III SA/Wa 1042/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-19
Skład orzekający: Sylwester Golec, Marek Kraus, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, uwzględniając ważny interes podatnika i interes publiczny, w sytuacji gdy podatnik prowadzący działalność gospodarczą i będący emerytem, z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną, wnioskuje o umorzenie zaległości podatkowych?Ratio decidendi
Organy podatkowe nie sprostały wymogom prawidłowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie oceny ważnego interesu podatnika. Posłużyły się uśrednioną kwotą wydatków, która nie odzwierciedlała rzeczywistej sytuacji finansowej i zdrowotnej podatnika, a także nie uwzględniły aktualnych wydatków związanych z leczeniem. W związku z tym doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego (niewłaściwe korzystanie z uznania administracyjnego) oraz procesowego (art. 122, 187 § 1, 191, 121 Ordynacji podatkowej).Stan faktyczny
Skarżący M. P. wniósł o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych oraz podatku od towarów i usług, uzasadniając wniosek trudną sytuacją rodzinną, wiekiem (75 lat), stanem zdrowia i niskimi dochodami. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że choć występuje ważny interes podatnika, to nie ma podstaw do umorzenia zaległości ze względu na interes publiczny i możliwość spłaty zobowiązań. Skarżący zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do WSA, zarzucając naruszenie przepisów i brak obiektywnej analizy jego sytuacji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. i stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA del. Marek Kraus, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r., podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2007, 2008, 2009 r., oraz podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003, 2004, 2005 r 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpoznaniu odwołania z dnia 30
września 2012 r. wniesionego przez M. P. (zwanego dalej "Skarżącym") od
decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...]
września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy
umorzenia zaległości podatkowych z tytułu:
1) podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. w wysokości 408 zł wraz z
odsetkami za zwłokę w kwocie 63 zł,
2) zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych:
a) za 2007 rok w wysokości 1.692 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 956 zł,
b) za 2008 rok w wysokości 2.346 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1.066 zł,
c) za 2009 rok w wysokości 530 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1.066 zł,
3) podatku od towarów i usług za wrzesień i grudzień 2003r., marzec, lipiec, wrzesień
- listopad 2004r., styczeń, luty, grudzień 2005r., marzec, maj, listopad i grudzień
2006r. w łącznej kwocie: 7.735 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie
7.657 zł w ramach pomocy de minimis,
decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy
zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej
w W. wskazał, iż wnioskiem z dnia 6 czerwca 2012 r. uzupełnionym w dniu 2
lipca 2012 r. Skarżący zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego
W. z prośbą o umorzenie jego zaległości podatkowych wobec
urzędu skarbowego, których wartość wynosi około 39.000 zł wraz z odsetkami za
zwłokę, w ramach pomocy de minimis. Przedmiotowy wniosek Skarżący uzasadnił
swoją trudną sytuacją rodzinną związaną z faktem, iż od 15 lat utrzymuje rodzinę, żonę
i trzech synów. W 2007 roku Skarżący rozwiódł się z żoną, gdyż nie był w stanie
utrzymać rodziny. Obecnie uzyskuje on dochody z działalności usługowej i emerytury w
kwocie 595,26 zł netto miesięcznie, jednakże z uwagi na wiek 75 lat oraz warunki
rynkowe Skarżący przewiduje zakończenie prowadzonej przez siebie działalności
gospodarczej. W przedmiotowym wniosku Skarżący zwrócił także uwagę, iż nie
posiada żadnego majątku który mógłby pokryć zobowiązania podatkowe, a ponadto
jest osobą chorą na obturacyjną chorobę płuc, osteoporozę, przerost prostaty i ponosi
koszty związane z zakupem leków.
Naczelnik Urzędu Skarbowego po rozpatrzeniu wskazanego wniosku
Skarżącego decyzją z dnia [...] września 2012 r. Nr [...]
odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od
osób fizycznych za 2010r., zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów
ewidencjonowanych za 2007r., 2008r., 2009r. oraz w podatku od towarów i usług za
wrzesień i grudzień 2003r., marzec, lipiec, wrzesień - listopad 2004r., styczeń, luty,
grudzień 2005r., marzec, maj, listopad i grudzień 2006r. wraz z odsetkami za zwłokę,
nie znajdując podstaw do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego.
