III SA/Wa 1038/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2009 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący – J.T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący uzyskuje dochód w wysokości 437,50 zł brutto z tytułu umowy o pracę (1/4 etatu). Wraz z żoną pozostają na utrzymaniu pełnoletniej córki. Z oświadczeń skarżącego wynika ponadto, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, pełnoletnią córką i synem (ur. w [...] r.). Do swojego majątku zaliczył dom o pow. 120 m² (kredyt hipoteczny). Z załączonego do wniosku zeznania PIT-36L za 2013 r. wynika, że za ten okres skarżący uzyskał przychód z działalności gospodarczej w wysokości 2.880.021,75 zł, a za 2014 r. w wysokości 330.472,64 (PIT-36). Z kolei z wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że [...] kwietnia 2014 r. skarżący zaprzestał wykonywania tej działalności. Z dniem 5 maja 2014 r. dokonano wykreślenia z rejestru. Do wniosku skarżący załączył również umowę o pracę zawartą 1 stycznia 2015 r. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłane dokumenty okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącego do: nadesłania zeznania podatkowego żony skarżącego oraz jego córki za 2014 r., wyjaśnienia, od kiedy żona skarżącego pozostaje bez dochodów, wyjaśnienia, kto reprezentuje pracodawcę skarżącego tj. spółkę J. (tj. kto podpisał umowę o pracę z 1 stycznia 2015 r.) oraz wyjaśnienia okoliczności związanych z takim samym adresem skarżącego jak i jego pracodawcy, udokumentowania wysokości dochodów córki skarżącego (nadesłanie zaświadczenia o dochodach za ostatnie 3 miesiące lub jeżeli prowadzi ona działalność gospodarczą – nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za oraz deklaracji VAT-7 za ostatnie 3 miesiące), nadesłania wyciągu z rachunku bankowego, który służy do obsługi kredytu hipotecznego na dom rodziny skarżącego, za ostanie 3 miesiące, nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego córki skarżącego za ostatnie 3 miesiące, przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków rodziny skarżącego (w tym na wyżywienie, czynsz, media, spłatę rat kredytu i inne niezbędne) W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznanie podatkowe żony oraz córki za 2014 r., Wyjaśnił, że jego żona również jest zatrudniona w spółce J. z wynagrodzeniem 437,50 zł brutto (1/4 etatu). Skarżący wskazał, że udostępnił spółce siedzibę stąd ten sam adres skarżącego i spółki, w której jest zatrudniony. Skarżący wyjaśnił, że nie może przedstawić zaświadczenia o dochodach córki, ponieważ pracuje ona w dużej korporacji i czas oczekiwania na zaświadczenie przekracza 7 dni. Poza tym aktualnie córka skarżącego przebywa na urlopie, więc zaświadczenie może być przedstawione dopiero na początku sierpnia. Skarżący wskazał, że nie posiada wyciągu z rachunku bankowego co do kredytu hipotecznego, bowiem w chwili obecnej trwają negocjacje związane ze zamianą wysokości rat kredytowych. Skarżący przedłożył natomiast wyciągi z rachunku bankowego córki. Co do miesięcznych wydatków skarżący określił je na kwotę 2.500 zł. Wskazał ponadto, że w utrzymaniu pomaga im ojciec żony, który z nimi mieszka. Otrzymuje on emeryturę w wysokości 1.600 zł netto. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustosunkowując się do powyższego należy podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawca nie przedstawił w sposób należyty swojej sytuacji finansowej i majątkowej, a tym samym uniemożliwił merytoryczną ocenę wniosku. Przede wszystkim w toku postępowania zwrócić należało uwagę na znaczącą modyfikację oświadczeń skarżącego stanowiących odpowiedź na kolejne wezwania referendarza sądowego. Pierwotnie skarżący twierdził, że jego czteroosobowa rodzina pozostaje na utrzymaniu pełnoletniej córki, żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a skarżący uzyskuje jedynie dochód ze stosunku pracy w wysokości 437,50 zł brutto miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej żony skarżącego, wyjaśnił on – w piśmie z 16 lipca 2015 r., że jego żona nie jest zarejestrowana jako bezrobotna, tylko nie posiada pracy. Kiedy w następnym wezwaniu zapytano, od kiedy żona skarżącego pozostaje bez dochodów, skarżący wyjaśnił (pismo z 29 lipca 2015 r.), że nieumyślnie, przez przeoczenie, wprowadził Sąd w błąd, bowiem jego żona jest zatrudniona – podobnie jak skarżący – na ¼ etatu w firmie J. z wynagrodzeniem miesięcznym 437,50 zł brutto. Ponadto skarżący dopiero w ostatnim piśmie kierowanym do Sądu wyjaśnił, że w utrzymaniu pomaga im ojciec żony, który razem z nimi mieszka. Referendarz sądowy poddaje w wątpliwość rzetelność składanych przez skarżącego oświadczeń w powyższym zakresie. Wydaje się, że skarżący niejako "dozuje" informacje dotyczące jego sytuacji finansowej. Nieprawdopodobne są wyjaśnienia skarżącego, że zapomniał o tym, że jego żona jest zatrudniona – zresztą w tej samej spółce co skarżący. Ponadto, sama kwestia zatrudnienia skarżącego i jego żony (na ¼ etatu) w spółce, której prezesem zarządu był skarżący i która ma siedzibę w miejscu zamieszkania skarżącego i jego rodziny, jest niejasna. Wątpliwości budzi również fakt podpisania umowy o pracę przez skarżącego zarówno w imieniu pracownika jak i pracodawcy (k-53 akt sądowych). Z powyższego wynikać bowiem może powiązanie skarżącego ze spółką (również finansowe), które zdecydował się on z różnych względów przemilczeć. Skarżący nie nadesłał, mimo wezwania (z 29 czerwca 2015 r., ponowionego 22 lipca 2015 r.) wyciągów z rachunków bankowych swojego oraz żony. W piśmie procesowym z 16 lipca 2015 r. oświadczył, że nie posiadają z żoną żadnego rachunku. Z kolei, gdy został zapytany o rachunek obsługujący kredyt hipoteczny wyjaśnił, że nie posiada wyciągu z rachunku bankowego dotyczącego kredytu, ponieważ trwają negocjacje związane ze zmianą wysokości rat kredytowych. Tak udzielone wyjaśnienia pogłębiają tylko istniejące już wątpliwości, co do prawdziwości złożonych oświadczeń. Raz bowiem skarżący twierdzi, że w ogólne nie posiada rachunków, a następnie, już nie twierdzi, że ich nie ma, tylko z innych (niezrozumiałych zresztą względów) nie może ich przedstawić. Skarżący, mimo wyraźnego w tym zakresie wezwania nie przedstawił również zestawiania miesięcznych dochodów i wydatków rodziny (w tym na wyżywienie, czynsz, media, spłatę kredytu i inne niezbędne) określił jedynie ich sumę na 2.500 zł). Nie nadesłał również zaświadczenia o dochodach córki, mimo iż zobowiązywał się je złożyć na początku sierpnia. Nieprzekonywujące są również twierdzenia skarżącego, że pozostają oni na utrzymaniu pełnoletniej córki. Z analizy z jej wciągu z rachunku bankowego (przykładowo za okres od 10 czerwca do 9 lipca 2016 r.) wynika, że na ten rachunek wpłynęło 3.667,60 zł (uznania), z kolei obciążenia/wydatki wyniosły 3.715, 73 zł. Analiza wydatków wynikających z tego wyciągu wskazuje, że zasadniczo całość wpływów przeznaczona została na zakupy w sklepach odzieżowych w centrach handlowych, w sklepach i salonach kosmetycznych oraz inne wydatki, które nie wskazują na ich przeznaczenie na utrzymanie domu i rodziny. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. W postanowieniu z 22 kwietnia 2013 r. (II FZ 167/13) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na obowiązek składania oświadczeń zgodnych z prawdą i wewnętrznie spójnych. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 246 P.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy (por. też postanowienie NSA z 3 czerwca 2013 r., I FZ 111/13). Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że oświadczenia skarżącego oraz nadesłane dokumenty, nie pozwalają na rzetelną ocenę jego sytuacji finansowej i majątkowej. Na ich podstawie, referendarz sądowy nie jest wstanie ocenić jakie rzeczywiście dochody uzyskuje skarżący oraz osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz jakie niezbędne wydatki ponosi. Tak zobrazowana przez skarżącego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.