III SA/Wa 119/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Golat, , po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. N. D. i K. M. Sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2006 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca, T. N. D. i K. M. Sp.j. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Sądu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wspólnicy Spółki N. D. i K. M. wskazali na: małą rentowność firmy, obciążenia kredytowe oraz wpłaty miesięczne do Izby Celnej w W. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, wyjaśniono również, że Skarżąca posiada środki trwałe o wartości [...] zł., za rok 2011 wykazała zysk w wysokości 75.917,00 zł. Podali także, że na rachunku bankowym Spółka posiada zadłużenie w wysokości 288.948,78 zł. Wykonując wezwanie, referendarza sądowego WSA w Warszawie, Skarżąca nadesłała informację o ratach miesięcznych spłat kredytów: w [...] kwota kredytu 134.701,34 zł, rata 5.254,06 zł; w Banku [...], kredyt obrotowy [...] zł z ratą 2.035,79 zł oraz zobowiązanie względem Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z ratą miesięczną w 2012 r. ponad 6.000 zł. Skarżąca przedstawiła również zestawienie, z którego wynika, że spółka w 2011 r. osiągnęła przychód w kwocie 8.431.330,22 zł (6.646.962,31 zł w 2010 r.), osiągnęła dochód w wysokości 94.866,73 zł (106.224,59 zł w 2010 r.), natomiast koszty uzyskania przychodu wyniosły 8.336.463,49 zł ( 6.540.737,72 zł w 2010 r.). Skarżąca przedstawiła również deklaracje VAT-7 za miesiące od lipca 2011 r. do stycznia 2012 r. Poinformowała również, że postępowanie egzekucyjne toczące się wobec niej zostało zawieszone. Ponadto Skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego w Banku [...] za okres od października 2011 r. do lutego 2012 r. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 119/12 referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje przychody oraz dochody. Natomiast wskazywane przez Skarżącą zobowiązania nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu wpisu od skargi. Od powyższego postanowienia Skarżąca złożyła sprzeciw, w którym wskazała, że osiągnięty w roku 2011 r. oraz dochód w 2010 r., stanowi źródło utrzymania nie tylko wspólników, ale także ich rodzin. Biorąc pod uwagę wysokość kosztów utrzymania oraz wysokość innych niezbędnych wydatków koniecznych do egzystencji rodzin wspólników spółki, które w przypadku miasta W. są o wiele wyższe od innych regionów, zdaniem Skarżącej osiągnięty dochód w skali miesięcznej tj. ok. 4500 zł nie jest dochodem wystarczającym na pokrycie dodatkowych – nadzwyczajnych środków. Ponadto wskazała, że sytuacja finansowa spółki wbrew osiągniętym obrotom nie jest zadowalająca. Wysokość obrotów nie wpływa bowiem na jej kondycję. Dodatkową przeszkodą w utrzymaniu płynności finansowej jest wyjątkowo trudna sytuacja gospodarcza, która bezpośrednio odbija się na spółce poprzez niemożność otrzymywania regularnych płatności od dłużników. Konieczność utrzymywania się na rynku paliw wymaga udzielania wydłużonych okresów płatności za sprzedany towar, przy jednoczesnym obowiązku zapłaty za ten towar. Tak więc poziom wypłacalności utrzymywany jest jedynie dzięki wysokim kredytom, których obsługa jest kosztowna. Dodatkowo w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji przybyły kolejne koszty, którymi są raty spłacanej zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a." od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Z wyżej zacytowanych przepisów wynika, że ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Sąd ma dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że z nadesłanych dokumentów (zestawienia przychodów oraz kosztów uzyskania) wynika, iż Spółka w 2011 r. osiągnęła dochód w kwocie 94.866,73 zł, przychód Spółki wyniósł 8.431.330,22 zł natomiast koszty uzyskania przychodu odpowiednio 8.336.463,49 zł. Z przedstawionej deklaracji VAT-7 za styczeń 2012 r. wynika natomiast, że podstawa do opodatkowania wyniosła 531.102 zł. Ponadto z przedłożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty PIT- 36 wynika, że wspólnicy Spółki w 2010 r. osiągnęli dochód w wysokości: N. D. 53.112,30 zł. natomiast A. M. 52.237,71 zł. Zauważyć także należy, że spłata zobowiązań, na które powołuje się Skarżąca, nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Biorąc zatem pod uwagę powyższe dane stwierdzić należy, że Skarżąca uzyskuje dochody, stwarzające realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie kosztów sądowych, których wysokość, na obecnym etapie postępowania, wynosi 4 509,00 zł. Dodatkowo wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia z 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 70/09 podał, że nieuzasadnione byłoby przyjęcie, iż przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji, niż w innych postępowaniach. W rezultacie do pozytywnego rozpoznania wniosku spółki jawnej, nie jest wystarczającą podstawą brak możliwości poniesienia przezeń kosztów postępowania. Konieczne jest bowiem jeszcze uprzednie zbadanie, czy na uiszczenie tych kosztów pozwala stan finansowy i majątkowy wspólników tej spółki. W niniejszej sprawie z nadesłanych dokumentów – jak już powyżej wskazano - wynika, że Skarżąca jest w stanie wygospodarować dodatkowe środki na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym samym badanie sytuacji majątkowej wspólników stało się drugorzędne. Dlatego też, w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie podany w sprzeciwie argument, iż dochód w skali miesięcznej ok. 4500 zł stanowiący źródło utrzymania wspólników Spółki ich rodzin, z uwagi na wysokie koszty utrzymania w Warszawie, nie jest dochodem wystarczającym na pokrycie kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.