Natomiast w zakresie wniosku Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych w
podatku od towarów i usług za marzec 2002r., kwiecień i czerwiec 2006r. Naczelnik
Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie z uwagi na przedawnienie tych zaległości,
zaś w sprawie zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego w formie
karty podatkowej poinformował Skarżącego, iż prowadzone jest odrębne
postępowanie.
Następnie Skarżący w piśmie z dnia 30 września 2012 r. złożył odwołanie od
decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2012 r. Nr
[...], w którym zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie
art. 67 b §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z
2012r., poz. 749 z późn. zm.) - zwanej dalej: "O.p.", z uwagi na nieumorzenie
zaległości podatkowych Skarżącego, który nie jest w stanie spłacić swoich
zobowiązań podatkowych, pomimo spełnienia przesłanek określonych we
wskazanym przepisie. Skarżący wskazał, iż w niniejszej sprawie na skutek odmowy
umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych powstało zagrożenie dla
podstaw jego egzystencji, wskutek czego będzie on musiał korzystać z pomocy
społecznej.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. po analizie akt sprawy oraz zarzutów
zawartych w odwołaniu Skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu
podatkowego pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia
Dyrektor Izby Skarbowej w W. dokonał na wstępie analizy kwestii
dopuszczalności udzielenia Skarżącemu pomocy de minimis w formie umorzenia jego
zaległości podatkowych na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Następnie po stwierdzeniu dopuszczalności udzielenia Skarżącemu takiej pomocy
organ odwoławczy dokonał analizy przesłanek warunkujących uwzględnienie
wniosku Skarżącego o umorzenie jego zaległości podatkowych na podstawie
powołanych powyżej przepisów, wskazując iż organy podatkowe orzekają w tym
zakresie w ramach tzw. uznania administracyjnego, które pozostawia im ocenę czy w
konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości
podatkowych, jak również czy w sprawie mamy do czynienia z ważnym interesem
podatnika lub interesem publicznym. Natomiast występowanie jednego z powyższych
interesów uprawnia, a nie obliguje organu podatkowego, do pozytywnego załatwienia
wniosku strony. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że przy rozpatrywaniu wniosku
o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych istotne są również okoliczności
powstania zaległości podatkowych, przy czym zasadą jest płacenie podatków w
wysokości i terminach przewidzianych w przepisach prawa podatkowego.
Przedmiotowe zaległości podatkowe powstały w związku z niedokonywaniem wpłat
podatku dochodowego jak i podatku od towarów i usług. Zdaniem organu
odwoławczego każdy podatnik prowadzący działalność gospodarczą ponosi
odpowiedzialność za wszelkie zobowiązania wynikające z tej działalności oraz nie
można przenosić konsekwencji prowadzonej działalności a także problemów
osobistych na Skarb Państwa. Należności podatkowe, w tym zaległości podatkowe
stanowią dochód budżetu państwa, są wartością wspólną, całego społeczeństwa i
odstąpienie od ich egzekwowania stawiało by Skarżącego w pozycji uprzywilejowanej
w stosunku do innych podatników.
W dalszej części uzasadnienia przedmiotowej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej
w W. odnotował, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż Skarżący
uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 595,26 zł miesięcznie, które
zmniejszone są łącznie o kwotę 698,56 zł potrącaną z tytułu alimentów (500 zł) oraz z
powodu egzekucji administracyjnej (198,56 zł). Ponadto Skarżący dorywczo uzyskuje
dochody z działalności gospodarczej, z której w roku 2009 roku uzyskał przychód w
kwocie 18.460 zł, w 2010 roku dochód w kwocie 2.264,59 zł, zaś w 2011 roku dochód
w kwocie 156,66 zł. Skarżący nie posiada nieruchomości, nie posiada nikogo na
utrzymaniu, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz mieszka z byłą żoną.
