III SA/Wa 1039/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący K.J. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie okoliczności jak: "brak zatrudnienia, brak dochodów, brak nieruchomości, ruchomości". Podał, że otrzymuje z Miejsko-Gminnego Ośrodka Opieki Społecznej kwotę 317 zł. Wśród wydatków wymienił energię elektryczną (35 zł), czynsz za mieszkanie (55 zł) i gaz (35 zł). Pismem z 22 kwietnia 2016 r. wezwano Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów. Wezwania tego jednak nie wykonał. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. Na wezwanie to Skarżący jednak nie zareagował, przez co uniemożliwił zweryfikowanie zawartych w formularzu oświadczeń o korzystaniu z pomocy społecznej i ponoszeniu wydatków na wskazane w tym formularze cele. W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, czy istotnie koszt zainicjowanego przez Skarżącego postępowania jest obciążeniem przekraczającym jego możliwości finansowe. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym podkreślić bowiem należy, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy wyłącznie w oparciu o przekonanie strony, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd dysponuje środkami z budżetu państwa i nie może ich przyznawać stronom postępowań pochopnie, na podstawie niepełnego opisu sytuacji materialnej strony i jej rodziny oraz bez stosownej dokumentacji uzasadniającej pomoc państwa (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2016 r., II FZ 199/16). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.