III SA/Wa 1149/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu Skarżąca M.F. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie okoliczności jak: obciążenie kredytami, kosztowna rehabilitacja, należności osób trzecich, które nie dotrzymały zobowiązań z umowy przyrzeczonej, stałe inwestycje związane z utrzymaniem 2 córek. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i córką. Do majątku zaliczyła dom obciążony dwiema hipotekami. Dochód Skarżącej i jej męża wynosi 9.200 zł, zaś koszty utrzymania wynoszą 7.000 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że wszczęto wobec niej egzekucję. Przedłożyła wyciągi bankowe, deklaracje VAT, zawiadomienia o spłacie kredytu, wezwanie do zapłaty, odpis księgi wieczystej. Nadto przesłała zeznanie podatkowe, zaświadczenie o zatrudnieniu. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Zdaniem referendarza sądowego Skarżącej do tej kategorii nie można zaliczyć. Po pierwsze z prostego tylko porównania kwoty zadeklarowanego dochodu w łącznej wysokości 9.200 zł (tak w formularzu PPF) z zadeklarowanymi kosztami utrzymania rodziny na poziomie 7.000 zł wynika, że wygospodarowanie kwoty 1.500 zł tytułem wpisu od skargi (jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego) nie spowoduje uszczerbku w środkach zabezpieczających utrzymanie rodziny. Po drugie referendarz sądowy powątpiewa czy zadeklarowana przez Skarżącą w formularzu PPF kwota dochodu męża w wysokości 8.000 zł jest zgodna z rzeczywistością. Z przesłanych wyciągów bankowych wynika bowiem, że środki pochodzące z S. zasilają konto męża dwa razy w miesiącu. I tak w okresie 1.03.-24.06.2013 r. na konto to wpłynęły następujące kwoty: 9.440 zł (15 marca), 8.640 zł (2 kwietnia), 8.640 zł (15 kwietnia), 8.640 zł (30 kwietnia), 6.960 zł (15 maja), 8.640 zł (29 maja), 8.640 zł (14 czerwca). Powyższe dane nie pozwalają zaliczyć Skarżącej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Tymczasem do takiej właśnie kategorii skierowana jest instytucja prawa pomocy. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 lutego 2013 r. (II OZ 45/13) instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Po trzecie Skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z 14 czerwca 2013 r. Nie przesłała mianowicie zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2013 r. Ograniczyła się do złożenia deklaracji VAT za 4 miesiące (a nie jak żądano za 6 miesięcy). Nie wskazała i nie udokumentowała wysokości wydatków. Nie wskazała też wysokości wynagrodzenia wypłaconego na rzecz pełnomocnika i źródeł jego finansowania. W tej sytuacji takie okoliczności jak: obciążenie kredytami, kosztowna rehabilitacja, należności osób trzecich, stałe inwestycje związane z utrzymaniem 2 córek czy wszczęcie egzekucji nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że Skarżąca nie posiada możliwości zgromadzenia środków finansowych w kwocie 1.500 zł. Z tych względów uznać należy, że Skarżąca nie wykazała, iż z uwagi na swoją sytuację wymaga wsparcia finansowego ze strony Skarbu Państwa w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Tym samym na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.