Jedynym składnikiem majątkowym Skarżącego jest samochód marki Golf o wartości
szacunkowej 500 zł. Skarżący ma 75 lat i choruje na obturacyjną chorobę płuc,
osteoporozę, przerost prostaty i ponosi koszty związane z zakupem leków. Biorąc
powyższe pod uwagę organ odwoławczy zauważył, że obecna sytuacja finansowa,
zdrowotna Skarżącego nie jest łatwa i jednorazowa zapłata zaległości podatkowych,
które powstały na przestrzeni kilku lat może stanowić problem. Powyższe zdaniem
organu odwoławczego może świadczyć o występowaniu w sprawie ważnego interesu
podatnika. Jednakże ważny interes podatnika stanowiący jedną z przesłanek
uzasadniających przyznawanie ulg w trybie art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 67b §1
pkt 2 O.p., nie może być jednak utożsamiany z dążeniem do uwolnienia się od
regulowania zobowiązań Dodatkowych. Z tego względu Samo przyznanie przez organ, że w sprawie występuje wyżej wymieniona przesłanka, nie skutkuje automatycznie
powstaniem po stronie organu obowiązku udzielenia wnioskowanej ulgi. Natomiast w
kwestii występowania w sprawie interesu publicznego, organ odwoławczy nie
dopatrzył się przesłanek przemawiających za umorzeniem zaległości podatkowej,
wskazując że przez pojęcie ważnego interesu publicznego rozumie się dyrektywę
postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla
całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość,
bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność
działania aparatu państwowego itp. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w
sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne
okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. odnosząc się do twierdzeń Skarżącego
zawartych w jego odwołaniu, iż zapłata przedmiotowych zaległości podatkowych
pozbawi go środków pieniężnych zapewniających minimum egzystencji, zauważył że
po uwzględnieniu potrąceń na bieżące utrzymanie Skarżącemu pozostaje kwota
595,26 zł, która jest wyższa od kwoty stanowiącej minimum egzystencji ustalanej w
Polsce przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych wynoszącej w 2011 roku dla osoby
będącej emerytem 474,20 zł, zaś dla samotnej osoby dorosłej 500,68 zł. Biorąc
powyższe pod uwagę organ odwoławczy wskazał, iż w jego ocenie zapłata
wnioskowanych zaległości podatkowych w kwocie około 39.000 zł wraz z odsetkami
za zwłokę przy dochowaniu przez Skarżącego odpowiedniej staranności jest możliwa.
Ponadto organ odwoławczy zauważył również w tym miejscu, że ustawa Ordynacja
podatkowa przewiduje inne niż umorzenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych,
które mogą ułatwić Skarżącemu spłatę jego zaległości podatkowych, poprzez na
przykład rozłożenie ich na raty. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że w jego
ocenie materiał dotyczący przedmiotowej sprawy został zebrany i rozpatrzony przez
organ pierwszej instancji bez naruszenia przepisów prawa procesowego i
materialnego, w tym art. 120 O.p. Podjęto wszelkie działania w celu ustalenia stanu
faktycznego, zaś podejmując przedmiotową decyzję uwzględniono informacje
podane przez Skarżącego we wniosku i w trakcie postępowania podatkowego oraz
odwoławczego, ustosunkowano się do aktualnej sytuacji finansowej i życiowej
Skarżącego, jak również poddano analizie argumenty zawarte we wniosku o
udzielenie przedmiotowej ulgi. Ponadto organ odwoławczy zbadał okoliczności
powstania zaległości podatkowych, poddał analizie stan zdrowia Skarżącego oraz
rozważył występowanie w sprawie interesu publicznego.
