którym decyzji organu kontroli skarbowej zarzucił: - wydanie decyzji za okresy od maja do sierpnia 1997 r. po upływie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych tj z naruszeniem art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - naliczenie odsetek za zwłokę z naruszeniem art. 53 § 1,2 i 3 w związku z art. 56 Ordynacji podatkowej - naruszenie art. 210 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji, która nie zawierała uzasadnienia prawnego - wydanie decyzji z naruszeniem § 54 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym; zdaniem podatnika w toku postępowania nie wykazano, że podatnik w momencie odliczania podatku naliczonego nie posiadał oryginałów faktur VAT Decyzją nr [...] z dnia[...] grudnia 2002 r. Izba Skarbowa w W. uchyliła decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w części dotyczącej określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz zaległości podatkowej w tym podatku z miesiące od maja do października 1997 r. a także odsetek od zaległości podatkowych. W pozostałej części izba utrzymała w mocy zaskarżona decyzję a ponadto określiła nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za okres od kwietnia do października 1997 r. oraz odsetki za zwłokę od nienależnie otrzymanych zwrotów podatku. Na decyzję tę podatnik wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze strona skarżąca podniosła zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu od decyzji organu kontroli skarbowej. W skardze podatnik zarzucił decyzji Izby Skarbowej, że w całości rozstrzygnęła o zobowiązaniach podatkowych, które w dniu doręczenia podatnikowi tej decyzji uległy przedawnieniu zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa zarzuty zawarte w skardze uznała za bezzasadne i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Podnoszony przez skarżącego zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych, których dotyczyła zaskarżona decyzja jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z przepisu tego wynika, że w przypadku decyzji dotyczących zobowiązań podatkowych powstających w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1, po upływie terminu przedawnienia z art. 70 Ordynacji podatkowej nie można wydać decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i zaległość podatkową. Zaskarżona decyzja dotyczy zaległości podatkowych, których termin płatności powstał w roku 1997 a zatem z końcem tego roku zaczął biec termin przedawnienia tych zobowiązań. Zgodnie z przytoczonym przepisem termin ten upłynął z końcem roku 2002. W rozpoznanej sprawie decyzja organu odwoławczego doręczona została podatnikowi w dniu [...] stycznia 2003 r. a zatem po upływie terminu przedawnienia. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd kierował się motywami uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2003 r. sygn. akt FPS 8/03. W uchwale tej Sąd stwierdził, że przypadku decyzji określających zobowiązanie podatkowe i zaległość podatkową decyzja organu drugiej instancji musi zostać wydana przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W przeciwnym wypadku decyzja wydana po upływie terminu przedawnienia dotyczyć będzie zobowiązania podatkowego, które nie istnieje gdyż wygasło w sposób nieefektywny w skutek przedawnienia. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego na skutek przedawnienia oznacza, że pomimo niezaspokojenia wierzyciela stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy prawa. Dotyczy to nie tylko należności głównej, lecz wszystkich roszczeń pieniężnych wierzyciela, a więc także tych, które powstały jako odsetki od zaległości. Sąd zważył, że w rozpoznanej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego. Przepis ten został dodany do art. 70 Ordynacji podatkowej na podstawie art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 2003 r. Zgodnie z art. 20. § 1. tej ustawy do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy zmieniającej stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, w brzmieniu nadanym powołaną ustawą, z zastrzeżeniem § 2. Natomiast w § 2 ustawodawca postanowił, że jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Mając powyższe na uwadze przy rozpoznawaniu mniejszej sprawy należało uwzględnić termin przedawnienia zobowiązań podatkowych wynikający z art. 70 Ordynacji podatkowej w treści obowiązującej do końca roku 2002, gdyż termin ten był korzystniejszy dla podatnika, ponieważ na jego bieg nie miała wpływu okoliczność wniesienia skargi do Sądu. W toku postępowania przed upływem terminu przedawnienia organy podatkowe nie podjęły czynności, które prowadziły do przerwania biegu terminu przedawnienia. W sprawie nie wystąpiły też zdarzenia, które na podstawie art. 70 § 2 Ordynacji podatkowej spowodowałyby zawieszenie biegu tego terminu. Z akt sprawy wynika, że podatnik nie zapłacił zaległości podatkowych określonych decyzją organu kontroli skarbowej oraz, że zobowiązania te nie były zabezpieczone hipoteką. Z tego względu należało stwierdzić, że w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności faktyczne mające wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, których dotyczyła zaskarżona decyzja. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.