III SA 2786/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), NSA ( del. ) Bogdan Lubiński, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej i rozłożenia na raty podatku od towarów i usług oddala skargę Pismem z dnia [...].10.2002 r. pełnomocnik pana W. S. wniósł skargę na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2002 r. NR [...] wydaną na podstawie art. 233 § l pkt l, art. 48 § l pkt 2 i § 2a oraz art. 67 § l i § l a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania pana L. S. pełnomocnika pana W. S., obywatela Republiki [...]z dn. [...].03.2002 r. od decyzji [...]Urzędu Skarbowego W. - Ś. nr [...] z dnia [...].02.2002 r. w sprawie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł oraz umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości za okres: grudzień 1997 - grudzień 2000 r., którą to decyzją Izba Skarbowa postanowiła utrzymać decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Strona wnioskiem z dn. [...].12.2001 r. zwróciła się do [...] Urzędu Skarbowego W. -Ś. z prośbą o rozłożenie na raty zaległości i umorzenie odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług. Wnioskodawca zauważa, iż jednorazowa zapłata zaległości podatkowej zagraża jego egzystencji i może spowodować deficyt środków na utrzymanie substancji mieszkaniowej. Organ podatkowy rozpatrując w/w wniosek oparł się na materiale dowodowym zebranym w trakcie prowadzenia postępowania w sprawie umorzenia odsetek, które zostało rozstrzygnięte decyzją z dn. [...].11.2001 r. nr [...]. Urząd Skarbowy odmówił żądaniu Strony w całości uzasadniając odmowę tym, iż zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa sądowego udzielenie ulgi w spłacie zaległości jest instytucją nadzwyczajną, przesłankami do jej udzielenia są nagłe zdarzenia losowe i sytuacje spowodowane działaniem czynników niezależnych od działań Strony. Obciążanie odpowiedzialnością organów podatkowych o brak udzielenia informacji nie ma odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Organy podatkowe pobierając opłatę skarbową od zawieranych umów najmu żądały okazania zaświadczenia, iż Strona nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Ponadto pełnomocnik Strony nie zwracał się do organów z pisemną prośba o interpretację przepisów podatkowych budzących jego wątpliwość. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji Urzędu Skarbowego podnosząc, iż powodem powstania zaległości w VAT były błędne informacje urzędników skarbowych. Organ przy rozpatrywaniu sprawy nie odniósł się w sposób wnikliwy do okoliczności przedstawionych we wniosku, nie przeprowadził dowodów wskazanych przez wnioskodawcę, naruszono art. 180 i 187 oraz 188 Ordynacji podatkowej, nie umożliwiono także wnioskodawcy zapoznania się z materiałem dowodowym. Urząd w trakcie wydawania decyzji oparł się na niekompletnym materiale dowodowym, zawarł tendencyjną informację o kosztach uzyskania przychodów, nie wziął pod uwagę, iż planowane są remonty budynków, przychody z czynszów są znacznie mniejsze niż w latach 1998-2000. Nie wzięto pod uwagę pozaprawnych uwarunkowań obszernie podnoszonych przez wnioskodawcę. Należy zauważyć, iż w latach 1948-1990 nie uzyskiwano żadnych dochodów z tytułu posiadania powyższych nieruchomości przez co nie były przeprowadzane konieczne remonty. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego wywodząc w uzasadnieniu co następuje: Art. 48 § l pkt 2 i art. 67 § l Ordynacji podatkowej zastrzegają, iż przyznanie ulg może nastąpić ze względu na ważny interes strony lub interes publiczny i na jej wniosek. Na organie podatkowym ciąży rozpatrzenie wniosku pod względem ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, biorąc pod uwagę możliwie wszystkie czynniki i dowody w sprawie. Oznacza to, iż organ podatkowy ocenia na podstawie zebranych dowodów, czy wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie w/w instytucji. Zdaniem Izby Skarbowej Urząd Skarbowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, w jego trakcie zbadał stan majątkowy Strony i jej dochody. Organ odwoławczy podzielił opinię urzędu, iż w sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne przesłanki. Strona jest obowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawnymi. Zaniedbania Strony nie można uznać za przypadek losowy, na który podatnik nie miał wpływu. Powoływanie się przez Stronę na błędne informacje uzyskane od pracowników "aparatu skarbowego" nie jest poparte