Skarżący zaskarżył następnie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w piśmie z dnia 24 marca2013 r., zarzucając jej naruszenie art. 67 § 1 pkt 2 O.p., poprzez zaniechanie umorzenia zaległości podatkowych Skarżącego w sytuacji gdy z uwagi na osiąganie niskich dochodów, brak środków finansowych, wiek Skarżącego 76 lat oraz jego stan zdrowia, znalazł się on w sytuacji zagrażającej jego egzystencji. Skarżący zarzucił również organom podatkowym brak obiektywnej analizy jego dochodów. W uzasadnieniu przedmiotowej skargi Skarżący wskazał również, że opisywana sytuacja zmusza go do ubiegania się o wsparcie ze środków pomocy społecznej celem zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 22 kwietnia 2013r. stanowiącym odpowiedź na powyższą
skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269
ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę
działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod
względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30
sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z
2012r., poz. 270 ze zm.) - zwanej w dalszej części "p.p.s.a", stanowi, że kontrola
działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w
sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może
zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w
stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów
prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy,
ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia
postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.
wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak
związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając legalność zaskarżonej decyzji, w świetle powołanych wyżej kryteriów,
Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którymi organ podatkowy, na wniosek podatnika
prowadzącego działalność gospodarczą, w przypadkach uzasadnionych ważnym
interesem podatnika lub interesem publicznym, może udzielać ulg w spłacie
zobowiązań podatkowych określonych w art. 67a O.p., tj. m.in. umorzyć w całości lub
w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, które
stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio
obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady
de minimis. Wskazać w tym miejscu należy, iż organy podatkowe nie kwestionowały w
niniejszej sprawie samej dopuszczalności uzyskania przez Skarżącego pomocy de
minimis. Odnotować również należy w tym miejscu, iż zawarty w powołanym przepisie
zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach
uznania organu podatkowego. Charakter decyzji w przedmiocie umorzenia bądź
odmowy umorzenia zaległości podatkowych nie budzi wątpliwości - ani w
orzecznictwie, ani w literaturze przedmiotu - co do tego, iż decyzje tego rodzaju oparte
są na uznaniu administracyjnym.
Uznanie administracyjne oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie nie jest ściśle
zdeterminowane obowiązującą normą prawną i do organu administracyjnego
(podatkowego) należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia.
Orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie upoważnia jednak organu do
całkowicie swobodnego potraktowania zebranego w postępowaniu materiału
dowodowego, ani też poczynionych na jego podstawie ustaleń. Uznanie
administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia
nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Należy
także zauważyć, że powyższy przepis zawiera dwa pojęcia niedookreślone, jakimi są
"ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Pojęcia te wskazują sytuację
faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowej. Zatem pojęcie
ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego stanowią warunki skorzystania
przez organ podatkowy z uznania.
Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia ma niewątpliwie istotny
wpływ na zakres i sposób jej kontroli w toku postępowania przed sądem
administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się zazwyczaj, że ocenie ze
strony sądu podlega w takich przypadkach jedynie poprawność postępowania
administracyjnego. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania
administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił
całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika
lub interes publiczny oraz czy przy ocenie zaistnienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.
Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło
zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a
także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie
dowolne. Należy przy tym podkreślić, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w
konkretnej sprawie, może być dokonana dopiero po wszechstronnym i wnikliwym
rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), a
poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art.
187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych
(art. 122 Ordynacji podatkowej). Oznacza to konieczność poczynienia przez organ
podatkowy ustaleń pod kątem wskazanych w omawianym przepisie przesłanek, tj.
ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Przedmiotem uznania jest
określenie skutku prawnego w postaci umorzenia bądź też odmowy umorzenia
zaległości podatkowej. Takie rozumienie pojęcia uznania administracyjnego jest
akceptowane w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2010 r., II FSK
1017/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych
orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobne poglądy wyrażane są w literaturze (Dowgier R., Etel
L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., komentarz do art. 48
Ordynacji podatkowej, LEX/el 2011).
