III SA/Wa 1127/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Marta Katarzyna Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2005 r. sprawy ze skargi Akademii [...] w P. [...] na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Z akt sprawy wynika, że Akademii [...] w P. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] maja 2003 r. określił wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kwocie 130.267,49 zł za okres od stycznia 1998 r. do maja 2001 r. oraz za okres od lipca 2001 r. do listopada 2001 r. w tym zaległości w kwocie 127.775,93 zł i odsetek w kwocie 144.359,76 zł za okres od stycznia 1998 r. do maja 2001 r. oraz za okres od lipca 2001 r. do listopada 2001 r. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) i na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy w/w decyzję. W jej uzasadnieniu stwierdził, że w/w decyzja jest decyzją określającą wysokość zobowiązania, wydaną na mocy art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. W 1998 r. stosownie do art. 4 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 46, poz. 201 z późn. zm.) w związku z art. 69 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zobowiązany do wpłat na PFRON był zakład pracy zatrudniający co najmniej 50 osób w przeliczeniu na pełne etaty, a nie osiągający wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 %. Natomiast od 1999 r. zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do wpłat na PFRON zobowiązany jest pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy a nie osiągający wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 %. Zwolnienie z wpłat na Fundusz przewidywał art. 65 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wedle którego ze zwolnienia korzystać mogły państwowe i gminne jednostki organizacyjne będące jednostkami budżetowymi. Dodatkowo na mocy ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zwolniono w 1998 r. państwowe i gminne jednostki organizacyjne będące jednostkami, zakładami budżetowymi i gospodarstwami pomocniczymi. [...] Zakład [...] nie posiada statusu jednostki budżetowej, zakładu budżetowego ani gospodarstwa pomocniczego, w związku z czym nie zalicza się do podmiotów ustawowo zwolnionych z wpłat na PFRON. Zobowiązanym do wpłat na Fundusz jest określony pracodawca, którego pojęcie definiuje art. 3 Kodeksu pracy, zgodnie z którym jest nim jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Z uwagi na powyższe należy dojść do wniosku, iż [...] Zakład [...] jako zatrudniający pracowników, jest odrębnym pracodawcą od Akademii [...], co skutkuje także tym, iż mimo, że jest jednostką organizacyjną A., nie znajdują do niego zastosowania obniżone wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych określone w art. 21 ust. 2 b ustawy o rehabilitacji a stosuje się przepis art. 21 ust. 1 ustawy. Zdaniem organu zgodnie z w/w przepisami strona w okresie od stycznia 1998 r. do maja 2001 r. oraz za okres od lipca 2001 r. do listopada 2001 r. była zobowiązana do wpłat na PFRON w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat i składania Prezesowi Zarządu PFRON deklaracji miesięcznych i rocznych według ustalonego wzoru. Minister dodał, iż w myśl art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a więc z upływem ostatniego dnia roku 2003 - przedawnieniu mogły ulec płatności strony za okres od stycznia do listopada 1998 r. Zgodnie z art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Z przedstawionego przez organ I instancji materiału dowodowego w sprawie nie wynika czy został wystawiony i prawidłowo doręczony stronie tytuł wykonawczy. W ocenie Ministra późniejsze przedawnienie, nie miało wpływu na prawidłowość decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wydanej dnia [...] maja 2003 r., bowiem w dacie wydania decyzji - wpłaty były należne i nieprzedawnione. W złożonej skardze strona wskazując, iż składa ją w imieniu Akademii [...] w T., zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej ... oraz sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego. Wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2003 r. w części dotyczącej zobowiązań na PFRON za okres od 1 stycznia 2000r. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż organy w zaskarżonych decyzjach przyjęły, że [...] Zakład [...] jest odrębnym pracodawcą od Akademii [...] w P. do którego nie mają zastosowania obniżone wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych określone w art. 21 ust. 2 b ustawy. Stanowisko to jest błędne i sprzeczne ze stanowiskiem wyrażonym przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w 2000 r. w piśmie PFRON z [...] października 2000 r. Stwierdziła, iż skoro ustawa o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej (...) nie określa warunków stosowania obniżonych wskaźników zatrudnienia w stosunku do szkół wyższych, nie ma podstaw do wyłączenia spod działania regulacji art. 21 ust. 2 b jakiejkolwiek jednostki organizacyjnej szkoły wyższej. Niedopuszczalne jest jej stosowanie w stosunku do jednych jednostek organizacyjnych szkoły wyższej, a do innych nie. Skoro nie budzi wątpliwości, że [...] Zakład [...] jest jednostką organizacyjną szkoły wyższej należy stosować w stosunku do niego, podobnie jak do całej szkoły wyższej, obniżone wskaźniki zatrudnienia określone w art. 21 ust. 2 b ustawy. Także funkcjonowanie w szkole wyższej kilku pracowników w rozumieniu art. 3 kodeksu pracy nie oznacza, że pracodawcy ci prowadzący działalność zgodną ze statutowym zakresem działania szkoły wyższej, przestają stanowić jej integralną część i mogą być potraktowani jak inne podmioty nie będące szkołami wyższymi. Taka dowolność w ocenie jaka jednostka organizacyjna szkoły wyższej jest, a jaka nie jest szkołą wyższą stanowi naruszenie przepisów prawa. Strona dodała, iż niedopuszczalne jest stosowanie obniżonych wskaźników zatrudnienia do zakładów doświadczalnych jednej szkoły wyższej, a w stosunku do innej nie. Obniżone wskaźniki zatrudnienia zostały zastosowane w stosunku do [...] Zakładu [...] w K., który jest jednostką organizacyjną Akademii [...] w K. W odpowiedzi na skargę Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednakże nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie był związany granicami skargi i z urzędu badał występowanie przesłanek do uchylenia decyzji. Przede wszystkim należało podnieść, iż bezpodstawne powołanie się w skardze przez stronę, zapewne z chęci wzmocnienia w jej ocenie swojej argumentacji prawnej, że została ona złożona w imieniu Akademii [...] w P. nie mogła mieć żadnego wpływu dla potrzeb postępowania. Trzeba bowiem stwierdzić, iż sama strona skarżąca w treści skargi wskazała, że to ona jest stroną postępowania. Przechodząc do przyczyn uchylenia decyzji na wstępie wyjaśnić należy, iż zagadnienie przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek niedoręczenia decyzji organu odwoławczego przed upływem 5-letniego okresu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 OrdPU było przedmiotem istotnych rozbieżności w orzecznictwie sądowym. Początkowo dominował pogląd przyjęty w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowany na gruncie art. 7 i art. 30 ustawy z 19.12.1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.). Zgodnie z tym poglądem do przedawnienia zobowiązań podatkowych nie dochodziło wówczas, kiedy decyzja wymiarowa wydana przez organ I instancji przed upływem terminu przedawnienia wynoszącego 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Odmienny pogląd został wyrażony w wyroku NSA z 19.4.2000 r., III SA 917/99. W wyroku tym sąd stwierdził, że wydanie decyzji deklaratoryjnej przez organ I instancji nie przerywa biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 OrdPU. Sprawą tą zajmował się również NSA z 6.10.2003 r., FPS 8/03 (niepubl.). W uchwale wyrażono pogląd, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 OrdPU upłynął przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w powołanej uchwale oraz argumentację służącą jej uzasadnieniu. A zatem stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji odnośnie interpretacji art. 70 Ordynacji podatkowej jest niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana [...] kwietnia 2004 r. i decyzja określająca zobowiązanie za okres sprzed 5 lat została wydana z naruszeniem cyt. przepisu. Podnieść również należy, że postępowanie objęte zaskarżoną decyzją zostało wszczęte [...] kwietnia 2003 r. W sprawie więc miał zastosowanie przepis art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2003 r. i stąd też nie było podstaw prawnych do określenia zaległości podatkowej, jak to miało miejsce na gruncie art. 21 § 3 tej ustawy sprzed 1 stycznia 2003 roku. Uszło również uwadze organowi drugiej instancji, iż w odwołaniu strona skarżąca m. in. powoływała się na pismo PFRON z [...] października 2000 r. Kwestia ta została pominięta w zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien ocenić, czy w/w pismo mogło mieć w świetle przepisów ordynacji podatkowej wpływ na wynik rozstrzygnięcia w tej sprawie. A zatem nie przesądzając o ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.