dowodami. Izba zauważa, iż wykazane dochody w latach 1998-2000, czyli w okresie którego dotyczy zaległość osiągały tendencje wzrostową i pozwalały na bezproblemowa spłatę zaległości wraz z odsetkami. Zadeklarowany osobiście przez Stronę dochód kształtował się na poziomie od [...] zł w 1998 r. do [...] zł w 2000 r. Wysokie koszty przeprowadzanych remontów w latach 1997-1998 (odpowiednio: [...] zł i [...] zł) zmalały w latach następnych ponad dwukrotnie (do wartości: [...] zł i [...] zł) przy znacznie większych dochodach. Izba Skarbowa nie dopatrzyła się znaczących uchybień w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Strona miała zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu o czym świadczy liczna korespondencja z organami podatkowymi, a ponadto miała możliwość zgodnie z art. 200 Ordynacji podatkowej zapoznać się i wypowiedzieć na temat zebranego w sprawie materiału z czego Strona nie skorzystała. Od tej decyzji strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając przedmiotowej decyzji naruszenie: l) art.122, art.180 § l, art.187 § l i art.188 ustawy - Ordynacja podatkowa oraz art. 7 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nierozpoznanie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym - nie odniesienie się do wszystkich argumentów i nie przeprowadzenie wszystkich dowodów, a w szczególności - pominięcie dowodu z faktu pobrania opłaty skarbowej zamiast podatku VAT od umów najmu oraz brak przesłuchania świadka oraz strony na okoliczność udzielenia błędnej informacji przez organy skarbowe, co oznacza wadliwość przeprowadzonego postępowania dowodowego, 2) art. 120 i 121 § l ustawy - Ordynacja podatkowa oraz art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP, tj. naruszenie zasad praworządnego państwa prawnego poprzez przerzucenie na podatnika ciężaru błędnego rozstrzygnięcia organu podatkowego i naruszenie utrwalonej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zasady zaufania do organów skarbowych, w szczególności poprzez obciążenie podatnika skutkami niezgodnego z prawem działania organów skarbowych, polegającego na pobraniu opłaty skarbowej zamiast podatku VAT, 3) art.67 § l w związku z art. 120 i 121 § l ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez błędną ocenę stanu faktycznego objętego wnioskiem oraz błędne rozumienie instytucji ulgi podatkowej w powiązaniu z jej charakterem w danej sprawie, w szczególności poprzez ustalenie, że przyczyny złożenia wniosku nie mają charakteru nadzwyczajnego, oraz błędne ustalenie możliwości płatniczych Skarżącej w powiązaniu ze stanem zobowiązań podatkowych, 4) art.122, 157 § l w związku z art.188, art. 178 § 3, art.180 § l, art.187 § l i art.188 oraz art. 192 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, polegające na niedopuszczeniu wyjaśnień strony oraz niezgodne z prawem udostępnianie akt sprawy, 5) art. 210 § 4 tej ustawy, poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów powołanych przez Skarżącego oraz z uwagi na ogólnikowe i niekompletne odniesienie się do okoliczności faktycznych, twierdzeń strony oraz uwarunkowań prawnych sprawy, co narusza także art. 7 ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego. Strona wniosła w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej z prawem, przeprowadzenie dowodów powołanych w skardze oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...]zł. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa nie podzieliła argumentów skarżącego i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy; postępowanie dowodowe w postępowaniu przed sądem administracyjnym odbywać się może jedynie w ograniczonym zakresie i sprowadza się do dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tego względu wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków nie mógł być uwzględniony. Decyzja w przedmiocie rozłożenia na raty podatku czy też umorzenia odsetek od zaległości podatkowej wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć ową zaległość. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakim są użyte w treści przepisu zwroty "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Kwestią sporną między skarżącym, a organami podatkowymi w przedmiotowej sprawie jest właśnie istnienie przesłanek do rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług oraz umorzenia odsetek od tej zaległości za okres od grudnia 1997 r. do grudnia 2000 r. Przepis art. 48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 poz. 926 z póź. zm.) stanowi, iż organ podatkowy, ze względu na ważny interes podatnika, na jego wniosek, może między innymi rozłożyć na raty zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Z kolei na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z analizy powyższych przepisów wynika, że warunkiem rozłożenia na raty zaległości jest istnienie w danej sprawie ważnego interesu podatnika, natomiast w przypadku umorzenia zaległości ustawodawca uwarunkował zastosowanie ulgi istnieniem ważnego interesu strony lub interesem publicznym. Tak więc oceniając materiał dowodowy w sprawie organy podatkowe zobligowane i ograniczone były do zbadania czy ma do czynienia w przedmiotowej sprawie z ważnym interesem strony będącym warunkiem rozłożenia na raty zaległości podatkowej, albo ważnym interesem strony lub interesem publicznym stanowiącymi podstawę do umorzenia odsetek od zaległości. Istnienie ustawowych przesłanek powinno być w każdym przypadku indywidualnie ustalane przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego. Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji podatkowej). W ocenie Sądu organy podatkowe w sposób prawidłowy oceniły zebrany materiał dowodowy w sprawie. Fakt pobrania przez Urząd Skarbowy opłaty skarbowej od przedmiotowych umów najmu nie jest wystarczającą przesłanką zastosowania przedmiotowych ulg, ponieważ podatnik rozpoczynając działalność gospodarczą powinien zapoznać się z obowiązującymi przepisami w tym zakresie. Zdaniem składu orzekającego zaskarżona decyzja nie zawiera również błędnej oceny stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do ustalenia możliwości płatniczych Skarżącej w powiązaniu ze stanem zobowiązań podatkowych. Nie może być argumentem w sprawie o rozłożenie na raty, czy też umorzenia odsetek fakt ponoszenia zwiększonych nakładów na przedmiotową nieruchomość. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji poddały należytej ocenie argumenty, które zdaniem skarżącego uzasadniały rozłożenie zaległości podatkowej na raty i trafnie uznały, że nie mają one jednak takiego charakteru, o jakim mowa w art. 48 § 1 pkt 2 i art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Analiza akt sprawy, a także uzasadnienia zaskarżonej decyzji i argumentów skargi wskazują na to, że skarżący nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi. Sąd ponadto zauważa, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek ustawowych odroczenia lub rozłożenia na raty nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia o udzieleniu ulgi. Zawarte w § 1 sformułowanie "może" oznacza, że w każdym przypadku stosowna decyzja podjęta będzie w ramach uznania organu podatkowego. Uznanie to dotyczy tak samego rozłożenia na raty, jak i jego zakresu, czy też umorzenia odsetek. Nawet zatem w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu podatnika organ ten nie jest bezwzględnie zobowiązany pozytywnie rozpatrzyć wniosek podatnika o udzielenie ulgi podatkowej. Zastosowanie wobec podatnika wskazanej instytucji traktowane być musi jako przywilej, a nie zaś jako jego prawo. Również zarzut błędnego poinformowania strony, co do opodatkowania umowy najmu podatkiem od towarów i usług nie jest zasadny ponieważ podatnik zgłaszając do umowy najmu do opodatkowania opłatą skarbową złożył oświadczenie, że nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Znając taki stan faktyczny Urząd Skarbowy zasadnie pobrał opłatę skarbową od umów najmu. Brak jest w aktach sprawy dokumentów, z których wynikałoby, że podatnik zwracał się do organu podatkowego o interpretację prawa podatkowego w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług umów najmu. Zgodnie z art. 14 § 4 Ordynacji podatkowej właściwy organ podatkowy pierwszej instancji, na żądanie podatnika jest obowiązany do udzielenia pisemnej informacji o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie wszczęto postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej. Przepis ten potwierdza zasadę pisemności zawartą w art. 126 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie wykazał, by otrzymał błędną informację organu podatkowego wydaną w trybie art. 14 § 4 Ordynacji podatkowej. Skład orzekający w sprawie nie stwierdził innych naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia; stąd pozostałe zarzuty skargi odnośnie naruszenia procedury postępowania nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ), orzekł jak w sentencji.