W ocenie Sądu w sprawie niniejszej organ podatkowy wymogom tym nie
sprostał. Z uzasadnienia stanowiska organu odwoławczego nie wynika by zaskarżona
decyzja wydana została po wcześniejszym ustaleniu i wszechstronnym rozważeniu
wszystkich tych okoliczności i kryteriów, które ustawodawca wskazał w przepisie
stanowiącym podstawę dla rozpatrzenia wniosku. W tym miejscu podkreślić należy, że
ocena ważnego interesu podatnika wiąże się z koniecznością pełnego ustalenia jego
sytuacji finansowej w stopniu nie budzącym wątpliwości. Jednakże analiza
przedłożonych Sądowi akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy podatkowe nie
zebrały w tym zakresie wystarczającego materiału dowodowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. odnosząc się do twierdzeń Skarżącego
zawartych w jego odwołaniu, iż zapłata przedmiotowych zaległości podatkowych
pozbawi go środków pieniężnych zapewniających minimum egzystencji, wskazywał w
niniejszej sprawie że po uwzględnieniu potrąceń jakie są obecnie dokonywane z
wypłacanej Skarżącemu emerytury na bieżące utrzymanie Skarżącemu pozostaje
kwota 595,26 zł, która jest wyższa od kwoty stanowiącej minimum egzystencji
ustalanej w Polsce przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, wynoszącej w 2011 roku
dla osoby będącej emerytem 474,20 zł. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, iż w jego ocenie zapłata przedmiotowych zaległości podatkowych
w kwocie około 39.000 zł wraz z odsetkami za zwłokę przy dochowaniu przez
Skarżącego odpowiedniej staranności jest możliwa. Opisane rozumowanie organu
odwoławczego zdaniem Sądu obarczone jest jednakże wadą polegającą na
posłużeniu się uśrednioną (statystyczną) kwotą wydatków osoby będącej emerytem,
która nie musi odzwierciedlać rzeczywistej wysokości comiesięcznych wydatków
Skarżącego. Zwłaszcza, że przyjęta przez organ kwota minimum egzystencji była
nieznacznie tylko niższa od miesięcznych dochodów Skarżącego pozostających do
jego dyspozycji. Dodatkowo należy wskazać, że przyjęta przez organ minimalna kwota
potrzebna do utrzymania Skarżącego została określona na rok 2011 natomiast
wniosek Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych został złożony w roku 2012.
Wniosek ten należało oceniać według ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji
majątkowej Skarżącego występujących w momencie złożenia wniosku. Z tego
względu dokonując oceny kwestii czy zapłata zaległości podatkowych ciążących na
Skarżącym stanowi zagrożenie dla zapewnienia mu Skarżącemu minimum
egzystencji, koniecznym było zbadanie przez organy podatkowe rzeczywistej
wysokości comiesięcznych wydatków ciążących na Skarżącym w czasie, kiedy organy
prowadziły postępowanie, w tym również tych, które są związane z leczeniem jego
dolegliwości zdrowotnych. Dopiero ocena oparta na rzeczywistych a nie uśrednionych
wielkościach pozwalałaby na miarodajne rozstrzygniecie omawianej kwestii. W
rozpoznanej sprawie organy nie zbadały sytuacji majątkowej Skarżącego z
uwzględnieniem jego wydatków, które musi ponosić w związku ze swoim utrzymaniem
i utrzymaniem jego osób najbliższych a także innych ewentualnych wydatków
(leczenie).
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż wysnuta przez organ z poczynionych wadliwie
ustaleń faktycznych, ocena nieuwzględniająca tego, że odmowa przyznania ulgi w
spłacie zaległości podatkowej powodująca konieczność uregulowania zobowiązania
podatkowego w znacznej kwocie podważyć może podstawy egzystencji
zobowiązanego, narusza prawo materialne, poprzez niewłaściwe korzystanie z
uznania administracyjnego przewidzianego w przepisie art. 67b § 1 pkt 2 O.p. Narusza
również prawo procesowe, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p., jak i art. 121 O.p.,
przy czym dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa należy uwzględnić przy
ponownym rozpoznaniu sprawy. Organ zobowiązany będzie więc ustalić aktualny stan
majątkowy Skarżącego występujący w okresie, w którym wydawana będzie decyzja,
również z uwzględnieniem jego comiesięcznych wydatków, w tym tych związanych z
jego leczeniem.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Jednocześnie zgodnie z dyspozycją art. 152
p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło