III SA 2379/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA G. Nasierowska (spr.), Sędzia WSA M. Długosz-Szyjko, Sędzia NSA (del.) W. Kubiak, Protokolant A. Kot, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi K.J. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III SA 2379/02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Urząd Skarbowy W.[...] określił K. J. wysokość zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie [...] zł oraz wysokość odsetek za zwłokę należnych od powyższej zaległości na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł. Na podstawie przedstawionych przez podatniczkę dokumentów, Urząd Skarbowy uznał, że część wydatków ([...] zł) nie upoważnia do zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z późn. zm.). Skarżąca kupiła działkę budowlaną [...] maja 1999 r. za kwotę [...] zł. Wydatek ten został poniesiony zatem przed uzyskaniem przychodu ze sprzedaży lokalu mieszkalnego, dokonanej aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1999 r. Oświadczenie o przeznaczeniu kwoty przychodu uzyskanej ze sprzedaży lokalu mieszkalnego zostało złożone [...] czerwca 1999 r.- zgodnie z art. 28 ust. 2 tej ustawy. W dniu [...] marca 2001 r. K.J. wystąpiła z wnioskiem o zaliczenie kwoty wydatkowanej w dniu [...] maja 1999 r. na zakup działki budowlanej jako kwoty wydanej na cele mieszkaniowe, mieszczącej się w kwocie przychodu uzyskanego ze sprzedaży lokalu. Urząd Skarbowy przyjął ponadto, że do wydatków na budowę budynku mieszkalnego nie można było zaliczyć części nakładów w kwocie [...] zł (m.in. paliwo do samochodu, zakup kinkietu, pilarki). Uwzględniając powyższe stwierdzono, że różnica w kwocie [...] zł pomiędzy przychodem ze sprzedaży lokalu ([...] zł) i kwotą zwolnioną od podatku ([...] zł), podlega opodatkowaniu - zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W odwołaniu od powyższej decyzji K. J. kwestionowała zasadność określenia zaległości podatkowej oraz odsetek od tej zaległości. Przedstawiając szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania, zwróciła uwagę na jego przewlekłość : 1) K. J. złożyła oświadczenie z dnia [...] czerwca 1999 r. zarówno w Urzędzie Skarbowym W.[...] ( w dniu [...] czerwca 1999 r.) jak i w Urzędzie Skarbowym W.[...] ( w dniu [...] czerwca 1999 r.). W piśmie tym podatniczka oświadczyła, że przychód uzyskany ze sprzedaży lokalu mieszkalnego, dokonanej aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1999 r. wyda na cele mieszkaniowe - budowę domu mieszkalnego. K. J. sprzedała lokal mieszkalny położony przy ul. [...] w W., w dzielnicy [...], za kwotę [...] zł. Na oświadczeniu tym (złożonym w obu urzędach Skarbowych) podała miejsce zamieszkania - W., ul. [...]. 2) Pismem z dnia [...] marca 2001 r. K. J. zwróciła się do Urzędu Skarbowego W.[...] "o uznanie kwoty zakupu działki budowlanej ([...] zł) jako przynależnej do kosztów z kwoty otrzymanej za sprzedaż mieszkania, tj. [...] zł". W piśmie tym podatniczka wyjaśniła, że aktem notarialnym z dnia [...] maja 1999 r. kupiła działkę budowlaną za kwotę [...] zł, zaś później aktem notarialnym z [...] czerwca 1999 r. sprzedała lokal mieszkalny. 3) Postępowanie, wszczęte pismem z [...] marca 2001 r., początkowo prowadził Urząd Skarbowy W.[...], który w dniu [...] maja 2001 r. sprawę przekazał Urzędowi Skarbowemu W.[...] - według właściwości. 4) Urząd Skarbowy W.[...], po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. przekazał akta Urzędowi Skarbowemu W.[...] jako właściwemu Urzędowi. 5) [...] grudnia 2001 r. Urząd Skarbowy W.[...] zwrócił się do Izby Skarbowej w W. o zajęcie stanowiska w sprawie właściwości miejscowej dla określenia należnego podatku dochodowego. 6) Dnia [...] lutego 2002 r. Izba Skarbowa w W. rozstrzygnęła spór kompetencyjny w zakresie właściwości miejscowej organu podatkowego w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości pomiędzy Urzędem Skarbowym W. [...] a Urzędem Skarbowym W.[...] Izba Skarbowa uznała za właściwy do rozpatrzenia sprawy Urząd Skarbowy W.[...]