III SA 3081/02
WyrokWSA w Warszawie2004-04-21
Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Grażyna Nasierowska, Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwoty rezerwy na przyszłe wydatki, utworzonej zgodnie z ustawą o rachunkowości, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w roku podatkowym, w którym utworzono rezerwę, czy dopiero w momencie faktycznego poniesienia wydatku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kwoty rezerw utworzonych zgodnie z ustawą o rachunkowości, które stanowią wydatki przyszłe, stają się kosztami uzyskania przychodów w momencie ich rzeczywistego poniesienia, a nie w momencie ich zarachowania. Organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały zaliczenie spornych kwot do kosztów uzyskania przychodów w roku, w którym nie zostały one faktycznie poniesione ani nie istniało zobowiązanie do ich zapłaty.Stan faktyczny
Spółka R. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję organu kontroli skarbowej określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kwot związanych z rezerwami na przyszłe wydatki, usługami prawnymi oraz ugodą z kontrahentem. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak umożliwienia zapoznania się z materiałem dowodowym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Asesor sądowy WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Grażyna Cikowska, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. oddala skargę
Decyzją z dnia [...] października 2002 r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 15 ust. 1 i ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, po rozpatrzeniu odwołania Spółki z o. o. R., Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję inspektora kontroli skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia [...] czerwca 2002 r., w której określono zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. w kwocie [...] zł, zaległość podatkową w tym podatku w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie [...] zł.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że Izba Skarbowa, podzielając stanowisko organu I instancji, stwierdziła zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o łączną kwotę [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego, w 2000 r. Spółka bezzasadnie zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów rezerwę na kwotę [...] zł, która dotyczyła faktury z dnia [...] stycznia 2001 r. Wymieniona kwotę należało zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów roku 2001 – co stwierdzono w decyzji określającej Spółce zobowiązanie podatkowe za 2000 r.
Organ I instancji zakwestionował zasadność zaliczenia w 2001 r. do kosztów uzyskania przychodów kwoty [...] zł za usługi prawne na podstawie faktury z dnia [...] stycznia 2002 r., gdyż Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających związek tego wydatku z przychodami roku 2001. Strona skarżąca nie kwestionowała słuszności rozstrzygnięcia organu I instancji w tym zakresie.
Organy podatkowe, powołując się na treść art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.), zakwestionowały zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty [...] zł. Wymieniona kwota była związana z ugodą zawartą dnia [...] lipca 2001 r. pomiędzy R. Sp. z o. o. i C. S. A., na mocy której strona skarżąca – w celu niezwłocznego uzyskania zasądzonej przez Sąd Arbitrażowy kwoty [...] zł – zgodziła się na potrącenie kwoty [...] zł. Sporna kwota dotyczyła odszkodowanie za straty poniesione w wyniku wykonania zarządzenia tymczasowego Sądu Okręgowego w W., które następnie zostało uchylone przez Sąd Apelacyjny. Zdaniem organu odwoławczego, Spółka nie wskazała związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy tym wydatkiem (potrąceniem wierzytelności w kwocie [...] zł) i zasądzonym wcześniej przychodem. Powołując się na orzecznictwo sądowe Izba Skarbowa stwierdziła, że poniesienie wydatku powinno mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu, a ciężar udowodnienia takiego faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne. Zdaniem organu odwoławczego, dokonana kompensata wierzytelności nie miała wpływu na powstanie nowego przychodu. Ugoda zawarta w dniu [...] lipca 2001 r. doprowadziła jedynie do wcześniejszej wypłaty należności zasądzonych wyrokiem z dnia [...] czerwca 2001 r. Ponieważ Spółka nie przedstawiła innych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na zmianę stanowiska organu odwoławczego, kwoty [...] zł nie uznano za koszt uzyskania przychodów.
