III SA/Wa 1034/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Q. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od listopada 2014 r. do marca 2015 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca Q. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to dramatyczną sytuację finansową. Wskazała mianowicie, że od 2015 r. generuje straty. Posiada nieuregulowane zobowiązania z tytułu pożyczek w wysokości [...] zł. Skarżąca powołała się także na fakt zajęcia rachunków bankowych. Dodała, iż w celu poniesienia kosztów sądowych musiałaby sprzedać składniki majątkowe, które przynoszą przychody i pozwalają prowadzić działalność gospodarczą. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...] zł. Ujawniła stan środków w kasie i na rachunkach bankowych. Wysokość przychodów miesięcznych określiła na [...] zł, zaś pensje pracowników i składki ZUS na [...] zł, miesięczne wydatki (czynsz, energia elektryczna, podatki lokalne, usługi telekomunikacyjne, obsługa księgowa, obsługa prawna, ubezpieczenia i inne) określiła na [...] zł. Dodała, że niezbędne wydatki pokrywane są z konta osobistego prezesa zarządu, a pełnomocnicy pracują bez świadczeń w oparciu o umowę rezultatu. Skarżąca przedłożyła m. in. rachunek zysków i strat, bilans, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, sprawozdanie z działalności. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do Sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). W przypadku osoby prawnej, a także innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przesłankami tymi są: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku wskazanych wyżej podmiotów rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do Sądu (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2015 r., I FZ 67/15). W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Oceniając ten wniosek z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Jakkolwiek referendarz sądowy nie neguje, że aktualnie sytuacja Skarżącej nie należy do najłatwiejszych (ona sama określa tę sytuację jako dramatyczną), niemniej pomimo tych trudności finansowych w 2017 r. Skarżąca osiągnęła przychód ze sprzedaży w wysokości [...] zł. Jakkolwiek finalnie w okresie tym odnotowała ona stratę na poziomie [...] zł, to jednak okoliczność ta nie może przesądzać o przyznaniu prawa pomocy (same koszty ogólnego zarządu pochłonęły [...] zł). W orzecznictwie podkreśla się, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Ponoszenie kosztów działalności gospodarczej jest związane z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, generowane aktualną postawą przedsiębiorcy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2016 r., I FZ 190/16). Co prawda w chwili obecnej wysokość obrotów Skarżącej spadła w porównaniu z latami 2015-2016 (w 2015 r. przychody wyniosły ponad [...] zł, zaś koszty ich uzyskania ponad [...] zł, w 2016 r. wielkości te kształtowały się na poziomie odpowiednio [...] zł i [...] zł – dane ze sprawozdania finansowego), niemniej skala tych obrotów w dalszym ciągu umożliwia wygospodarowanie środków potrzebnych do opłacenia niniejszej sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.