. K. J. podniosła ponadto, że w dniu [...] maja 1999 r. (przed zakupem działki budowlanej) uzyskała kwotę [...] zł jak zadatek na poczet przyrzeczonej ceny sprzedaży lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Izba Skarbowa w W., na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a), w związku z art. 220 § 2, a także art. 15, art. 16 i art. 17 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. J. - uchyliła w całości decyzję organu I instancji i umorzyła postępowanie w sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ odwoławczy uznał, że w dniu sprzedaży lokalu K.J. mieszkała w W., przy ulicy [...] - na terenie objętym właściwością miejscową Urzędu Skarbowego W. [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Urząd Skarbowy W. [...], naruszając przepisy w sprawie właściwości miejscowej, określił K. J. wysokość zaległości podatkowej ([...] zł) w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości oraz należne odsetki za zwłokę od tej zaległości. Organ odwoławczy stwierdził, że wcześniej błędnie rozstrzygnął spór pomiędzy urzędami skarbowymi o właściwość miejscową. Izba Skarbowa w W. odstąpiła od merytorycznego rozstrzygnięcia odwołania. Pismem z dnia [...] września 2002 r., K. J. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Izby Skarbowej w W., podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu podatkowego I instancji. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji niezgodność ze stanem faktycznym w zakresie jej miejsca zamieszkania w dniu sprzedaży lokalu mieszkalnego. K.J. stwierdziła, że lokal mieszkalny położony przy ulicy [...] w W. sprzedała w dniu [...] czerwca 1999 r., a w dniu [...] maja 1999 r. "wymeldowała się z ul. [...]" i zamieszkała u siostry przy ul. [...]. Skarżąca przypomniała również, że adres nowego miejsca zamieszkania podała w piśmie z dnia [...] czerwca 1999 r. W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że nie może zająć stanowiska i odpowiedzieć merytorycznie na zarzuty skargi, ale w części dotyczącej właściwości miejscowej, Izba Skarbowa przyznaje rację stronie skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Z powodu wadliwości postępowania podatkowego nie ustalono właściwie stanu faktycznego sprawy. Organy podatkowe, pomijając informacje składane przez skarżącą, nie dołożyły należytej staranności w celu ustalenia jej faktycznego miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. nr 90, poz. 416 z późn. zm.), podatek od dochodu ze sprzedaży lub zamiany nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) - c), ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10% uzyskanego przychodu. Podatek ten jest płatny bez wezwania w terminie 14 dni od dnia dokonania sprzedaży na rachunek urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika, chyba że podatnik w tym samym terminie złoży oświadczenie, że przychód uzyskany ze sprzedaży wyda na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) powołanej ustawy. Zatem przy określaniu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości ustalenie miejsca zamieszkania podatnika należy do niezbędnych elementów służących dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz załatwieniu sprawy (art. 28 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej). Bez tych ustaleń niemożliwe jest również prawidłowe ustalenie właściwego miejscowo organu podatkowego (art. 15, 16, 17 §1 Ordynacji podatkowej). Izba Skarbowa w W. zwróciła uwagę na "problem właściwości miejscowej występujący przy sprzedaży nieruchomości", jednak skład orzekający Sądu podkreśla, że w celu rozstrzygnięcia sprawy należy w pierwszej kolejności ustalić jej stan faktyczny. Organy podatkowe przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 15 §1 Ordynacji podatkowej). Gdyby Urząd Skarbowy W.[...] (właściwy jak się okazuje w sprawie) ustalił prawidłowo stan faktyczny, to jest faktyczne miejsce zamieszkania podatniczki, zapewne nie przekazałby sprawy w dniu [...] maja 2001 r. do Urzędu Skarbowego W.[...]. Sprawa mogłaby być załatwiona już w 2001 r. Działaniem swoim organy podatkowe naruszyły zasady ogólne postępowania podatkowego, art. 122 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, o którym stanowi art. 122 Ordynacji podatkowej, oznacza obowiązek dążności organu podatkowego do dokonania ustaleń faktycznych odpowiadających prawdzie, gdyż tylko takie mogą być podstawą jakichkolwiek rozstrzygnięć. Ustalenie prawdziwe oznacza, że jest ono zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy (por. R. Mastalski, J. Zubrzycki. Ordynacja podatkowa. Komentarz, "UNIMEX" Wrocław 1998, s. 169). Naruszono także przepis art. 125 §1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Mając na względzie powyższe, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c), art. 152, 200 ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł, jak w sentencji.