Izba Skarbowa stwierdziła również, że wartość usług konsultingowych związanych z realizacją zawartej [...] lipca 1996 r. umowy z R. [...], Inc, która wygasła [...] czerwca 1999 r., nie powinna być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Spółka nie przedstawiła dowodów potwierdzających wykonanie usług oraz wystąpienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy wydatkiem w kwocie [...] zł i przychodami. Zdaniem organu odwoławczego, o wykonaniu usług i ich związku z przychodami nie przesądzał fakt, iż strona skarżąca wskazała członka zarządu, jako osobę, która świadczyła usługi. Spółka nie wykazała, iż zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wymienionej kwoty wiązało się z powstaniem lub zwiększeniem przychodów w roku 2001. Spółka była wzywana do przedstawienia dowodów i złożenia wyjaśnień w tej sprawie, lecz do dnia wydania decyzji nie przedstawiła stosownych dowodów i nie wskazała usług, których wykonanie miałoby związek z jej przychodami. Organ odwoławczy uznał, że w roku 2001 kwota [...] zł nie powinna być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów – zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Ponadto, Izba Skarbowa nie zgodziła się z zarzutami strony skarżącej, jakoby decyzja organu I instancji naruszała przepisy prawa procesowego, w szczególności art. 210 § 4, art. 124 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.).
Pismem z dnia [...] listopada 2002 r., pełnomocnik strony skarżącej wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu podatkowego II instancji, żądając jej uchylenia w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów podatkowego prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię art. 15 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 16 ust. 1 pkt 27 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Ponadto, strona skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 200 w związku z art. 123 § 1 i art. 121 Ordynacji podatkowej.
Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, pełnomocnik strony skarżącej rozwinął zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż jego zdaniem Izba Skarbowa nie dopełniła obowiązku wyznaczenia Spółce trzydniowego terminu do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi, powołując się na orzecznictwo sądowe, pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że taki obowiązek ciążył na organie odwoławczym w szczególności dlatego, że przeprowadzano w sprawie uzupełniające postępowanie dowodowe. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, organ odwoławczy uniemożliwił Spółce przedstawienie materiału dowodowego w odpowiedzi na pismo z dnia [...] września 2002 r.
Polemizując ze stwierdzeniem Izby Skarbowej, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, że w trakcie postępowania podatkowego przedstawiono stosowne dokumenty, a organy podatkowe odrzuciły wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania członka zarządu Spółki. Podniesiono także, iż obowiązujące przepisy, a także orzecznictwo sądowe nie wskazują sposobu przekonania organów podatkowych, że dane usługi zostały wykonane, a ich świadczenie pozostawało w związku z przychodem.
Odnosząc się do zasadności zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów roku 2000 wydatku w kwocie [...] zł, pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, że organ odwoławczy nie powinien utożsamiać międzyokresowego biernego rozliczenia kosztów z rezerwami, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 27 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem Spółki, ze specyfikacji do przedmiotowej faktury oraz jej opisu wynika, iż usługi prawne zostały wykonane w październiku, listopadzie i grudniu 2000 r. Powołując się na orzecznictwo sądowe (wyrok z dnia 8 maja 2001 r. sygn. akt I SA/Łd 80/00) oraz wyjaśnienia Ministerstwa Finansów podniesiono, iż Spółka zaliczyła w 2000 r. do kosztów uzyskania przychodów kwotę [...] zł, zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, wyrok Sądu Arbitrażowego, w wyniku którego doszło do zawarcia ugody z dnia [...] lipca 2001 r., nie gwarantował szybkiego otrzymania zasądzonych kwot, gdyż mógł być zaskarżony do sądu powszechnego. Ponadto, nie można było przewidzieć, czy sąd powszechny podzieli stanowisko Sądu Arbitrażowego. Spółka powołała się na to, że dalsze prowadzenie sporu z C. S. A. mogło prowadzić do przewlekłości postępowania, a w efekcie narazić ją na dodatkowe koszty. Dlatego też, zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, uznanie przez Spółkę wierzytelności w kwocie [...] zł. i dokonanie jej kompensaty w zamian za natychmiastową wypłatę zasądzonej przez Sąd Arbitrażowy kwoty, było w pełni uzasadnione. Z przytoczonych powodów sporna kwota powinna być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów, gdyż jej związek z uzyskanymi przychodami z tytułu odszkodowania zasądzonego przez Sąd Arbitrażowy jest bezsporny. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, z ekonomicznego punktu widzenia taki wydatek poniósłby każdy rozsądnie i racjonalnie gospodarujący przedsiębiorca, dlatego też należy uznać, że Spółka poniosła sporny wydatek w celu uzyskania przychodu.
