III SA 3139/02

WyrokWSA w Warszawie2004-06-09

Skład orzekający: Sędzia NSA Jan Rudowski, Asesor WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Hanna Kamińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo ustalił wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, odmawiając wiarygodności wyjaśnieniom podatniczki dotyczącym pochodzenia zgromadzonych oszczędności na zakup samochodu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy i odmówiły wiarygodności wyjaśnieniom podatniczki dotyczącym pochodzenia zgromadzonych oszczędności. Brak dowodów potwierdzających posiadanie znacznych oszczędności, w połączeniu z niejasnościami co do legalności części dochodów, uzasadniał zastosowanie przepisów dotyczących przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Sąd oddalił skargę, uznając, że nie doszło do naruszeń prawa materialnego ani procesowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia przez organy podatkowe zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000. Podatniczka zakupiła samochód, a organ podatkowy uznał, że wartość podana w umowie była zaniżona i ustalił wyższą podstawę opodatkowania. Podatniczka twierdziła, że nabyła samochód z oszczędności gromadzonych od lat, jednak nie przedstawiła na to wystarczających dowodów. Organy podatkowe uznały jej wyjaśnienia za niewiarygodne i ustaliły podatek od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach. Skarżąca wniosła skargę do sądu, podnosząc zarzuty dotyczące przyjętej wartości zakupu samochodu oraz nieuwzględnienia jej wyjaśnień i wniosków dowodowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Asesor WSA Sylwester Golec, Sędziowie WSA Hanna Kamińska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu w dniu 09.06.2004 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2002 Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę III SA 3139/02 UZASADNIENIE Izba Skarbowa w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137,poz. 926 ze zm.) oraz 20 ust. 1 i 3 i art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176), po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] sierpnia 2002r. Nr [...] ustalającej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 52.326zł za rok 2000 od dochodu 69.768zł nie znajdującego pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku 2000 oraz latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, uchyliła w części decyzję organu pierwszej instancji i ustaliła zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 37.026zł od dochodu 49.368zł nie znajdującego pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku 2000 i latach poprzednich. W sprawie ustalony został następujący stan faktyczny: Podatniczka w dniu [...] grudnia dokonała zakupu samochodu marki [...] – rok produkcji 2000r. za kwotę 48.000zł. Urząd Skarbowy na podstawie danych zawartych w wykazie ogólnopolskich notowań wartości rynkowych pojazdów samochodowych ustalił, że podana w umowie wartość tego samochodu jest zaniżona i do obliczenia podstawy opłaty skarbowej w kwocie 1.368 zł przyjął wartość nabytego samochodu w kwocie 68.400 zł (rejestr [...] z dnia [...].12.2000r). W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego w zeznaniach do protokołu z dnia [...].07.2002r. strona skarżąca zeznała , iż samochód ten został nabyty z oszczędności pochodzących z pracy zawodowej gromadzonych od lat sześćdziesiątych i wcześniejszych. Oszczędności te w kwocie ok.100.000zł były gromadzone w postaci dolarów i przechowywane w domu. Podatniczka wyjaśniła ponadto, że sprzedała samochód [...] przez zakupem samochodu [...], lecz nie pamiętała daty jego zakupu, daty sprzedaży oraz kwoty uzyskanej ze sprzedaży. Następnie do protokołów z dnia [...] i [...].08.2002r. zeznała, że nie legitymuje się żadnym dowodem posiadania tych oszczędności, wskazała jednak, iż o gromadzeniu ich wiedziały dzieci, lecz nie znały wysokości. Dodała również, że największe dochody osiągała z działalności sezonowej prowadzonej w latach 70-tych i 80-tych na bazarach przy ul. [...] i [...] w W., zaznaczając przy tym, iż działalność ta była prowadzona nielegalnie. Urząd Skarbowy, po rozpatrzeniu sprawy, ustalił Pani J. S. 75% zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2000 w kwocie 52.326 zł od dochodu 69.768 zł nie znajdującego pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku 2000 oraz w latach poprzednich pochodzących z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Do wyliczenia powyższej podstawy przyjęto zakup samochodu [...] w kwocie 68.4000 zł, przyjętej do ustalenia opłaty skarbowej oraz uiszczoną opłatę skarbową od zakupu w kwocie 1.368 zł. Natomiast koszty utrzymania przyjęto w wysokości otrzymanej renty - 4.930,14 zł po uwzględnieniu pobranych zaliczek na podatek dochodowy oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. W złożonym do Izby Skarbowej odwołaniu skarżąca zarzuca ustalenie kwoty zakupu samochodu w wysokości 68.400 zł przyjętej do wyliczenia opłaty skarbowej przy rejestracji umowy kupna-sprzedaży, ponieważ zgodnie z umową z dnia [...].12.2000r. zapłaciła za samochód cenę 48.000 zł. Podatniczka podniosła zarzut, iż organ podatkowy nie uznał za wiarygodne jej wyjaśnień złożonych do protokołów oraz okazanych dokumentów dotyczących osiągniętych dochodów w latach 1955-2000. Zarzuciła organowi pierwszej instancji, że w toku postępowania żądał przedstawienia dokumentów potwierdzających uzyskanie dochodów w latach powojennych, powołania świadków na okoliczność nielegalnego handlu oraz osób, które potwierdziłyby dochody z lat powojennych. Izba Skarbowa, ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdziła, że w sprawie, w której przedmiotem postępowania jest ustalenie źródeł pochodzenia środków finansowych pozwalających na poniesienie wydatków przekraczających znacznie zeznany dochód, dowodem zgromadzenia od wielu lat oszczędności w walutach wymienialnych znacznej wartości, nie może być wyłącznie zeznanie strony o ich gromadzeniu, lecz dowody pochodzenia środków finansowych umożliwiających ich zgromadzenie. Podatniczka natomiast nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego fakt posiadania oszczędności. W toku postępowania przedłożyła jedynie dowody świadczące o prowadzeniu wspólnie z synem działalności handlowej w branży spożywczo-warzywnej w latach 1976-. 1995- przed przejściem na rentę w związku z orzeczoną [...] grupą inwalidzką. Zdaniem Izby Skarbowej Urząd prawidłowo ustalił, że fakt przyznania świadczenia rentowego w wysokości (472,76 zł wg odcinka za IV.2002r) tj. najniższego świadczenia określanego w Komunikatach Prezesa ZUS-U dowodzi, iż podstawa jego wymiaru była również niska, co prowadzi do wniosku, że osiągane dochody z tej działalności handlowej nie pozwalały na zgromadzenie tak znacznych oszczędności. Poza tym sama podatniczka w zeznaniach z dnia [...].08.2002r podała, że największe dochody osiągała w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych z działalności sezonowej (sprzedaż ozdób choinkowych i baranków z cukru) oraz ze sprzedaży ciepłych posiłków na bazarach przy ul. [...] i przy ul. [...] oraz ulicznych stoiskach, zaznaczając przy tym, iż działalność ta była prowadzona często nielegalnie. W dalszych zeznaniach skarżąca wskazała, że w latach siedemdziesiątych założyła książeczkę oszczędnościową z wkładem 70.000 zł. Pieniądze te zostały stopniowo wypłacone z przeznaczeniem na bieżące wydatki oraz na zakup dolarów, jednak książeczki tej przedłożyła organom podatkowym, gdyż została ona wyrzucona. Izba Skarbowa nie uwzględniła wniosku skarżącej zawartego w odwołaniu w postaci powołania trzech świadków mogących potwierdzić pracę we wczesnych latach powojennych, uznając, że zeznania tych osób nie wniosą do sprawy istotnych okoliczności. Organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przed rokiem 2000 strona skarżąca poniosła także wydatki na zakup samochodów marki [...] (skradziony w 1996r) oraz marki [...], jednak w postępowaniu podatkowym nie przedłożyła dowodu sprzedaży samochodu [...], nie podała też daty jego zakupu ani daty i ceny sprzedaży. Strona twierdziła jedynie, że sprzedaż samochodu [...] nastąpiła przed zakupem samochodu [...]. Po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania za wiarygodne wyjaśnień J. S. o posiadaniu zgromadzonych oszczędności o wartości ok.100.000 zł przeznaczonych na zakup przedmiotowego samochodu w 2000r. Izba Skarbowa podejmując decyzję o obniżeniu podstawy opodatkowania wzięła pod uwagę, że stosownie do art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów ustala się przyjmując za podstawę sumę poniesionych w roku podatkowym wydatków i wartość zgromadzonych w tym roku zasobów finansowanych i posiadanych przedtem zasobów majątkowych. W związku z tym ustalenie wartości rynkowej samochodu dla celów opłaty skarbowej nie jest równoznaczne z ustaleniem wysokości poniesionych wydatków na jego nabycie. W postępowaniu odwoławczym przyjęta została do wyliczenia podstawy opodatkowania kwota zakupu samochodu z doliczeniem opłaty skarbowej – łącznie kwota 49.368zł. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła takie same zarzuty jak w postępowaniu odwoławczym: - przyjęcie w rozliczeniu przez Urząd Skarbowy wydatku zakupu samochodu w kwocie 68.400zł, podczas gdy cena tego samochodu wynosiła zgodnie z umową 48.000zł; - nie uznanie dowodów wskazanych w zeznaniach do protokołu przesłuchania obejmujących lata 1955-2000, a przede wszystkim wyjaśnień dotyczących prowadzania prywatnego handlu na ulicach i bazarach w W.; - nie dopuszczenie dowodu z zeznań trzech świadków mogących potwierdzić pracę podatniczki we wczesnych latach powojennych oraz okoliczność, że nie jest ona osoba z marginesu społecznego; Skarżąca podkreśla, że jej podeszły wiek i zły stan zdrowia były powodem zakupu samochodu na własne potrzeby, za zgodą syna posiadającego prawo jazdy. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionował faktu, że skarżąca od lat pięćdziesiątych do czasu przejścia na rentę uzyskiwała dochody z prący zawodowej oraz prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże nie stanowi to dowodu na przyjęcie twierdzenia, iż osiągnięte z tego tytułu dochody pozwalały na zgromadzenie podanej wielkości oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W postępowaniu odwoławczym została przyjęta faktyczna kwota wydatku związanego z zakupem samochodu marki [...] wynikająca z umowy kupna-sprzedaży z dnia [...] grudnia 2000r., zatem ten zarzut strony skarżącej należy uznać za niezasadny. Stanowisko strony skarżącej, że przedstawiła wiarygodne wyjaśnienia potwierdzające zgromadzenie znacznych zasobów finansowych, w ocenie Sądu zostało skutecznie zakwestionowane w postępowaniu podatkowym. Ustalenia organów podatkowych obu instancji są logiczne, spójne i mieszczą się w granicach swobodnej oceny materiału dowodowego, do której organy te mają prawo stosownie do art. 191 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa stosownie do art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej wskazała stronie, dlaczego nie daje wiary jej wyjaśnieniom. Wszechstronnie został zbadany możliwy do zgromadzenia z urzędu materiał dowodowy. Izba nie dopuściła dowodu z zeznań trzech wnioskowanych przez stronę świadków na okoliczność potwierdzenia pracy podatniczki we wczesnych latach powojennych, słusznie uznając, że zeznania na okoliczności objęte tym wnioskiem dowodowym nie wniosą do sprawy nic nowego, gdyż okoliczności te nie były kwestionowane przez organy podatkowe. Strona skarżąca w toku postępowania podatkowego nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego fakt posiadania oszczędności o wskazanej wielkości. W tym stanie rzeczy organy podatkowe wykazały, że zostały spełnione przestanki do zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zebrany materiał dowodowy potwierdzą, że podatniczka zgromadziła w 2000r. oraz latach poprzednich znaczne zasoby finansowe, pochodzące z nieujawnionych źródeł przychodów. Skarżąca w toku postępowania nie zdołała dowieść tezy przeciwnej. Dlatego też odpowiednio umotywowane w uzasadnieniach zapadłych w tej sprawie, nie danie wiary przez organy podatkowe stanowisku skarżącej, nie przekroczyło granic swobodnej oceny dowodów. W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrzył się wprowadzonym postępowaniu uchybień, które miały bądź mogły mieć wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153, poz.1270) skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło