III SA/Wa 1122/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] , [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobiercy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca D. M. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że z uwagi na zajęcie komornicze osiąga dochód w wysokości 1.200 zł. Skarżąca sama prowadzi gospodarstwo domowe. Podała, że koszt utrzymania mieszkania wynosi 500 zł miesięcznie. Pozostała część dochodu w kwocie 700 zł przeznaczana jest na zaspokajanie podstawowych potrzeb, tj. zakup żywności, środków higienicznych, leków i ubrań. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca oświadczyła, że ponoszone przezeń koszty utrzymania mieszkania wynoszą 800 zł, natomiast koszty życia i pozostałe wydatki 1.200 zł. Z powodu obniżenia (wskutek zajęcia komorniczego) wynagrodzenia w miesiącach kwiecień i maj 2013 r. Skarżąca wydała wszystkie oszczędności i obecnie jest zadłużona na kwotę ponad 2.000 zł. Poinformowała, że w okresie wakacyjnym będzie otrzymywać wynagrodzenie zmniejszone o połowę z racji wykonywanej pracy [...] . Wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 300 zł Skarżąca pokryła z własnych środków. Przedstawiła zeznanie podatkowe, informacje PIT-11, odcinki płacowe, wyciągi potwierdzające wpływ wynagrodzenia, postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca wymogom tym nie sprostała, przede wszystkim ze względu na nasuwające się wątpliwości co do spójności przedstawionej przezeń argumentacji. W pierwszym rzędzie wskazać należy na niejednoznaczne i wewnętrznie sprzeczne twierdzenia Skarżącej w zakresie ponoszonych wydatków. Otóż w skardze podała ona, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i sama ponosi koszty utrzymania mieszkania kwaterunkowego wraz z mediami w wysokości ok. 500 zł. Taki też koszt utrzymania mieszkania wskazała w formularzu PPF. W formularzu tym dodatkowo wyjaśniła, że pozostała kwota 700 zł przeznaczana jest na zaspokajanie podstawowych potrzeb, tj. zakup żywności, środków higienicznych, leków i ubrań. Co ciekawe w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca znacząco zmodyfikowała podane wyżej kwoty. Wskazała mianowicie, że ponoszone przezeń koszty utrzymania mieszkania wynoszą ok. 800 zł, zaś koszty życia i pozostałe wydatki ok. 1.200 zł. Rozbieżności tych w żaden sposób nie wyjaśniła. Wątpliwości te potęguje jeszcze fakt, iż jak wynika z wyciągów bankowych miesięcznie tytułem czynszu Skarżąca przelewa kwotę 650 zł. Z wypowiedzenia wysokości czynszu wynika natomiast, że czynsz ten wynosi 308,76 zł. W rezultacie nie wiadomo jakie konkretnie kwoty Skarżąca wydaje na utrzymanie. Niespójne są także jej twierdzenia w zakresie oszczędności. Zarówno w skardze, jak i w formularzu PPF (opatrzonych datą 28 marca 2013 r.) Skarżąca oświadczyła, że oszczędności tych nie posiada. Tymczasem w piśmie datowanym na 4 czerwca 2013 r. wskazała, że z powodu obniżenia wynagrodzenia w miesiącach kwiecień i maj 2013 r., wydała wszystkie oszczędności i jest obecnie zadłużona na kwotę ponad 2.000 zł. Oświadczenia te wzajemnie się wykluczają. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała też, jakoby posiadała wspomniane zadłużenie, które miało powstać wskutek zajęcia jej wynagrodzenia. Jakkolwiek wyciągi bankowe potwierdzają fakt spłaty zobowiązania względem [...] S.A., to jednak należy przypuszczać, że zadłużenie to powstało wcześniej. Ratę w wysokości 306,96 zł przelano bowiem 7 marca 2013 r., a zatem w okresie gdy Skarżąca nie miała jeszcze wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Wiedzę tę powzięła dopiero 9 marca 2013 r., wówczas to próbowano jej doręczyć tytuł wykonawczy (zob. s. 5 skargi). Istnieniu zadłużenia przeczą także otwierane sukcesywnie lokaty. Przykładowo w kwietniu 2013 r. zerwano lokatę otwartą 2 marca 2013 r., zaś w maju 2013 r. lokatę, której otwarcie miało miejsce przed 1 marca 2013 r. (data początkowa przedłożonej historii rachunku). Otwarcie ostatniej lokaty (na kwotę 1.500 zł) nastąpiło natomiast 3 czerwca 2013 r. Niewyjaśniona też pozostaje kwestia domowników. Co prawda Skarżąca oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, niemniej z jej rachunku bankowego realizowane jest co miesiąc zlecenie stałe w wysokości 50 zł, którego adresatem jest A. M., a której adres zamieszkania jest tożsamy z tym jakim posługuje się Skarżąca. W postanowieniu z 22 kwietnia 2013 r. (II FZ 167/13) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na obowiązek składania oświadczeń zgodnych z prawdą i wewnętrznie spójnych. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 246 p.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy (por. też postanowienie NSA z 3 czerwca 2013 r., I FZ 111/13). Stwierdzone nieścisłości i braki nie pozwalają zatem uznać, że Skarżąca wykazała, iż z uwagi na swoją sytuację wymaga wsparcia finansowego ze strony Skarbu Państwa w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.