III SA/Wa 104/12

Dnia 20 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia del. WSA Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2006 r. postanawia: 1) zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 104/12 w części i orzec o zwolnieniu J. F. z wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł, 2) odmówić zmiany ww. postanowienia w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 maja 2012 r., po rozpoznaniu wniosku Skarżącego – J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1000 zł, oddalając w pozostałej części wniosek Skarżącego. Postanowieniem z dnia 13 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Skarżącego, z uwagi na brak uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1000 zł. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zwrócił się ponownie o zwolnienie go z kosztów sądowych. Do skargi kasacyjnej załączył także potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1 000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r., III SA/Wa 104/12, odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy. W jego ocenie w niniejszej sprawie błędne przyjęto, że Skarżący może ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że obok formularza PPF nie złożył dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt I FZ 38/13 uchylił ww. postanowienie z dnia 7 listopada 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący składał już wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, który został częściowo uwzględniony. Oznacza to, że konstytucyjnie gwarantowany dostęp do sądu wymagał wówczas, zdaniem Sądu pierwszej instancji, pomocy materialnej Skarbu Państwa dla strony postępowania (polegającej na zwolnieniu jej od konieczności ponoszenia pełnych kosztów sądowych). Z akt sprawy wynika również, że Skarżący przedłożył wówczas żądane dokumenty źródłowe. Wobec tego w obecnie złożonym wniosku – podlegającym jako kolejny wniosek w sprawie rozpoznaniu z uwzględnieniem treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") – Skarżący powołał się na okoliczności mogące świadczyć o pogorszeniu jego sytuacji materialnej w stosunku do stanu faktycznego ocenianego poprzednio (zajęcie "całego majątku" przez komornika), a które wymagały weryfikacji. W tej sytuacji – związku z wyjaśnieniami Skarżącego i nasuwającymi się we wskazanym stanie rzeczy wątpliwościami – należało umożliwić Skarżącemu przedłożenie wymaganych dokumentów poprzez zakreślenie dodatkowego terminu, o który wnosił. Wymaga tego bowiem konieczność każdorazowego uwzględniania przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy gwarancyjnego charakteru tej instytucji, jako zabezpieczającej konstytucyjne prawo do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, pismem z dnia 28 marca 2012 r., wezwał pełnomocnika Skarżącego do nadesłania zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, złożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych, przez Skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, rachunków bankowych krajowych oraz zagranicznych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, złożenia oświadczenia w przedmiocie korzystania, przez Skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z jakichkolwiek form pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, wskazania wszystkich źródeł utrzymania Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, udokumentowania, ewentualnie wykazania, wysokości kosztów miesięcznego utrzymania (np. czynsz, energia elektryczna, gaz, leki itp.), złożenia dokumentów świadczących o posiadanych przez Skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, zobowiązaniach np. zaległości czynszowe, kredyty bankowe itp., złożenia innych dokumentów, które Skarżący uzna za istotne dla udokumentowania przesłanek do przyznania mu prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący w piśmie z dnia 16 kwietnia 2013 r. oświadczył, ze prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Do kosztów związanych z mieszkaniem zaliczył: czynsz - 550 zł, prąd – 350 zł, gaz/ogrzewanie 350 zł, woda/nieczystości -120 zł. Wskazał, że ma na utrzymaniu córkę i płaci alimenty w wysokości 1500 zł, natomiast koszt stale przyjmowanych leków przez Skarżącego wynosi 220 zł. Ponadto opiekuje się 91-letnią ciocią. Do miesięcznych kosztów związanych z prowadzoną działalnością zaliczył: wynajem warsztatu– 2000 zł, prąd: 