III SA 3158/02
WyrokWSA w Warszawie2004-05-13
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Hanna Kamińska, Jerzy Rypina
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ujemne różnice kursowe z 1989 roku mogły być kwalifikowane jako koszty uzyskania przychodów, mimo braku jednoznacznych regulacji prawnych w tym zakresie i odmiennych interpretacji orzecznictwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stanowisko organów podatkowych, zgodnie z którym ujemne różnice kursowe nie mogły być kwalifikowane jako koszty uzyskania przychodów, jeśli dodatnie różnice kursowe nie stanowiły przychodów, nie narusza prawa. Konsekwencją tego było uwzględnienie korekty zeznania podatkowego z 1989 roku, która uwzględniała to stanowisko, co doprowadziło do zwrotu nadpłaty. Sąd podkreślił, że obowiązujące wówczas przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawierały regulacji dotyczących różnic kursowych, a kwestia ta nie została jednoznacznie rozstrzygnięta w orzecznictwie.Stan faktyczny
Spółka S.A. P. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1989 rok z tytułu ujemnych różnic kursowych. Po wcześniejszych postępowaniach, w których Spółce zwrócono nadpłatę i przyznano odsetki, Urząd Skarbowy odmówił stwierdzenia nadpłaty, powołując się na brak dowodów źródłowych. Izba Skarbowa utrzymała tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie przepisów prawa i zasadę równego traktowania podatników.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędziowie WSA Hanna Kamińska, NSA Jerzy Rypina, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi S.A. P. z/s w W. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych oddala skargę
III SA 3158/02
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 233 § l pkt l w związku z art. 330 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./, art. 29 ustawy z dnia 19.12.1980r o zobowiązaniach podatkowych /Dz. U. Nr 27, poz. 111 ze zm./ i art. 20 ust. l ustawy z dnia 31.01. 1989r . o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz. U. Nr 3, poz. 12 ze zm./ Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego M. z dnia [...].04.2002r. Nr [...] odmawiającą "P" SA. w W. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1989r. z tytułu ujemnych różnic kursowych .
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu [...].12.1993r. Spółka wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego i ustalenie zobowiązania podatkowego za 1989 i 1990r. oraz zwrot nadpłaconego podatku , załączając skorygowane zeznania za te lata ,powołując się na fakt błędnego zaliczenia do dochodów salda różnic kursowych w kwocie [...] zł, i zawyżenie podatku dochodowego za 1989r.
Przeprowadzona w Spółce kontrola potwierdziła, iż w 1989r. Spółka nadpłaciła powyższą kwotę w związku z czym Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...].02.1994r. Nr [...] uwzględnił w całości wniosek i w dniu [...].04.1994r. i zwrócił Spółce wnioskowaną kwotę bez odsetek.
Prawo Spółki do odsetek za okres od dnia 01.01.1994r. do dnia dokonania zwrotu nadpłaty zostało potwierdzone przez Izbę Skarbową decyzją z dnia [...].12.1995r. w następstwie czego określono Spółce odsetki od zwróconej nadpłaty .
Następnie w dniu [...].04.1996r. Spółka wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego z dnia[...].02.1994r. i Izby Skarbowej z dnia [...].12.1995r., ustalenie wymiaru podatku dochodowego za 1989 i 1990r z uwzględnieniem ujemnych różnic kursowych i zwrot nadpłaconego podatku wraz z należnym oprocentowaniem.
Urząd Skarbowy M. decyzją z dnia [...]. 04.2002r.odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1989r. z tytułu ujemnych różnic kursowych. Rozpatrując ponownie sprawę, po przeprowadzeniu w Spółce kontroli, stwierdził brak, że dowodów źródłowych, a dowody o charakterze pośrednim, nie mogą stanowić podstawy do przeprowadzenia kontroli w zakresie roszczeń Spółki dotyczących różnic kursowych.
Brak dowodów źródłowych sprawił, iż zdaniem Urzędu Skarbowego nie miało uzasadnienia przesłuchanie w charakterze świadków osób przeprowadzających w Spółce kontrolę w 1994r., która dotyczyła sprawy dodatnich różnic kursowych. O prawidłowym ujęciu ujemnych różnic kursowych w kosztach świadczyć ma natomiast orzeczenie biegłego księgowego z 1990r. oraz wynik kontroli z 1990r.
Izba Skarbowa podtrzymując stanowisko organu I instancji w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty z tytułu ujemnych różnic kursowych stwierdziła, iż nie ulega wątpliwości, iż postępowanie wszczęte wnioskiem Spółki z dnia [...].12.1993r. zostało zakończone na skutek zwrotu nadpłaty wraz z odsetkami.
Pismo Spółki z dnia[...].04.1996r nie było jak to twierdzi Strona modyfikacją pierwotnego wniosku z dnia[...].12.1993r., lecz zgłoszeniem nowych roszczeń.
Z treści pisma Spółki z dnia [...].04.1996r. wynika, iż jest to nie tylko wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego i decyzji Izby Skarbowej, gdyż jednocześnie w piśmie tym Spółka wnosi o ustalenie wymiaru podatku dochodowego za 1989 i 1990r. z uwzględnieniem ujemnych różnic kursowych i zwrot nadpłaconego podatku wraz z oprocentowaniem
Pomimo podkreślanego przez Urząd Skarbowy faktu niezachowania do chwili obecnej większości dokumentów źródłowych, zdaniem Izby Skarbowej kwoty dodatnich i ujemnych różnic kursowych z 1989r dają się jednoznacznie określić na podstawie dostępnych dokumentów, w tym np. protokołu z dnia [...].01.1994r., a tym samym nie było już potrzeby przeprowadzenia przesłuchania w charakterze świadka jedynej już żyjącej osoby przeprowadzającej w Spółce w 1994r. kontrolę zakończoną wspomnianym protokołem.
Izba Skarbowa akceptując ustalenia w/w protokołu, uznała za prawidłową wynikającą z korekty zeznania z dnia [...].12.1993r. kwotę należnego podatku za 1989r. w wysokości [...] zł /przy jego obliczaniu uwzględnione zostało saldo różnic kursowych/ oraz kwotę nadpłaty w wysokości [...] zł /została ona w całości zwrócona /, a tym samym z tytułu rozliczenia podatku dochodowego za 1989r. nie przysługuje już Spółce zwrot żadnej nadpłaty i z tych przyczyn nie mógł być załatwiony pozytywnie wniosek Spółki z dnia [...].04.1996r.
W skardze do Sądu Skarżąca decyzji Izby Skarbowej zarzuca :
- naruszenie art.29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w zw. z art. 330 ordynacji podatkowej w zw. z art. 10 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez odmowę zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1989 r. wobec uznania, że ujemne różnice kursowe w 1989 r. nie stanowiły kosztów uzyskania przychodu mimo, że zarówno wyrok Sądu Najwyższego [...] jak i wyrok [...] wskazały na stosowanie przez organy podatkowe błędnej wykładni, a utrwalona linia orzecznictwa w identycznych sprawach przesądza o prawidłowości stanowiska strony oraz
- naruszenie zasady równego traktowania podatników mimo, że wielu podatników otrzymało już zwrot nadpłat za lata 1989-1990.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stanowisko organów podatkowych zajęte w rozpoznawanej sprawie, że skoro dodatnie różnice kursowe nie stanowiły przychodów, to jednocześnie ujemne różnice kursowe nie mogły być kwalifikowane jako koszty uzyskania przychodów według oceny Sądu nie narusza prawa.
Konsekwencją tego stanowiska było dokonanie na rzecz Skarżącej zwrotu nadpłaty powstałej w wyniku zaliczenia do dochodów salda różnic kursowych .
Złożona przez Spółkę w dniu [...].12.1993r. korekta zeznania za 1989r.,co podkreśla Izba Skarbowa , sporządzona została z uwzględnieniem powyższego stanowiska, a tym samym Urząd Skarbowy po przeprowadzeniu kontroli w Spółce zasadnie uznał za prawidłową zadeklarowaną przez Spółkę kwotę podatku i nadpłaty za 1989r.
Wyjaśniono również ,iż w związku z faktem, iż stanowisko organów podatkowych w zakresie opodatkowania różnic kursowych nie uległo później zmianie, Urząd Skarbowy nie mógł uznać za prawidłową kolejnej korekty zeznania za 1989r. /uwzględniono w niej ujemne różnice kursowe jako koszty uzyskania przychodów/ złożonej przez Spółkę wraz z wnioskiem z dnia [...].04.1996r.\ W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa podkreśliła , iż pomimo stosunkowo licznego orzecznictwa NSA i Sądu Najwyższego kwestia opodatkowania różnic kursowych w latach 1989-1990 nie została jednoznacznie rozstrzygnięta.
Sprawa natomiast oceny przez Urząd Skarbowy kompletności dokumentów źródłowych nie miała w tym przypadku decydującego znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia ,co Izba Skarbowa szczegółowo wyjaśniła.
Niekwestionowany jest przy tym fakt ,iż obowiązujące wówczas przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawierały regulacji dotyczących różnic kursowych.
Podstawę prawną do zaliczania dodatnich różnic kursowych do przychodu ,a ujemnych różnic kursowych do kosztów uzyskania przychodów stanowią przepisy wprowadzone ustawą z dnia 12 stycznia 1991 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania ( Dz. U. Nr 9,poz. 30),która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1991 r.
Podnoszone przez Skarżącą okoliczności dotyczące odmiennych rozstrzygnięć podjętych w innych sprawach z powołaniem się na zasadę równego traktowania podatników nie stanowią podstawy do zmiany stanowiska w tej sprawie.
Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło