III SA/Wa 1132/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy- Skarżący R. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego, mimo że podjął wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką uczących się dzieci. Skarżący i jego żona uzyskują dochód ze stosunku pracy w łącznej wysokości 9.753,97 zł brutto (ok. 6.100 zł netto). Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przynosi w tej chwili straty. Skarżący oświadczył, że miesięczne koszty utrzymania domu, w tym ogrzewania wynoszą ok 1.100 zł. Wydatki na utrzymanie dzieci w szkole (zajęcia dodatkowe, obiady, składki itp.) to ok. 850 zł, koszty związane z chorobą córki ok. 1.200 zł. Resztę dostępnych środków finansowych pochłania zakup żywności, odzieży obuwia, środków czystości i inne okazjonalne zakupy. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, gdyż wszystkimi pieniędzmi, które miał, częściowo spłacił zobowiązania wynikające z zaskarżonej decyzji w wysokości ok. 256.000 zł. Pozostałą cześć zobowiązania spłaca w ratach po 7.340 zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, że wpływy i wydatki na rachunku bankowym firmy to bieżące należności i zobowiązania, które z trudem pozwalają prowadzić działalność. Obecnie wnioskodawca i jego żona pracują na utrzymanie i spłatę układu ratalnego. Skarżący do majątku swojej rodziny zaliczył dom o pow. 200 m², mieszkanie 44 m² oraz nieruchomość rolną 0,5 ha. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenia o dochodach, decyzję dotycząca zawartego układu ratalnego, podsumowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do marca 2014 r., potwierdzenia wpłat zaległości podatkowych na rachunek urzędu skarbowego Pismem z 7 maja 2014 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał zeznania podatkowe za 2013 r., kopię ewidencji zakupów i sprzedaży VAT za ostatnie trzy miesiące, deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, wyciągi z rachunków bankowych. Ponadto skarżący wyjaśnił, że cały dochód uzyskany za 2013 r. przeznaczył na spłatę zobowiązań do US. Z kolei znajdująca się na rachunkach kwota ok. 5.000 zł jest zabezpieczeniem na zakup materiałów handlowych tj. węgla. Jeżeli skarżący nie zakupi teraz tego towaru to cena w przyszłym miesiącu będzie wyższa, co wpłynie na konkurencyjność firmy skarżącego. Do 25 maja skarżący jest zobowiązany również zapłacić VAT za kwiecień w wysokości ok. 3.000 zł. Skarżący wskazał również, że nie uzyskuje dochodu z lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 2.258 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, że równolegle skarżący wniósł skargi w dwóch kolejnych sprawach tj. III SA/Wa 1131/14 i III SA/Wa 1133/14, w których wpisy wynoszą odpowiednio 2.000 zł i 500 zł. W związku z powyższym, oceniając zdolności płatnicze skarżącego należy brać pod uwagę generalną kwotę, którą obowiązany jest uiścić tj. kwotę 4.758 zł. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką małoletnich, uczących się dzieci, z których jedno wymaga leczenia. Rodzina skarżącego utrzymuje się z wynagrodzenia małżonków ze stosunku pracy w łącznej wysokości ok. 6.000 zł netto. Ponadto skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Jak wynika z nadesłanego zeznania podatkowego, z tytułu prowadzonej działalności, skarżący uzyskał w 2013 r. przychód w wysokości 1.403.357,71 zł (dochód wyniósł 42.306,10 zł). Uzyskany dochód umożliwił skarżącemu częściową spłatę zobowiązań podatkowych. Aktualnie skarżący wskazuje na pogorszenie sytuacji finansowej, z uwagi na konieczność spłat dużych rat do urzędu skarbowego (7.340 zł miesięcznie) oraz duże koszty prowadzonej działalności. Odnosząc się od powyższego zauważyć należy, że w I kwartale 2014 r. skarżący uzyskał przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 295.447,86 zł. Poniósł również znaczne wydatki związane z działalnością (łącznie 304.205,63 zł), co na ten moment oznacza stratę z działalności, nie mniej jednak końcowy wynik finansowy nie ma decydującego znaczenia dla oceny rzeczywistych zasobów finansowych skarżącego. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. m.in. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). Za utrwalony uznać należy pogląd, że jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11, postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. I FZ 436/04). Zauważyć również należy, że z nadesłanego podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za I kwartał 2014r. wynika, że wydatki na zakup towarów i materiałów oraz wynagrodzenia stanowiły jedynie ok.1/6 poniesionych kosztów. Pozostałe koszty stanowił remanent początkowy oraz inne wydatki. Skalę działalności prowadzonej przez skarżącego obrazują również nadesłane deklaracje VAT-7. Z deklaracji tych wynika, że sprzedaż opodatkowana za styczeń 2014 r. wyniosła 188.396 zł, za luty 2014 r. 85.214, a za marzec 2014 r. 110.375 zł. Powyższe potwierdzają również operacje na rachunkach bankowych. W tym miejscu zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Mając powyższe na uwadze, nie negując dużego obciążenia finansowego jakim dla skarżącego jest spłata układu ratalnego, uznać należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jedynie na marginesie zauważyć również należy, że skarżący do swojego majątku obok domu o pow. 200 m ² zaliczył też mieszkanie w P. przy ul. [...]. Mimo kosztów związanych z jego utrzymaniem (ok. 500 zł miesięcznych opłat) oraz trudnej sytuacji finansowej, na którą się powołuje, skarżący nie czyni z tej nieruchomości dodatkowego źródła przychodu. Powyższe również może wskazywać, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego, mimo pewnych, przejściowych trudności, nie jest wcale taka zła. W ocenie referendarza sądowego, wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę ze stosunku pracy oraz przychód z działalności gospodarczej, pozwalają skarżącemu na poczynienie oszczędności umożliwiających uiszczenie wpisów sądowych w sprawach zawisłych przed sądem, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.