W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa w W., po przedstawieniu stanu faktycznego i zarzutów skarżących, podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie. Ponadto, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdził, że pełnomocnik strony skarżącej, po telefonicznym wyznaczeniu terminu – zapoznał się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w dniu [...] września 2002 r., jednocześnie zobowiązując się do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Ponieważ Spółka nie złożyła dodatkowych wyjaśnień, Izba Skarbowa pismem z dnia [...] września 2002 r. wystąpiła do pełnomocników strony skarżącej o złożenie dodatkowych wyjaśnień i przedstawienie stosownych materiałów dowodowych. Do pisma dołączono kopie trzech dokumentów, w odpowiedzi na wniosek strony skarżącej z dnia [...] września 2002 r. Pomimo prawidłowego doręczenia pisma w dniu [...] września 2002 r., w którym wyznaczono siedmiodniowy termin do dokonania określonych czynności, Spółka do dnia wydania zaskarżonej decyzji tj. do [...] października 2002 r., nie przedstawiła żadnych dodatkowych wyjaśnień i nie uzupełniła materiału dowodowego. Spółka nie złożyła również wniosku o przedłużenie terminu do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia materiału dowodowego. Izba Skarbowa stwierdziła także, iż strona skarżąca nie występowała do organu odwoławczego z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka. Taki wniosek został złożony w trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji, który wniosek ten odrzucił.
W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2004 r., pełnomocnik strony skarżącej podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, polemizuje z argumentacją przedstawioną przez Izbę Skarbową w odpowiedzi na skargę. Zdaniem Spółki, jej pełnomocnik w dniu [...] września 2002 r. jedynie przeglądał akta sprawy – zgodnie z art. 178 Ordynacji podatkowej. Dlatego też aktualny pozostaje zarzut niedopełnienia przez Izbę Skarbową w W. obowiązku wyznaczenia stronie terminu do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Strona skarżąca stwierdziła, że dokument podpisany przez pełnomocnika Spółki po zapoznaniu się z aktami sprawy, który Izba Skarbowa nazywa oświadczeniem, jest niczym innym jak protokołem z czynności przeglądania akt sprawy. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r. pełnomocnik strony skarżącej stwierdził także, iż postępowanie Izby Skarbowej było bezprawne i w konsekwencji pozbawiło ją prawa do obrony.
Pełnomocnik Izby Skarbowej, po zapoznaniu się z treścią pisma procesowego strony skarżącej z dnia [...] kwietnia 2004 r., podtrzymał dotychczasowe stanowisko organu odwoławczego i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia decyzji Izby Skarbowej w W., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.
Rozpoznając sprawę, Sąd uznał za właściwe odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), w szczególności do ewentualnego naruszenia art. 200 tej ustawy w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Skład orzekający Sądu oczywiście zgadza się ze stroną skarżącą, że na organie odwoławczym ciążył obowiązek wyznaczenia stronie, przed wydaniem decyzji, terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z akt podatkowych wynika jednak, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy umożliwiły stronie skarżącej czynny udział w postępowaniu podatkowym. Zdaniem Sądu, oświadczenie z dnia [...] września 2002 r. podpisane przez pełnomocnika Spółki świadczy o tym, że zapoznał się on z zebranym materiałem dowodowym w sprawie odwołania od decyzji organu I instancji. Ponieważ strona skarżąca nie wnosiła dodatkowych uwag i wyjaśnień, Izba Skarbowa odstąpiła od ponownego wyznaczenia Spółce trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy wskazuje na to, że organ odwoławczy umożliwił Spółce zapoznanie się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie i nie ma dla sprawy znaczenia, czy nastąpiło to z inicjatywy Izby Skarbowej, czy też strony skarżącej. Skoro Spółka, pomimo wyznaczenia jej stosownego terminu, do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie złożyła żadnych wniosków formalnych i nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, to organ odwoławczy nie naruszył przepisu art. 200 Ordynacji podatkowej w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe stworzyły Spółce możliwość zapoznania się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie, jego uzupełnienia, a także możliwość składania uwag i stosownych wyjaśnień. Spółka czynnie uczestniczyła w postępowaniu podatkowym. Sąd nie podziela zarzutów strony skarżącej, iż organ odwoławczy pozbawił Spółkę prawa do obrony. Skoro pełnomocnik strony skarżącej potwierdził zapoznanie się w dniu [...] września 2002 r. z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, a Spółka pomimo prawidłowo doręczonego wezwania nie złożyła wniosku o przedłużenie postępowania, to organ odwoławczy mógł uznać, że Spółka nie jest w stanie przedstawić takich dowodów, które mogłyby mieć wpływ na inne rozstrzygnięcie sprawy.
Odnosząc się do kwestii ciężaru dowodu oraz przysługującej organom podatkowym możliwości dokonywania swobodnej, ale nie dowolnej, oceny dowodów, należy przytoczyć art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z poźn. zm.). Organy podatkowe oceniają na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Strona skarżąca miała możliwość czynnego udziału w postępowaniach prowadzonych przez organ I instancji i organ odwoławczy, które wzywały Spółkę do przedstawienia dowodów potwierdzających zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów spornych kwot. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie. Skład orzekający Sądu nie podziela argumentacji przedstawionej przez pełnomocnika strony skarżącej.
Materialnoprawna istota sporu dotyczy oceny, czy organ odwoławczy, na podstawie materiału dowodowego zebranego w trakcie postępowania podatkowego, słusznie stwierdził zawyżenie przez Spółkę kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w zaskarżonej decyzji. W celu rozpoznania sprawy, na podstawie wniosków płynących z rozważań na temat wyżej przedstawionych zagadnień, należało odnieść się do treści art. 15 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 16 ust. 1 pkt 27 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. W wypadku kiedy podatnik faktycznie poniesie wydatek, wykaże związek wydatku z uzyskanym przychodem (uprawdopodobni racjonalność działania w celu uzyskania przychodu, jeżeli skutek nie został osiągnięty) i udowodni fakt poniesienia kosztów w sposób nie budzący wątpliwości, organ podatkowy jest obowiązany uznać konkretny wydatek za koszt uzyskania przychodu. Należy pamiętać, że organ podatkowy ocenia "celowość poniesionych kosztów" z perspektywy czasu. Czyni to na podstawie ksiąg podatkowych, które rejestrują zdarzenia gospodarcze i operacje finansowe. Na podstawie zapisów w księgach podatkowych ustala, czy poniesione przez podatnika koszty rzeczywiście przyczyniły się do osiągnięcia przychodu.
W ocenie Sądu, Spółka nie przedstawiła dowodów potwierdzających zasadność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty [...] zł. Należy podkreślić, że korzystny dla Spółki wyrok zapadł [...] czerwca 2001 r. i na mocy tego wyroku zasądzono na rzecz R. Sp. z o. o. kwotę [...] zł (w tym [...] zł odszkodowania). Z akt sprawy wynika, że zawierając w dniu [...] lipca 2001 r. stosowną umowę z C. S. A., strona skarżące zrezygnowała z części tej kwoty. Spółka podkreśla, że podjęcie takiej decyzji umożliwiło jej niezwłoczne uzyskanie uzgodnionej kwoty i takie działanie zasługuje na aprobatę z ekonomicznego punktu widzenia. Sąd podkreśla jednak, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności decyzji wydanej przez Izbę Skarbową w W.. Spółka podnosi, że rezygnacja z części zasądzonej na jej rzecz kwoty stanowi podstawę do tego, aby różnicę pomiędzy zasądzoną i otrzymaną kwotą zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Skład orzekający Sądu stwierdził, że argumentacja przedstawiona przez pełnomocnika strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Spółka nie przedstawiła dowodów na to, że zawarcie ugody z C. S. A. miało lub mogło mieć pozytywny wpływ na jej przychody. Obawy strony skarżącej, iż ewentualne postępowanie przed sądem powszechnym mogło oddalić w czasie albo wręcz uniemożliwić uzyskanie należności nie mogą przesądzać o możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów spornej kwoty.
W ocenie Sądu, rezygnacja z części wierzytelności zasądzonej na rzecz Spółki nie świadczy o tym, że strona skarżąca poniosła określony wydatek w celu uzyskania przychodu. R. Sp. z o. o. i C. S. A. zawarły w dniu [...] lipca 2001 r. ugodę, która kończyła pewien spór prawny. Realizacja tej umowy, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie spowodowała poniesienia wydatku w kwocie [...] zł, lecz dotyczyła rezygnacji z części zasądzonej należności w celu zakończenia sporu o pozostałą kwotę. Dlatego też, Sąd uznał, że zakwestionowanie przez organy podatkowe możliwości zaliczenia w 2001 r. do kosztów uzyskania przychodów kwoty [...] zł nie naruszało prawa.
