III SA/Wa 1112/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący G.S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, iż pracuje na ¼ etatu z wynagrodzeniem wynoszącym 393,58 zł. Do wydatków zaliczył koszty czynszu mieszkania komunalnego i prądu w wysokości 610 zł. Wyjaśnił, że gaz jest chwilowo odcięty. Podał, iż posiada oszczędności w kwocie 150 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wskazał, iż w ubiegłym roku w ogóle nie płacił za mieszkanie, wskutek czego groziła mu eksmisja. W uregulowaniu zaległości pomogła mu mama. Przekazała mu na ten cel kwotę 2.500 zł pochodzącą z zaciągniętego wspólnie kilka lat temu kredytu. Dzięki temu Skarżący zawarł ugodę z administracją, że wpłaci 2.000 zł od razu i 610 zł co miesiąc. Wyjaśnił, że w chwili obecnej gaz został spłacony, ale wyłączony. Nie stać go natomiast na jego uruchomienie. Rachunki za prąd ma nadpłacone, zaś leki opłaciła mu córka. Skarżący opisał okoliczności towarzyszące jego zatrudnieniu w firmie "brata", który daje mu wyżywienie (lunch), opłaca telefon i bilet miesięczny. Przedłożył zaświadczenie o zatrudnieniu, PIT-11, zeznanie podatkowe, wyciągi bankowe, polecenie przelewu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej właśnie sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (tak w niniejszej sprawie), obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący nie wyjaśnił istotnej – z punktu widzenia dokonania rzetelnej oceny wystąpienia powyższej przesłanki – kwestii finansowania bieżących wydatków. Do wydatków tych zaliczył m. in. czynsz w wysokości 610 zł, do którego opłacenia – jak wyjaśnił - zobowiązany jest co miesiąc. Zadeklarowany i udokumentowany przez Skarżącego dochód wynosi natomiast 462,50 zł brutto miesięcznie (393,58 zł netto) i składa się na niego wynagrodzenie za pracę. Z prostego zestawienia powyższych danych wynika więc jednoznacznie, że kwota wydatków przewyższa kwotę dochodu. Stawia to pod znakiem zapytania wiarygodność twierdzeń Skarżącego o braku oszczędności (większych niż zadeklarowana kwota 150 zł) czy dodatkowych źródeł dochodu. Niemożliwe jest bowiem, aby wydatki przewyższały dochody. Jakkolwiek Skarżący powołał się na fakt otrzymania pomocy finansowej od matki w wysokości 2.500 zł, niemniej jednak kwota ta nie pokrywa wszystkich bieżących wydatków. Kwotę tę już zresztą wydatkował, finansując z niej zaległy czynsz za mieszkanie (dwie wpłaty na kwotę 2.000 zł i 610 zł). Powyższej różnicy nie tłumaczą także wyjaśnienia Skarżącego o otrzymywaniu od "brata" wyżywienia (lunchu) i opłacaniu przez niego telefonu i biletu miesięcznego. Z tych względów referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by uwzględnić wniosek Skarżącego. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może bowiem zapaść jedynie na podstawie klarownie i zgodnie z prawdą przedstawionego oraz wewnętrznie spójnego stanu faktycznego. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji