III SA/Wa 1161/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca ), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant p. o. referenta stażysty Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2014r., którym oddalono skargę J. H. (dalej "Skarżący" lub "Strona") na czynność egzekucyjną. Z motywów ww. postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wszczął wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze Poczty Polskiej S.A. z dnia 24 lutego 2014 r. nr od [...] do [...] obejmujące zaległe opłaty abonamentowe za okres od stycznia 2009 do stycznia 2014. Zawiadomieniem z dnia 27 maja 2014 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącego z tytułu nadpłaty podatku dochodowego za 2013 r., o czym powiadomiono Skarżącego w dniu 30 maja 2014 r., doręczając mu odpisy tytułów wykonawczych oraz ww. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego nadpłatę podatku dochodowego za 2013 r. Pismem z dnia 12 czerwca 2014 r. Skarżący wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną oświadczając, że nie uznaje zajętych wierzytelności i nie przekaże żadnej kwoty na pokrycie bezpodstawnych należności. Ponadto podniósł, że w dniu 2 czerwca 2014 r. wezwał Pocztę Polską S.A. do wycofania tytułu wykonawczego i odstąpienia od roszczeń. Jego zdaniem zajęcie nadpłaty podatku jest niewłaściwe i przedwczesne, w związku z czym wniósł o anulowanie dokonanego zajęcia. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. oddalił skargę. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokonano zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). W zażaleniu z dnia 28 lipca 2014 r. Skarżący wniósł o anulowanie zajęcia prawa majątkowego dokonanego zawiadomieniem z 27 maja 2014 r. nr [...] i umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie jest nazbyt restrykcyjne. Ustawa bowiem daje organom nadzoru mniej rygorystyczne środki np. wynikające z art. 58 § 2, o co zobowiązany wnosił. Ponadto Skarżący zakwestionował wymagalność dochodzonych obowiązków. Minister Finansów utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej, wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012, poz. 1015, ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a."). Wskazał, że w ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Minister Finansów stwierdził, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku dochodowego została dokonana stosownie do procedury określonej w art. 89 u.p.e.a. Minister wskazał, że do dłużnika Skarżącego przesłano zawiadomienia z dnia 27 maja 2014 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej Skarżącego. Jednocześnie wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał Skarżącemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Ponadto wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie, czy uznaje zajętą wierzytelność Skarżącego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania. Do zajęcia wierzytelności Skarżącego wykorzystano druk "Zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank", który odpowiadał wzorowi określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Ustosunkowując się do zarzutu Skarżącego dotyczącego możliwości przyjęcia przez organ nadzoru mniej restrykcyjnego, niż oddalenie skargi, rozwiązania poprzez zastosowanie art. 58 § 2 u.p.e.a. Minister wyjaśnił, iż powołany przepis związany jest z instytucją zawieszenia postępowania egzekucyjnego, natomiast nie ma on zastosowania w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Jednocześnie wyjaśnił, że Skarżącemu przysługuje prawo do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego na każdym jego etapie, po spełnieniu którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący ponowił zarzut braku wymagalności dochodzonego obowiązku. Wskazał ponadto, iż interes Strony został naruszony poprzez sprzeczne z art. 32 Konstytucji RP nierówne traktowanie jej w zaistniałym w sporze poprzez tolerowanie łamania przez Pocztę Polską S.A. praw wynikających z art. 35 i 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r" poz. 267, ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz pomijanie przez organy egzekucyjne, wynikającej z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2016 r. Skarżący zarzucił, iż organy egzekucyjne pominęły fakty wynikające z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stwierdzając, ze postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia. Ponadto wskazał, że w piśmie z dnia 2 czerwca 2014 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego zakwestionował dokonaną czynność egzekucyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a.) a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu zmierzającym do zaspokojenia wierzytelności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2009 do stycznia 2014. Powyższy środek zaskarżenia został przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a., który to przepis stanowi, iż zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zauważyć należy, że w skardze na czynności egzekucyjne Skarżący nie podniósł zarzutów dotyczących nieprawidłowości w zakresie czynności egzekucyjnej, którą w niniejszej sprawie było zajęcie innych wierzytelności pieniężnych zobowiązanego w Urzędzie Skarbowym w T. z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. W ww. skardze Skarżący stwierdził, że nie uznaje w całości należności objętych tytułami wykonawczymi, utrzymując, iż należności te są bezpodstawne i pozbawione podstaw prawnych. Zważywszy na treść zarzutów podniesionych w ramach skargi na czynności egzekucyjne oraz w skardze do Sądu, przede wszystkim wyjaśnić należy jakie zarzuty mogą być podnoszone w ramach tego środka zaskarżenia. Otóż, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje represyjne, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie innej wierzytelności pieniężnej - art. 89 § 1 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w niniejszej sprawie - wierzytelności pieniężnych zobowiązanego w Urzędzie Skarbowym w T. z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Stwierdzić zatem należy, że Skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli na okoliczność zaskarżenia postanowienia wydanego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. stawia zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 tej ustawy, tj. nieistnienie zaległości z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2009 r. do stycznia 2014 r. Ponieważ omawiana ustawa przewiduje inny środek, w ramach którego zarzut ten może być rozpatrzony, to zarzut ten nie może być rozpatrzony w niniejszym postępowaniu. Dodać trzeba, że oprócz środka przewidzianego w art. 33 § pkt 1 u.p.e.a., nieistnienie obowiązku może być podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy. Dla potrzeb tego postępowania istotne jest, że zawiadomienie z dnia 27 maja 2014 r. o dokonaniu czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych zobowiązanego w Urzędzie Skarbowym w T. z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., zostało prawidłowo doręczone Skarżącemu w dniu 30 maja 2014 r. (zaświadcza o tym podpis na potwierdzeniu odbioru tego zawiadomienia) oraz że organ egzekucyjny wykonał tę czynność zgodnie z postanowieniami art. 89 u.p.e.a., co stwierdził Sąd poddając kontroli tę czynność egzekucyjną i co nie jest przez Skarżącego kwestionowane. Na marginesie zauważyć jedynie należy, że organ odwoławczy nie dostrzegł, iż w zażaleniu z dnia 28 lipca 2016 r. Skarżący zawarł wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a z akt nie wynika, aby wniosek ten został przekazany właściwemu organowi do rozpoznania. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.