III SA/Wa 1182/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie asesor WSA Sylwester Golec (spr.), sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Grzegorz Potiopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi R. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] października 2003 r. określił R. F. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. w kwocie 74 826,40 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że podatnik w zeznaniu na podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1997 dokonał odliczenia od dochodu kwot wydatkowanych na wkład budowlany w spółdzielni budowlano-mieszkaniowej z naruszeniem przepisu art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 90, poz. 416 ze zm.). Z wysokości zobowiązania podatkowego określonego tą decyzją wynikało, że po stronie podatnika powstała zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w kwocie 9 922,00 zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu odwołania R. F. utrzymał mocy wymienioną decyzję organu pierwszej instancji. W dniu [...] grudnia 2003 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący zaległość podatkową podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997, wynikającą z decyzji z dnia [...] października 2003 r. W dniu [...] grudnia 2003 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. w celu zabezpieczenia zapłaty zaległości objętej tytułem wykonawczym wystąpił do Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału [...] o ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości podatnika położonej w W. gmina P.. Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2004 r. Sąd powiadomił organ egzekucyjny o wpisaniu w dniu [...] lutego 2004 r. hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości R. F., zgodnie z wnioskiem organu z dnia [...] grudnia 2003 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2004 r. R. F. na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako u.p.e.a. wniósł do organu egzekucyjnego zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w którym podnosił, że egzekwowany obowiązek wygasł w skutek przedawnienia z upływem roku 2003. Podatnik podnosił, że w roku 2003 organ egzekucyjny podjął próbę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, jednakże była ona nieskuteczna i wobec tego w postępowaniu nie wystąpiła okoliczność, o której mowa w art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako O.p., przerywająca bieg terminu przedawnienia egzekwowanego zaległego zobowiązania podatkowego za rok 1997. W dniu [...] marca 2004 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 17 § 1 u.p.e.a. wydał postanowienie w sprawie zajęcia stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego przez R. F. zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, którym wniesiony zarzut uznał za niezasadny. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel stwierdził, że zgodnie z treścią art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Organ stwierdził również, że na podstawie art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako u.ks.w.ih., złożenie wniosku o wpis hipoteki wstrzymuje bieg terminu przedawnienia. Na to postanowienie R. F. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W zażaleniu zobowiązany podnosił, że w jego sprawie organ nie może powoływać się na skutki prawne wpisu hipoteki określone w art. 29 u.ks.w.i h. który stanowi, że wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu, a w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu - od chwili wszczęcia tego postępowania, gdyż zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2003 r. sygn. akt. IV CKN 1770/00 skutek wsteczny wpisu hipoteki jest związany z takim wpisem, który jest dopuszczalny w chwili jego dokonania a nie w chwili złożenia wniosku. Zdaniem zobowiązanego w dniu, w którym w jego sprawie doszło do wpisania hipoteki przymusowej tj. [...] lutego 2004 r. wpis ten był niedopuszczalny, gdyż dotyczył zobowiązania podatkowego, które na podstawie art. 70 § 1 O.p. przedawniło się z upływem 31 grudnia 2003 r., a zatem zgodnie z poglądem prezentowanym przez Sąd Najwyższy w powołanym przez zobowiązanego wyroku, w jego sprawie skutek określony w art. 29 u.ks.w.ih. nie wystąpił. Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] marca 2004 r. W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji stwierdził, że wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu zasadnie powołał się na art. 70 § 8 O.p. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, stan faktyczny sprawy, w której Sąd Najwyższy wydał powoływany przez zobowiązanego w zażaleniu wyrok był różny od stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznanej przez organ sprawie. Organ zwrócił uwagę, że w przypadku, którego dotyczyło powoływane przez zobowiązanego orzeczenie, pomiędzy złożeniem wniosku o wpis hipoteki a datą jego dokonania doszło do zmiany stanu prawnego nieruchomości w postaci zmiany jej właściciela, co nie miało miejsca w rozpoznanej sprawie. Z tego względu, zdaniem organu, zażalenie zobowiązanego nie zasługiwało na uwzględnienie. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów art. 70 § 8 O.p. i art. 29 u.ks.w.ih. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty zawarte w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należy podkreślić, że zgodnie z art. 35 § 1 O.p. hipoteka przymusowa powstaje przez dokonanie wpisu do księgi wieczystej, z zastrzeżeniem art. 38 § 2 O.p. W art. 35 § 2 pkt 1 lit b O.p. ustawodawca stanowi, że podstawą wpisu hipoteki przymusowej jest doręczona decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 38 § 2 O.p., jeżeli przedmiot hipoteki przymusowej nie posiada księgi wieczystej, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych dokonywane jest przez złożenie wniosku o wpis do zbioru dokumentów. W rozpoznanej sprawie Sąd dokonał wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej, na podstawie doręczonej skarżącemu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, a zatem bezsprzecznie hipoteka ta powstała. Oceniając podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez wierzyciela i organ drugiej instancji art. 29 u.ks.w.ih. należało stwierdzić, że zgodnie z przepisami art. 6268 § 6 k.p.c. wpis hipoteki jest orzeczeniem, od którego na podstawie art. 62610 § 3 przysługuje środek odwoławczy w postaci apelacji. W rozpoznaj sprawie zobowiązany nie wniósł apelacji od wpisu hipoteki przymusowej, który na mocy art. 35 § 1 O.p. ma charakter konstytutywny i z tego względu wpis ten stał się prawomocny. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że organy w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą oceniać zarzutów zgłoszonych przez uczestników tego postępowania na podstawie art. 29 u.ks.w.ih. Oparte na tym przepisie zarzuty mają charakter spraw cywilnych i zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. należą do właściwości sadów powszechnych. Z tego względu, w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel wydając postanowienie w trybie art. 34 u.p.e.a. nie był uprawniony do badania zgłoszonego przez skarżącego zarzutu opartego na zakresie stosowania art. 29 u.ks.w.ih. sprowadzającego się do stwierdzenia, że skutki tego przepisu nie występują w sytuacji, gdy wpis hipoteki był niedopuszczalny, gdyż w dniu jego dokonania zobowiązanie, którego zabezpieczeniu wpis ten miał służyć już nie istniało, gdyż wygasło wskutek przedawnienia. Wierzyciel obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym nie mógł dokonać oceny tego zarzutu, gdyż wymagało to oceny dopuszczalności dokonanego w rozpoznanej sprawie wpisu hipoteki, co jak już zaznaczono należy do właściwości sądów powszechnych. W ocenie składu orzekającego, z tego właśnie powodu również w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarzut skarżącego dotyczący dopuszczalności wpisu hipoteki przymusowej nie mógł podlegać ocenie Sądu. Należy bowiem podkreślić, że skoro w sprawie zostało wydane orzeczenie sądu powszechnego, które stało się prawomocne, to nie ma możliwości jego weryfikacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia należy stwierdzić, iż brak jest przesłanek do uwzględnienia skargi i w związku z tym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).