III SA/Wa 1193/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-31
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Ewa Radziszewska-Krupa, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił moment powstania niewypłacalności spółki, co jest kluczowe dla oceny, czy członek zarządu zgłosił wniosek o upadłość we właściwym czasie, zwalniając się tym samym z odpowiedzialności za zaległości spółki?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia momentu powstania niewypłacalności spółki. Brak rzetelnej analizy tej kwestii, w szczególności w kontekście sprzecznych ustaleń z innymi organami podatkowymi i orzeczeniem sądu apelacyjnego, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej i zasady dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności członka zarządu spółki (Skarżącego) za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za październik i listopad 2008 r. Organ pierwszej instancji (Prezes Zarządu PFRON) ustalił odpowiedzialność Skarżącego, wskazując na niezłożenie wniosku o upadłość we właściwym terminie. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących momentu powstania niewypłacalności spółki i obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej, stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana, oraz zasądził od Ministra na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2015 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za październik i listopad 2008 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz S. R. kwotę 757 zł (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") decyzją z [...] listopada 2013 r. ustalił, że odpowiedzialność za zobowiązania G. sp. z o.o. (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "PFRON") za październik i listopad 2008 r. ponosi, jako członek Zarządu S.R. (dalej: "Skarżący").
W uzasadnieniu Prezes Zarządu PFRON wskazał, że Spółka była zobowiązana do składnia deklaracji i dokonywania wpłat na PFRON. Pracodawcy są zgodnie z art. 49 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. – o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r., Nr 127, poz. 721 ze zm.) , zobowiązani do dokonania wpłat w terminie do 20 dnia następnego miesiąca po którym zaistniał obowiązek wpłaty. Odsetki naliczane są od dnia następnego po nim. Organ wskazał, że Spółka złożyła deklarację DEK-I-0 za październik i listopad 2008r., jednak nie dokonała wpłaty zobowiązania wskazanego w deklaracjach.
Wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2011 r. określił Spółce wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za ww. okres na kwotę 5971zł. Zobowiązania objęte zostały tytułem wykonawczym z dnia 26 lipca 2011r. W trakcie postępowania egzekucyjnego nie uzyskano żadnej kwoty.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. w postanowieniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia [...] listopada 2012r. wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalił, że Spółka nie posiada majątku, nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych, a od września 2012r. działalność Spółki jest zawieszona.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013r. Prezes Zarządu PFRON wszczął postępowanie wobec Skarżącego jako Członka Zarządu mające na celu ustalenie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki "z tytułu wpłat na PFRON za ww. okres.
Prezes Zarządu PFRON wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.; dalej: "p.u.n.") Strona powinna złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości, czyli najpóźniej do 4 grudnia 2008r. Zatem w ocenie Prezesa Skarżący nie dopełnił wskazanego w art. 21ust. 1 p.u.n. terminu dwóch tygodni składając wniosek w dniu 27 stycznia 2009r.
Organ I instancji wskazał ponadto, że w trakcie postępowania ustalono, na podstawie danych z odpisu pełnego KRS nr [...], że Skarżący w okresie od październik-listopad 2008r. pełnił funkcję Członka Zarządu w Spółce, w związku z czym spełniona została przesłanka z art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej "O.p.").
Organ I instancji wyjaśnił również, że Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja mogła by umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie wobec Skarżącego postępowania jako bezprzedmiotowego.
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ wskazał, powołując się na przepis art. 116 § 1 i § 4 O.p., że w przypadku bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki uchylenie się przez członka zarządu od pociągnięcia do odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w okresie kiedy pełnił on funkcje członka zarządu Spółki jest możliwe w przypadku wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych, tj. zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, wykazania, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy, braku majątku spółki umożliwiającej zaspokojenie zalęgłości.
Zdaniem Organu w sprawie wystąpiły okoliczności umożliwiające ustalenie odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON za październik i listopad 2008 r. powstałe w okresie, gdy był on członkiem zarządu Spółki. Minister podkreślił, że Skarżący w przeprowadzonym postępowaniu nie wykazał, że wystąpiła którakolwiek z w/w przesłanek uniemożliwiająca pociągnięcie Skarżącego do odpowiedzialności.
