III SA/Wa 1059/08

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2009 r.. po rozpoznaniu wniosku T. H. o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika (adwokata i radcy prawnego) w sprawie ze skargi T. H. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...]marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. ustanowienia radcy prawnego 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wnioskowane przez stronę, obejmuje wnioskowane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika, m.in. adwokata i radcy prawnego (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF z 29 stycznia 2009 r. T. H. - dalej jako skarżąca - zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Jej zdaniem nie jest w stanie ponieść kosztów sporządzenia skargi od wyroku z dnia 4 grudnia 2008 r., ponieważ po zajęciu jej renty chorobowej przez organy podatkowe, pozostaje jej na życie 374,19 zł. Skarżąca poinformowała, że jej renta – bez potrąceń – wynosi 594,22,- zł brutto. Do wypełnionego formularza PPF skarżąca dołączyła zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego (kwota należności głównej 8966,-, odsetek – 7302,-), zawiadomienie o zajęciu renty 3) Referendarz sądowy zauważa, że Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie kosztów sądowych prawomocnym już postanowieniem z 23 maja 2008 r., natomiast z oświadczeń skarżącej, złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, nie wynika, żeby jej sytuacja majątkowa uległa zmianie. Jeżeli skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym, to ze względu na realizację postulatu przewidywalności orzeczeń sądowych, podczas rozpatrywania nowego wniosku o prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, przy niezmienionej sytuacji majątkowej skarżącej, należy uwzględniać rozważania Sądu poczynione w uprzednio wydanym postanowieniu o zwolnieniu od kosztów sądowych. W ocenie referendarza, skoro skarżącą uznano za niezdolną do ponoszenia kosztów sądowych w ogóle, to tym bardziej jest ona niezdolna do ponoszenia kosztów profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. 4) Prawo do Sądu, związane z zasadą państwa prawnego, będące wypadkową poglądów polskiej doktryny i międzynarodowych standardów, jest sformułowane w art. 45 Konstytucji RP oraz w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm) – dalej jako EKPCz lub Konwencja i art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych jako wiążących normach prawa międzynarodowego, zostało ukształtowane jeszcze przed wejściem w życie Konstytucji RP i wtedy też przyjęto sposób rozumienia tego przepisu (wyrok TK 8 kwietnia 1997 K 14/96). Zdaniem referendarza sądowego, nie można w drodze wykładni przepisów prawa wyłączyć, czy nawet ograniczać, prawa do sądu. Przeciwko ścieśniającej wykładni prawa do sądu wypowiadał się wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny (przykładowo wyroki: z dnia 7 stycznia 1992r., K8/91, OTK 1992/1/5,z dnia 29 września 1993r., K 17/92, OTK 1992/2/33, z dnia 10 lipca 2000r., SK 12/99, OTK 2000/5/143). Wzmocnieniem ochrony prawa do Sądu jest art. 77 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. W ocenie referendarza sądowego, przyznanie skarżącej pomocy pełnomocnika w sprawie jest wyrazem wypełniania prawa do Sądu także z tego powodu, że przy sporządzeniu skargi kasacyjnej, co zadeklarowała, wymagany jest przymus adwokacki (art. 175 § 1 u.p.p.s.a.) i koszty z nim związane. 5) W ocenie referendarza sądowego, należy pozytywnie dla skarżącej – która osiąga miesięcznie środki poniżej minimum socjalnego - rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, jeżeli z analizy zestawienia uzyskiwanych przychodów i przeciętnych wydatków związanych z utrzymaniem wynika, że uiszczenie kosztów sądowych w sprawie będzie przyczyną znaczącego pogorszenia jej sytuacji życiowej. Referendarz sądowy wskazuje zarazem, ze dla ochrony interesów skarżącej nie jest konieczne współdziałanie dwóch pełnomocników z odrębnych korporacji zawodowych, stąd rozstrzygnięcie o odmowie w stosunku do części wniosku. 6) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. uznał, jak w sentencji.