III SA/Wa 1133/16

Dnia 12 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Owsiak, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K.K. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 6 września 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. K.K. (dalej: Skarżąca/Strona) złożyła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wyrokiem z dnia 27 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1133/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższą skargę. Zarządzeniem z dnia 27 kwietnia 2017 r. wezwano Skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis ww. wyroku z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek. Strona uiściła należną opłatę oraz złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała na liczne spory sądowe toczące się z jej udziałem oraz emeryturę "poniżej 10 000 zł brutto" jako źródło jej utrzymania. W wykonaniu wezwania Starszego Referendarza Sądowego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów Strona przesłała pismo z dnia 30 sierpnia 2017 r., do którego dołączyła kopię decyzji ZUS o wysokości wypłacanego jej świadczenia. Skarżąca dodała, iż opłaca z niego czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i inne. Postanowieniem z dnia 6 września 2017 r. Starszy Referendarz Sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Strona podniosła, że rzetelnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację materialną oraz jej przyczyny. Zdaniem Skarżącej, zobrazowanie dystrybucji środków pieniężnych wpływających na rachunki bankowe nie może być podstawą przyznania prawa pomocy. Strona wskazała na udział w licznych sprawach sądowych i związane z tym ponoszenie kosztów postępowania w znacznej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Powyższa reguła w postępowaniu sądowym ma u podstaw art. 2 w zw. z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl których w demokratycznym państwie prawnym wszyscy są zobowiązani do ponoszenia danin publicznoprawnych określonych w ustawach. Koszty sądowe należą do takich danin. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć zatem świadomość obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego tokiem oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, znajdującego zastosowanie wyłącznie w sytuacji, w której wiarygodnie i rzetelnie wykaże istnienie przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wniosła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu – radcy prawnego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien zatem należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu, sprzeciw nie zawiera uzasadnionych podstaw. Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż Skarżąca nie wykazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że aby móc ocenić sytuację strony i na jej podstawie prawidłowo rozpoznać wniosek, sąd musi zapoznać się z dokumentami świadczącymi o jej sytuacji, nie można tego uczynić na podstawie domniemań. W przepisach P.p.s.a. ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie można przerzucić tego obowiązku na sąd, albowiem tylko wnioskodawca ma interes prawny, aby na podstawie dostarczonych dokumentów uzyskać prawo pomocy. Jednocześnie zauważyć należy, że w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy istotne jest użyte w art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać", które oznacza: dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11,). Tymczasem w niniejszej sprawie, jak słusznie wskazał Starszy Referendarz Sądowy, Strona ograniczyła się do wskazania, że źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie 2.655,66 zł, co potwierdza nadesłana przez Stronę decyzja ZUS z dnia 1 marca 2017 r. oraz powołała się na okoliczność ponoszenia kosztów postępowania w innych sprawach toczących się z jej udziałem. Pomimo wezwania Strony m.in. do udokumentowania wysokości ponoszonych przez nią wydatków na bieżące utrzymanie oraz nadesłania kopii wyciągów z rachunków bankowych Strona uchyliła się od tego obowiązku podnosząc jednocześnie w sprzeciwie, że uzależnienie przyznania prawa pomocy od wykonania wezwania w tym zakresie jest nieuprawnione, zaś niemożność weryfikacji wydatków Skarżącej obciąża Sąd, a nie Stronę. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Sąd zauważa, że w interesie Strony leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej, przy czym ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz na jakim poziomie kształtują się jego wydatki. W zaskarżonym postanowieniu trafnie zatem wskazano, że ocena ta opiera się głównie na analizie wyciągów z rachunków bankowych, które najpełniej obrazują wysokość wpływów pieniężnych oraz ich dystrybucję. W niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła wymaganych wyciągów z rachunków bankowych, jak i nie wskazała, czy rachunek taki posiada. Wyjaśnienia Skarżącej co do ponoszonych przez nią wydatków mają natomiast, zdaniem Sądu, charakter zbyt ogólnikowy, by pozwalały na weryfikację ich wysokości. Strona wskazała bowiem jedynie na przedmiot ponoszonych wydatków, tj. czynsz, energia elektryczna, gaz, woda, utrzymanie, pomoc rodzinie i innym, koszty spraw sądowych, uchylając się od podania ich przybliżonej wysokości i udokumentowania w jakikolwiek sposób faktycznego ich ponoszenia w tej wysokości. Biorąc zatem pod uwagę, że Skarżąca nie przedstawiła w sposób pełny i wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej i finansowej, w zaskarżonym postanowieniu słusznie odmówiono Stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić jeszcze raz należy, że przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, a zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.