III SA/Wa 1127/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [ ... ] kwietnia 2007 r., Nr [ ... ] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - P O S T A N O W I E N I E Dnia 5 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia " [ ... ]" kwietnia 2007 r., Nr " [ ... ] " w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: - odmówić zawieszenia postępowania - W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł Skarżący – B. W. złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż sprawuje bezpośrednią pieczę nad dziećmi i pracuje we wspólnym gospodarstwie domowym, które prowadzi wraz z żoną i dwójką dzieci. Skarżący posiada dom o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomość leśną. Wyjaśnił, że nie ma środków pieniężnych, gdyż nie może zaspokoić swoich wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę od 1995 r. na rzecz B. sp. z o.o. Na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową Skarżący przesłał pismo z dnia 17 lipca 2007 r., w którym powołał się na korzystne dla niego postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [ ... ] listopada 1998 r. [ ... ], które z racji niezmienionej sytuacji finansowej Skarżącego pozostaje aktualne. Wyjaśnił że od 1995 r. nie uzyskuje dochodu. Nie posiada również rachunku bankowego. Ostatnie zeznanie podatkowe złożył w 1994 r. Postępowanie o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości jest w toku. Wierzytelności z tytułu należności za pracę są niezaspokojone, gdyż spółka "nie może uzyskać sądowej klauzuli wykonalności". Podkreślił, że mieszkanie spółdzielcze jest własnością spółdzielni. Do pisma dołączył postanowienie NSA z dnia [ ... ] listopada 1998 r., zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 27 stycznia 1999 r., pozew żony M. M. –W. o ustalenie zakresu wzajemnej pomocy w małżeństwie, pismo Spółdzielni Mieszkaniowej [ ... ] z dnia [...] lipca 2007 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2007 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, iż Skarżący – pomimo wezwania – nie przedstawił dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną (informacja o wydatkach na bieżące utrzymanie, zaświadczenie o statusie bezrobotnego). Nie nadesłał też informacji o dochodach uzyskiwanych przez jego żonę, pomimo, iż zgodnie z art. 23 zd. drugie ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej: k.r.o.) małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący wskazał, że "rozstrzygnięcie o istotnych sprawach rodziny podlega rozpatrzeniu przed sądami powszechnymi. Sprawia to, że sąd administracyjny, rozstrzygając o zakresie wzajemnej pomocy w małżeństwie dokonuje pośrednio oceny zdarzeń prawnych w zasadzie nie należących do jego kompetencji." Skarżący wniósł również o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym dla [...]. Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie [ ... ]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na Skarżącym. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. Sąd stwierdza, iż Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do nadesłania dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną w tym m.in. zeznań podatkowych jego oraz osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (podkr. Sądu); wyjaśnienia czy pozostaje bez pracy oraz do ewentualnego nadesłania zaświadczenia o zarejestrowaniu jako bezrobotny; dokumentów potwierdzających wysokość wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Pomimo powyższego wezwania Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów. W to miejsce powołał się jedynie na postanowienie NSA z [ ... ] listopada 1998 r. [ ... ] (którym zwolniono go od wpisu sądowego) zaznaczając, iż jego sytuacja finansowa od tamtego czasu nie uległa zmianie. Wskazał, że nie posiada kont bankowych a ostatnie zeznanie podatkowe składał za 1994 r. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący oświadczył że od 1995 r. nie uzyskuje żadnych dochodów – zajmuje się domem i dziećmi. Nasuwa się zatem wniosek, iż utrzymanie czteroosobowej rodziny w całości spoczywa na innym członku rodziny, tj. na żonie Skarżącego. Uchylił się on jednakże – pomimo odpowiedniego wezwania w tym zakresie - od wskazania i udokumentowania poziomu osiąganych przez nią dochodów. Nie przesłał zeznań podatkowych żony za lata 2005-2006 oraz wyciągów z jej rachunków bankowych. Podkreślić w tym miejscu należy, iż dla oceny możliwości finansowych Skarżącego należy uwzględnić także dochody i stan majątkowy jego żony, gdyż zgodnie z art. 23 zd. drugie k.r.o. małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy. Sąd zauważa również, iż nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek Skarżącego o zawieszenie postępowania w związku z pozwem złożonym przez jego żonę w zakresie ustalenia, czy małżonek zobowiązany jest do pomocy drugiemu małżonkowi w zakresie prowadzonych przez niego postępowań sądowych, w szczególności w uiszczaniu wpisu od skargi do sądu administracyjnego. Powyższa materia była już przedmiotem orzekania sądów powszechnych. Wskazać tu można np. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 maja 1967 r. I CZ 37/67 (LEX nr 6155), w którym Sąd orzekł, iż obowiązek pomocy wobec małżonka dotyczy również prowadzonych przez niego procesów sądowych. Wnioskować z tego należy, iż obowiązek ten dotyczy również pomocy w opłaceniu koniecznych opłat sądowych, w tym również wpisu od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż powodem odmowy przyznania Skarżącemu prawa pomocy nie było jedynie uchylenie się od nadesłania dokumentów potwierdzających dochody jego żony. Nie podał on bowiem i nie udokumentował również wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie jego i jego rodziny. Nie nadesłał ponadto zaświadczenia o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna. Nadesłane zaświadczenie o zarejestrowaniu jako poszukującego pracy wystawione zostało w 1999 r., a zatem trudno je uznać za aktualne. Dodatkowo, jak słusznie zauważył referendarz sądowy, z treści nadesłanego do Sądu pozwu o ustalenie zakresu wzajemnej pomocy w małżeństwie należy wnioskować, iż Skarżący nadal świadczy (bez pobierania wynagrodzenia) pracę na rzecz B. sp. z o.o., którą zarządza samodzielnie i której jest jedynym wspólnikiem. Za niezrozumiałe Sąd uznał także wyjaśnienia Skarżącego w zakresie dochodzenia wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę na drodze postępowania sądowego. Wskazał on bowiem że należności te są niezaspokojone, gdyż spółka "nie może uzyskać sądowej klauzuli wykonalności". Oceniając przesłanki do przyznania prawa pomocy Sąd nie mógł opierać się na sytuacji majątkowej Skarżącego przyjętej jako podstawę wydania postanowienia NSA z [ ... ] listopada 1998 r. Podstawą rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem aktualna sytuacja finansowa wnioskodawcy, trudno natomiast uznać za aktualną sytuację przyjętą w ww. postanowieniu sprzed 9 lat. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która – poddana ocenie Sądu – może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Uchylanie się przez Skarżącego od składania dokładnych oświadczeń i nadesłania materiałów przedstawiających sytuację majątkową w jakiej się znajduje nie jest działaniem, które spowoduje przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd nie ma bowiem w takiej sytuacji do tego podstaw. Mając na uwadze powyższe, w szczególności uznając, iż Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.