1600 zł, woda/wywóz nieczystości – 350 zł, ogrzewanie – 400 zł, inne – 150 zł. Podkreślił także, że spłaca dwa kredyty w [...] i [...] jak i kartę kredytową. Posiada także zadłużenie w opłatach za prąd i gaz. Skarżący podkreślił, że jego sytuacja finansowa jest trudna z uwagi na nieterminowość kontrahentów w spłacaniu należności za wykonane przez niego usługi. Końcowo wskazał, że komornik zablokował wszystkie jego konta bankowe. Nie ma możliwości ani zdolności kredytowej jak i środków na spłatę zadłużenia w ZUS-ie, Urzędzie Skarbowym jak i w Banku, S. czy G.. Do ww. oświadczenia załączył wyciągi z rachunków bankowych za 3 ostanie miesiące, wyciągi z rachunku karty kredytowej, rachunek za gaz, zawiadomienie o wysokości raty w [...] oraz PIT16a za 2011 i 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Powyżej wskazany warunek uwzględnienia wniosku o prawo pomocy musi zostać w rozpoznawanej sprawie uzupełniony o dodatkową przesłankę orzekania wynikającą z faktu, że zgłoszony przez Skarżącego wniosek dotyczy sprawy już rozstrzygniętej na mocy orzeczenia sądowego. Postanowieniem z dnia 17 maja 2012 r. Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 1000 zł, przy jednoczesnym oddaleniu wniosku w pozostałej części (zwolnienie od kosztów sądowych). Powyższe rozstrzygnięcie należy traktować jako wiążące ustalenie sytuacji materialnej Skarżącego w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Może ono podlegać zmianie, stosownie do art. 165 P.p.s.a., jedynie w przypadku, gdyby w sprawie doszło do zmiany okoliczności faktycznych, której następstwem jest brak możliwości ponoszenia przez stronę kosztów postępowania w wysokości dotąd ustalonej. Biorąc pod uwagę powyższy warunek, stwierdzić należy, że rozpatrywany w niniejszym postępowaniu wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać uznany za usprawiedliwiony w części. Mając na uwadze nadesłane przez Skarżącego, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 28 marca 2013 r., dokumenty, stwierdzić należy (tak jak w postanowieniu z dnia 17 maja 2012 r.), że Skarżący uzyskuje dochody na poziomie, które pozwalają mu zabezpieczyć środki finansowe niezbędne dla utrzymania oraz zapłaty ciążących na nim zobowiązań. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika bowiem, iż Skarżący uzyskuje zapłatę za wykonane usługi w znacznych kwotach np. od Przedsiębiorstwa O. 8 375 zł, 3000 zł, od F. Sp. z o.o. 3 365,28 zł, 3 953,22 zł, 3 702,30, 1 360,99 zł. Ustosunkowując się natomiast do okoliczności mogących świadczyć o pogorszeniu się sytuacji materialnej Skarżącego w stosunku do stanu faktycznego ocenianego poprzednio tj., iż "cały jego majątek" został zajęty, a Skarżący nie ma możliwości rozporządzania nim, zauważyć należy, że nie zostały one w żaden sposób udokumentowane. Skarżący, pomimo wezwania z dnia 28 marca 2013 r., takich dokumentów nie nadesłał. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego – o których mowa w art. 255 P.p.s.a. – należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., II OZ 1112/06). W przedmiotowej sprawie Skarżący został, w piśmie z dnia 28 marca 2012 r., wezwany do złożenia dokumentów, które uzna za istotne dla udokumentowania przesłanek do przyznania prawa pomocy. Skoro, w ocenie Skarżącego, taką przesłanką, jest fakt zajęcia jego "całego majątku" fakt ten powinien udokumentować. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że Skarżący reprezentowany jest w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast skarżący przesłał wyciągi z rachunków bankowych wskazujących na stan zadłużenia w [...] na dzień 31.03.2013 w kwocie 15.115,57 zł, wyciąg z rachunku z karty kredytowej na dzień 13.03.2013r. w kwocie 2990 zł. Ponadto, należy zauważyć, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący zawarł w skardze kasacyjnej, w dniu składania której uiścił kwotę wpisu sądowego od skargi w wysokości 1000 zł, czyli w wysokości równej wpisowi od skargi kasacyjnej. Zobowiązując Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 1000 zł w ww. okolicznościach, skutkowałoby, że Skarżący w krótkim odstępie czasu musiałby uiścić łącznie kwotę 2000 zł (1000 zł wpis od skargi, 1000 zł wpis od skargi kasacyjnej). W ocenie Sądu z uwagi na powyższe, zasadnym jest zwolnienie Skarżącego z wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 255 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.