Z akt sprawy wynika, że Spółka nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających wykonanie usług konsultingowych przez członka zarządu na podstawie umowy, która wygasła z dniem [...] czerwca 1999 r. i nie wykazała bezpośredniego lub pośredniego związku pomiędzy tymi usługami i przychodami Spółki. Strona skarżąca, pomimo wielomiesięcznego postępowania podatkowego nie zdołała uzupełnić materiału dowodowego w taki sposób, aby organ odwoławczy miał podstawy do zmiany ustaleń inspektora kontroli skarbowej. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zebrany w sprawie stanowił podstawę do zakwestionowania zasadności zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty [...] zł, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Kolejnym zagadnieniem poddanym rozwadze Sądu było rozstrzygnięcie sporu o to, czy Spółka prawidłowo zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów roku 2000 kwotę [...] zł stanowiącą rezerwę rachunku [...], na podstawie dokumentu księgowego PK sporządzonego przez Spółkę. Faktura za usługi prawnicze, na którą utworzono rezerwę została wystawiona dnia [...] stycznia 2001 r., a zobowiązanie za kwotę wymienioną na fakturze miało być płatne w ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia faktury.
Zdaniem strony skarżącej, wymienioną kwotę zaliczono w 2000 r. do kosztów uzyskania przychodów Spółki zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Powołany przepis dopuszcza możliwość zaliczenia w ciężar kosztów określonych co do rodzaju i kwoty kosztów uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego. Pomimo braku faktury, Spółka posiadała informacje o wysokości przyszłej należności, a zgromadzona dokumentacja potwierdza, że usługi były wykonane w miesiącach październiku, listopadzie i grudniu 2000. Dlatego też organy podatkowe bezzasadnie kwestionują prawo do zaliczenia kwoty [...] zł do kosztów uzyskania przychodów roku 2000. Zdaniem Spółki, w tej sytuacji nie można utożsamiać utworzonej rezerwy z międzyokresowym biernym rozliczeniem kosztów i na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 27 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych odmawiać Spółce prawa zaliczenia tej kwoty do kosztów uzyskania przychodów.
W ocenie Sądu, skoro Spółka utworzoną rezerwę na poczet przyszłych wydatków zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów, to organy podatkowe powołały w decyzjach prawidłową podstawę prawną. Skoro Spółka nie tylko nie poniosła wydatku w kwocie [...] zł, ale takie zobowiązanie jeszcze nie wystąpiło, to nie było podstaw do zaliczenia wymienionej kwoty do kosztów uzyskania przychodów.
Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 27 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów rezerw innych niż wymienione w pkt 26, jeżeli obowiązek ich tworzenia w ciężar kosztów nie wynika z odrębnych ustaw; nie są jednak kosztem uzyskania przychodów rezerwy utworzone zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, inne niż określone w niniejszej ustawie jako taki koszt.
Sąd nie podziela argumentacji strony skarżącej, która prowadzi do wniosku, że na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów sporną kwotę, pomimo tego, że w roku 2000 na Spółce nie ciążyło zobowiązanie jej do zapłaty. Spółka nie uprawdopodobniła, że występuje ścisły związek pomiędzy przychodami roku 2000 i sporną kwotą. W takiej sytuacji należało stosować ogólną zasadę wskazaną w treści art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i kwotę [...] zł zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w momencie faktycznego poniesienia wydatku.
Należy dodać, że skład orzekający Sądu podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2002 r. o sygn. akt III SA 2797/00, iż kwoty zaliczone do biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów w myśl art. 39 ust. 2 ustawy o rachunkowości, stanowiące wydatki przyszłe, stają się kosztami uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w momencie ich rzeczywistego poniesienia, a nie w momencie ich zarachowania.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany w sprawie, a także okoliczności sprawy nie dają podstaw do sformułowania wniosku, iż organy podatkowe naruszyły reguły postępowania dowodowego w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca, kwestionując rozstrzygnięcia organów podatkowych nie uprawdopodobniła jednak, że sporne kwoty należało zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Dlatego też wnioski organów podatkowych wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę tego materiału, a więc nie stanowią naruszenia prawa. W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w takim stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło