III SA 3493/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Krzysztof Zagańczyk, po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... listopada 2003 r. Nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o wykreślenie z rejestru podatników podatku od towarów i usług oddala skargę Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 233§ 1 w zw. z art. 247§ 1 pkt 3 oraz art. 251 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia ... .06.2003 r. ... stwierdzającą nieważność ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia ... .01.2001r. utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego R. z dnia ... .09.2000r. odmawiającą uchylenia w trybie wznowienia postępowania postanowienia tego organu z dnia ... .06.1995r. Nr ... wykreślającego Pana P.B. z rejestru podatników podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na mocy postanowienia Urzędu Skarbowego w R. z dnia ... .06.1995r., wydanego w związku ze złożonym przez skarżącego P.B. zgłoszeniem o zaprzestaniu z dniem 29.04.1995r. prowadzenia działalności podlegającej opodatkowaniu przez osobę fizyczną, skarżący został wykreślony z rejestru podatników podatku od towarów i usług z mocą wsteczną, czyli z dniem 29.04.1995 r. przy czym w postanowieniu tym błędnie pouczono Stronę o prawie do wniesienia zażalenia. Strona zażalenia nie wniosła. Natomiast wnioskiem z dnia 19.06.2000r. wystąpiła do organu podatkowego I instancji o wznowienie postępowania w sprawie. Po rozpatrzeniu wniosku urząd skarbowy postanowieniem z dnia ... .07.2000 r., na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 243 § 1 i § 2 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa wznowił postępowanie w sprawie , a następnie decyzją z dnia ... .09.2000 r., odmówił uchylenia postanowienia z dnia ... .06.1995 r. w sprawie wykreślenia z rejestru podatników podatku od towarów i usług P.B. . Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia ... .01.2001 r., nr ... utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję urzędu skarbowego. Pismem z dnia 2 lipca 2001 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Izby Skarbowej w W., jak również decyzji Urzędu Skarbowego w R. z dnia ... .09.2000 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a w szczególności rażącym naruszeniem przepisu art. 9 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym w 1995r. Minister Finansów decyzją z dnia ...-06-2003 r., znak ..., stwierdził nieważność ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w W. z dnia ... .01.2001 r. jednakże z przyczyn innych niż wskazane we wniosku. Minister uznał, że postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte z rażącym naruszeniem art. 219 Ordynacji podatkowej, gdyż wznowienie postępowania może mieć zastosowanie wyłącznie do postanowień, na które przysługuje zażalenie, zaś na postanowienie Urzędu Skarbowego w R. z dnia ... .06.1995 r. zażalenie nie przysługiwało, z uwagi na brak stosownych przepisów, zaś Strona została błędnie pouczona co do możliwości jego wniesienia oraz, że Izba powinna wydać postanowienie a nie decyzję. Stanowisko powyższe Minister Finansów podtrzymał w zaskarżonej decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu administracyjnego Skarżący zarzucił tej decyzji naruszenie art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 9 ust. 4 i 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który przejął sprawę do rozpoznania na podstawie art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 219 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003r.) do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 210 § 2-5 oraz art. 212-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie - również art. 240-249 oraz art. 251 i 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1, art. 248 § 3 i art. 251, wydaje się postanowienie. Treść powołanego przepisu jest jednoznaczna i oczywista. Przepis ten przewiduje, że do postanowień, na które przysługuje zażalenie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 240-249 oraz art. 251 i 252. Są to przepisy dotyczące wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji. Z powyższego odesłania wynika, że do postanowień na które służy zażalenie, mają zastosowanie wymienione postępowania nadzwyczajne w których możliwe jest wzruszanie wadliwych postanowień ostatecznych oraz stwierdzanie ich nieważności. Przewidziana w art. 219 Ordynacji podatkowej możliwość wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego rozstrzygnięciem ostatecznym dotyczy wyłącznie postępowań, w których wydana została decyzja kończąca sprawę administracyjną. Przepis ten ma też odpowiednie zastosowanie do rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu administracyjnym w formie postanowień, wznowienie postępowania może mieć miejsce jedynie w odniesieniu do tych postanowień wydanych w toku postępowania administracyjnego lub egzekucyjnego, od których przysługuje zażalenie. W odniesieniu do wydanego w rozpoznawanej sprawie postanowienia żaden z obowiązujących przepisów prawa nie stanowił o prawie wniesienia zażalenia. Prawo to nie mogło również powstać w następstwie nieprawidłowego pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia. W sprawie można jedynie rozważyć skutki błędnego pouczenia o środkach prawnych . Do postanowień stosuje się odpowiednio art. 214 Ordynacji podatkowej normujący skutki zamieszczenia w decyzji wadliwego pouczenia o środkach prawnych lub jego braku zgodnie z którym nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. W każdym zatem przypadku uchybienia przez adresata terminu do złożenia zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego wskutek braku tego pouczenia lub jego wadliwości, terminy te powinny zostać przywrócone lub też powinny zostać podjęte inne działania mające na celu zapobieżenie skutkom zastosowania się do błędnego pouczenia lub też niepodjęcia odpowiednich czynności w przewidzianych terminach. Przepis ten zrównuje pod względem skutków prawnych wadliwe pouczenie oraz jego zupełny brak. Użyty zwrot "nie może szkodzić" należy rozumieć w ten sposób, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji wadliwego pouczenia lub jego braku. Dla powstania skutków przewidzianych w analizowanym przepisie nie jest konieczne zastosowanie się do błędnego pouczenia. Strona może zatem powołać się na ten przepis w każdym przypadku, gdy w decyzji zawarto błędne pouczenie, niezależnie od tego, czy stosując się do tego pouczenia wniosła wskazany w nim środek zaskarżenia. Sąd rozpoznający niniejsza sprawę podziela sformułowany w orzecznictwie na gruncie k.p.a. pogląd, że wprawdzie błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może dawać tej stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Stanowisko to zachowuje aktualność na gruncie komentowanego przepisu Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym Sąd uznał za uprawnione stanowisko Ministra Finansów, że organy podatkowe wydały swoje rozstrzygnięcia w sprawie na błędnej podstawie, przyjmując jako podstawę wydania rozstrzygnięcia art. 219 ustawy Ordynacja podatkowa i zachowanie takich rozstrzygnięć naruszałoby w sposób rażący przepisy zasad ogólnych, w tym wskazany przez Skarżącego art. 120 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie więc przez Ministra Finansów nieważności decyzji Izby Skarbowej w W. przyczyniło się do usunięcia wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Nie budzi również na gruncie orzecznictwa i piśmiennictwa wątpliwości stanowisko Ministra Finansów, że tryb, w którym było prowadzone postępowanie przez organy podatkowe - wznowienie postępowania - nie daje uprawnień do kolejnej merytorycznej weryfikacji podjętego w sprawie rozstrzygnięcia przez organy obu instancji. A zatem argumenty Skarżącego dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 9 ustawy o podatku od towarów i usług..) mogły być przedmiotem, po zakończeniu postępowania dwuinstancyjnego, skargi do naczelnego Sądu Administracyjnego z powodu niezgodności decyzji z prawem, w trybie zwykłym. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.