III SA/Wa 1127/15

Dnia 29 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca – H.B. , wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Skarżąca zwróciła się ponadto z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2015 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie pozostawił wniosek Skarżącej bez rozpoznania. W sprzeciwie Skarżąca podniosła, że do akt sprawy zostały złożone liczne dokumenty wskazujące na jej trudną sytuację majątkową i uzasadniające przyznanie prawa pomocy – nawet bez składania formularza PPF. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i oczekuje na nabycie praw emerytalnych. W związku z prowadzoną egzekucją do jej majątku, zajęte zostały wszystkie rachunki bankowe. Do całego majątku Skarżącej i jej męża prowadzona jest od 14 lat egzekucja, obecne zadłużenie jest w dalszym ciągu wielomilionowe. Źródłem utrzymania Skarżącej jest wsparcie dorosłych dzieci, nie pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze Skarżącą. Z załączonego przez Skarżącą formularza PPF wynika natomiast, że Skarżąca nie posiada źródeł dochodu, ani żadnego majątku, w tym nieruchomości. Skarżąca jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Wszystkie wydatki miesięczne składające się na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego opłacają dorosłe dzieci Skarżącej. Do formularza PPF Skarżąca załączyła zaświadczenie z Urzędu Pracy, informację z [...] o zadłużeniu Skarżącej, rachunki zysku i strat oraz zeznanie podatkowe PIT-36L męża Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki, a strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy (w niniejszej sprawie – osoba fizyczna) musi spełnić którąś z przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Tym samym należy je traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Tym samym dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zatem powinna spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, oceniając zasadność przyznania Skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. tj. w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jej sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest ona zobowiązana ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. W tym miejscu Sąd zauważa, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem strony skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, że nie wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji finansowej i majątkowej, a tym samym uniemożliwiła merytoryczną ocenę wniosku. Zauważyć bowiem należy, że Skarżąca, mimo wezwania nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych, nie udokumentowała źródeł utrzymania rodziny, nie przedstawiła również zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków składających się na jej bieżące utrzymanie oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżąca poprzestała na oświadczeniu, że nie posiada majątku ani źródła dochodu, zarejestrowana jest jako bezrobotna i oczekuje na nabycie praw emerytalnych, obydwoje z mężem pozostają na utrzymaniu dorosłych dzieci, które nie pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto wyjaśniła, że do całego majątku jej i męża od 14 lat prowadzona jest egzekucja. Posiadane nieruchomości zostały zlicytowane przez komornika, a obecne zadłużenie jest nadal wielomilionowe. Natomiast z nadesłanego zeznania podatkowego męża Skarżącej oraz bilansu za 2014 r. wynika, że za ten rok uzyskał on przychód w wysokości 2.991.440,75 zł (dochód 2.552.801,96 zł). W związku z powyższym, w sytuacji, gdy Skarżąca przedstawiła wykluczające się wzajemnie informacje, Sąd nie był w stanie ocenić rzeczywistej kondycji finansowej jej rodziny. Z jednej bowiem strony z nadesłanych dokumentów wynika, że za poprzedni rok mąż Skarżącej uzyskał bardzo wysokie, prawie 3 mln przychody z działalności gospodarczej, z drugiej zaś strony sama Skarżąca wskazuje na licytację nieruchomości, wielomilionowe zadłużenie i pozostawanie na wyłącznym utrzymaniu dzieci. Tym samym skoro Skarżąca nie przedstawia istotnych okoliczności dotyczących jej sytuacji finansowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane - co miało miejsce w niniejszej sprawie - to powinna liczyć się z tym, że Sąd pozbawiony będzie jakichkolwiek podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Zaznaczyć jednocześnie należy, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków przez Skarżącą i jej rodzinę. W ocenie Sądu pomimo zaprzestania prowadzenia przez męża Skarżącej działalności gospodarczej od dnia 14 października 2014 r. nie bez znaczenia pozostaje fakt jakim mieniem i środkami dysponował on wcześniej i jak nimi rozporządzał. Skarżąca oraz jej mąż wiedząc, że pozostają w sporze z organem, który może znaleźć finał przed sądem powinni, w świetle poglądów prezentowanych w judykaturze wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (por. postanowienia NSA z 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, i z 25 lutego 2011r. sygn. akt I FZ 27/11, cbois.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, w szczególności uznając, iż Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 243, art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.