Odnosząc się do stanowiska Skarżącego, iż w sprawie wystąpiła przesłanka z przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. 1 O.p., tj. wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie Minister wskazał, że termin " we właściwym czasie" jest pojęciem niedookreślonym i z treści komentowanego art. 116 nie da się wywieść jak należy go rozumieć. Powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2007 r., I SA/GI 708/07, przyjął, że nie ulega jednak wątpliwości, iż ustalając w sprawie zakres pojęcia :właściwy czas", użytego w treści art. 116 § 1 O.p., niepodobna będzie abstrahować od regulacji zawartej w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze. Tym samym "właściwym czasem" dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, czyli termin, który pozwoli na równomierne, choćby tylko częściowe, zaspokojenie wszystkich wierzycieli.
Zgodnie z powyższym, odnosząc się do art. 21 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.; dalej: "p.u.n.") dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 tejże ustawy) albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika (art. 11 ust. 2 tejże ustawy).
Zdaniem Ministra Finansów organ I instancji prawidłowo ustalił odpowiedzialność Skarżącego. Z akt sprawy (postanowienie Sądu Rejonowego w G. Wydział [...] Gospodarczy) wynika bowiem, iż wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony 27 stycznia 2009 r., natomiast termin dokonania obowiązkowej wpłaty do PFRON (wynikającej ze złożonej przez stronę deklaracji) za październik 2008 r. upływał 20 listopada 2008 r. zaś za listopad 20 grudnia 2008 r. Dlatego też termin dwutygodniowy na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości należy liczyć od 20 listopada 2008 r., co oznacza, że winien on być złożony w terminie do 4 grudnia 2008r. Strona tymczasem złożyła wniosek dopiero po ponad miesiącu od upływu terminu na zapłatę zaległych wpłat za 2 miesiące i przez to nie można uznać powyższej czynności Skarżącego za zachowanie umożliwiające uchylenie się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki w myśl przepisu art. 21 ust. 1 p.u.n.
Końcowo uznał, że bez znaczenia pozostaje fakt, iż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone oraz, że Skarżący ani zarząd Spółki w żaden sposób nie przyczynił się do stanu niewypłacalności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając naruszenie:
1) przepisu art. 127 O.p. poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez dwa różne organy administracji, co w konsekwencji doprowadziło do usankcjonowania przez organ odwoławczy naruszeń przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, których dopuścił się organ I instancji,
2) przepisu art. 210 § 1 i 4 O.p., poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji w postaci wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, którym dał wiarę a także przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności,
C3 przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit a) O.p. poprzez brak z urzędu inicjatywy dowodowej w celu wykazania, że skarżący nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a także poprzez uniemożliwienie skarżącemu realizacji inicjatywy dowodowej, co spowodowane było naruszeniem następujących przepisów tj. art. 122,187,188, 197 oraz 229 O.p., co przejawiało się brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy min. przez brak właściwego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który organ miał obowiązek zebrać z urzędu, jak i brak uwzględnienia żądań strony co do wniosków dowodowych dotyczących okoliczności, które nie zostały wykazane innymi dowodami, a także niedopełnieniem obowiązku powołania biegłego sądowego wobec konieczności uzyskania wiadomości specjalnych w sprawie. Powyższe błędy nie zostały naprawione przez organ odwoławczy, poprzez skorzystanie z możliwości przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 229 O.p.).
4) przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo dostrzegalnych ewidentnych błędów i braków dowodowych postępowania I - instancyjnego,
5) przepisu art. 116 § 1 pkt 2 O.p., poprzez brak wzięcia pod uwagę faktu, że skarżący wskazał mienie spółki, z którego możliwa była w jego ocenie egzekucja zaległości podatkowej.
Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 21 ust. w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze poprzez błędną wykładnię tych przepisów, a dodatkowo przepisu art. 12 ust. 1 i 2 przez niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie nieprawidłowego założenia, że moment powstania niewypłacalności Spółki przypadał na dzień wymagalności zapłaty za zobowiązanie podatkowe na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za m-ce październik i listopad 2008 r.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że organ nie wykazał mimo takiego obowiązku, inicjatywy dowodowej dla wykazania istnienia podstaw odpowiedzialności Skarżącego za powstały dług, czym ograniczył możliwości obrony członka zarządu. Pomimo, iż Skarżący wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rewidenta na okoliczność zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o upadłość Spółki, organ I instancji nie zareagował poprzez dopuszczenie takiego wniosku dowodowego ani też nie odniósł się do niego. Skarżący wskazał, że precyzyjne ustalenie momentu powstania niewypłacalności, który pociągałby za sobą obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość przez reprezentantów spółki, jest trudnym zadaniem i w zasadzie niemożliwym bez analizy bilansów, rachunków zysków i strat, czy innych podobnych dokumentów spółki. W zasadzie jedynie biegły rewident czy też inna osoba o specjalistycznej wiedzy, jest w stanie określić graniczny moment utraty płynności finansowej podmiotu gospodarczego. Skarżący nie ma takiej wiedzy i nie ma obowiązku jej posiadania, dlatego zwrócił się z takim wnioskiem do organu przeprowadzającego postępowanie. Skarżący nie ma również obowiązku dostarczania organowi dowodów, które ten powinien zgromadzić z urzędu. Organ I instancji nie dopuścił takiego wniosku dowodowego ani nie odniósł się do niego w swojej decyzji. Skarżący podkreślił również, że innym istotnym dla sprawy wnioskiem dowodowym był m.in. wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania przed Sądem Okręgowym w G. . - sygn. akt [....] , które zawierały protokoły przesłuchania świadków na okoliczność czasu powstania stanu niewypłacalności Spółki. Organ miał zatem nazwiska świadków, dodatkowo wymienione przez Skarżącego i mógł z urzędu przeprowadzić dowód z ich zeznań dla ustalenia momentu, w którym powstał stan niewypłacalności, przyczyn oraz momentu uzyskania o tym miedzy członków zarządu.
Skarżący wskazał ponadto, że oparcie się przez organ I instancji tylko na istnieniu niezapłaconych dwóch należności podatkowych, bez zbadania, czy Spółka miała w owym czasie również zaległości wobec innych podmiotów oraz w jakiej wysokości, a także bez oceny relacji wysokości ewentualnego długu do majątku spółki, jest niedopuszczalnym uproszczeniem, którego dopuściły się organy. Organ odwoławczy co prawda powołał się w uzasadnieniu decyzji na przepisy art. 21 ust. 1 oraz 11 ust. 1 i 2 p.u.n., jednakże dokonał błędnej ich wykładni. Skarżący zarzucił, że podczas postępowania nie wzięto pod uwagę sytuacji, że zaistniała sytuacja wiązała się z przejściowymi trudnościami spowodowanymi przez brak zapłaty znacznej kwoty zobowiązania przez kluczowego kontrahenta, który dodatkowo postąpił w sposób nieuczciwy.
Skarżący wskazał również, że organ nie zastosował przepisów art. 12 ust. 1 i 2 p.u.n., które umożliwiają sądowi upadłościowemu oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości, w przypadku, gdy opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza 3 m-cy oraz gdy suma zaległych zobowiązań nie przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.
W piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2014r. Skarżący złożył do Sądu wniosek dowodowy z dokumentu w postaci wyroku Sądu Apelacyjnego w S. z dnia [...] lipca 2014r., w sprawie o sygn. akt [...] , wraz z uzasadnieniem, na okoliczność ustalenia sytuacji finansowej Spółki , przesłanek ogłoszenia upadłości i czasu ich powstania oraz stwierdzenia, że S.R. jako członek zarządu Spółki we właściwym czasie złożył wniosek o upadłość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Badając skargę w świetle przytoczonych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć także z przyczyn innych, niż wskazane w skardze, do czego uprawnia wskazany przepis art. 134 p.p.s.a.
Na wstępie zauważyć należy, że zarzuty skargi dotyczą zarówno naruszeń przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, w tym w szczególności przepisów art. 21 w zw. z art. 11 i 12 tejże ustawy, poprzez "przyjęcie nieprawidłowego założenia, że moment powstania niewypłacalności Spółki przypadał na dzień wymagalności zapłaty za zobowiązania podatkowe na rzecz PFRON za miesiące październik i listopada 2008r".
W związku z powyższym, Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania czy w sprawie doszło do pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych, a więc odpowiadających wyrażonej w art. 122 O.p. zasadzie prawdy obiektywnej. Tylko bowiem na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje możliwość właściwej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji, co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Przepisy postępowania, określając m.in. zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny, zapewniać mają bowiem zgodność ustaleń faktycznych z prawdą obiektywną (art. 122 O.p.). Powyższe oznacza, że Organ podatkowy ma obowiązek zebrać pełny oraz wszechstronny materiał dowodowy i to w sposób odpowiadający określonym standardom wynikającym z przepisów postępowania, a w szczególności z uwzględnieniem art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. Dodać należy przy tym, że poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazanie podstawy prawnej decyzji powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 210 § 4 O.p.
Dokonując oceny prawidłowości postępowania Sąd zauważa, że ramy prawne zakresu ustaleń faktycznych niezbędnych dla prawidłowej oceny możliwości przypisania odpowiedzialności subsydiarnej członków zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (w rozstrzyganej sprawie - za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON) określa art. 116 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 i 4 u.r.o.n. Oznacza to, że Organy prowadzące takie postępowanie winny respektować zasady określone w Dziale IV Ordynacji podatkowej, więc w szczególności wyrażoną w art. 121 zasadę zaufania do organów podatkowych, zasadę prawy obiektywnej, o której mowa w art. 122 O.p. oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Przypomnieć również trzeba, że z przepisu art. 116 § 1 O.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji wynika, że za zaległości podatkowe m.in. sp. z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Z kolei z art. 116 § 2 O.p. wynika, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Zasadniczy spór w sprawie między stronami dotyczy kwestii – jak to ujął Skarżący w skardze - "momentu powstania niewypłacalności Spółki (...)" oraz na tym tle oceny czy zgłoszony przez Skarżącego w dniu 27 stycznia 2009r. wniosek o ogłoszenie (co jest między stronami niesporne) zadośćczyni terminowi określonemu w art. 21 ust. 1 p.u.n. – tj. dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości.
Zdaniem Skarżącego, Organy przyjęły nieprawidłowe założenia, że moment powstania niewypłacalności Spółki przypadał na dzień wymagalności zapłaty za zobowiązania podatkowe na rzecz PFRON za miesiące październik i listopad 2008r., co z łatwością mogłoby zostać zweryfikowane przez Organ odwoławczy, gdyby ten w sposób pełny przeprowadził postępowanie dowodowe, a zwłaszcza "skorzystał z możliwości przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie" poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia stanu niewypłacalności Spółki.
Tymczasem oparcie się przez Organy "tylko na istnieniu dwóch należności podatkowych, bez zbadania, czy Spółka miała w owym czasie również zaległości wobec innych podmiotów oraz w jakiej wysokości, a także bez oceny relacji wysokości ewentualnego długu do majątku spółki", stanowiło dla właściwej oceny powyższej kwestii "niedopuszczalne uproszczenie", gdyż Organy nie wzięły pod uwagę sytuacji, że owa trudność w realizacji przedmiotowych zobowiązań miała charakter przejściowy i była wynikiem braku zapłaty "znacznej kwoty zobowiązania przez kluczowego kontrahenta, który dodatkowo postąpił w sposób nieuczciwy", a co potwierdza w sposób jednoznaczny wyrok Sądu Okręgowego w S. – Wydział [...] Gospodarczy w sprawie o sygn.. akt [...] , z powództwa Funduszu Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych w Z. .
Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, zdaniem Skarżącego, w sposób jednoznaczny, że "(...) Spółka nie miała możliwości regulowania swoich zobowiązań wymagalnych dopiero od 2009r., kiedy jej zdolność do spłaty zobowiązań wynosiła zero (...)".
Powyższa okoliczność ma też ścisłe powiązanie z przesłanką egzoneracyjną, wskazaną w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Organy bezpodstawnie nie wzięły bowiem pod uwagę fakt, że Skarżący wskazał mienie spółki, z którego możliwa była egzekucja zaległości podatkowej tj. możliwości zaspokojenia się przez Organ z wierzytelności Spółki wynikającej z tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności wydanego przez Sąd Rejonowy w L. z sprawie o sygn. akt [...] .
W ocenie Sądu, przedstawiona przez Skarżącego argumentacja – co do zasady - w okolicznościach badanej sprawy zasługuje na uwzględnienie, choć przede wszystkim ze względów przedstawionych poniżej.
Jak wynika z akt sprawy, co znalazło również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] listopada 2013r., wymieniony Organ ustalając odpowiedzialność Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres październik i listopad 2008r., oparł się między innymi na zgromadzonych dowodach w postaci: kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sierpnia 2009r. oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, kserokopii decyzji ZUS z dnia [...] lutego 2013r. na podstawie której umorzono postępowanie w przedmiocie przeniesienia na Skarżącego jako osobę trzecią odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek za okres od listopada 2008r. do października 2009r. oraz kserokopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] października 2012r. umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki za 2008r. oraz, z tego samego dnia, decyzji tegoż Organu umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie również za zaległości Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące listopad i grudzień 2008r. (por. k. 1-7; k.26 oraz k. 29 akt adm.).
Z uzasadnień wskazanych Organów w powyższych sprawach wynika, że kwestia wywiązania się przez Skarżącego z obowiązku, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., w związku z zaległościami podatkowymi wobec tych Organów tak Spółki, jak i Skarżącego (w ramach subsydiarnej odpowiedzialności za zobowiązania Spółki), była przedmiotem wszechstronnego rozpoznania i Organy te nie znalazły, w szczególności, podstaw do uznania, że zgłoszenie przez Skarżącego (jako członka zarządu Spółki) w dniu 27 stycznia 2009r. wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło z uchybieniem terminu dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości w rozumieniu art. 10 i 21 ust. 1 p.u.n.
Co wymaga podkreślenia, decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] października 2012r. umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki za zaległości Spółki z tytułu podatku VAT, dotyczyła okresu listopad i grudzień 2008r., a więc, praktycznie biorąc, okresu analogicznego, jak w zobowiązaniu wobec PFRON (październik, listopad 2008r.). Najistotniejsze jest jednak to, że dokonując oceny przesłanek uwalniających Skarżącego jako członka zarządu za zaległości Spółki w podatku za miesiące listopad i grudzień 2008r., które powstały na skutek nieuregulowania w terminie płatności zobowiązania wynikającego ze złożonych deklaracji VAT – 7 za ww okresy, Organ ten jednoznacznie przyjął, że przyczyną zaprzestania wykonywania wymagalnych zobowiązań, w tym za miesiące listopada i grudzień 2008r., było nieuregulowanie przez jedynego kontrahenta Spółki Global należności wynikających z trzech faktur wystawionych na rzecz F. sp. z o.o. w okresie od 20 listopada 2008r. do 31 grudnia 2008r. na łączną kwotę 409.400,84zł.
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. uznał, że stan niewypłacalności Spółki miał swój związek z realizacją umowy sprzedaży na rzecz F. sp. z o.o.
W konsekwencji przyjęto, że skoro wystawione na rzecz tejże spółki (F. ) faktury nr [...] , [...] oraz [...] stały się wymagalne z dniem 14.01.2009r. (ostatnia faktura), to tym samym złożony przez Skarżącego wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki w dniu 27 stycznia 2009r. został złożony bez zbędnej zwłoki. Inaczej mówiąc, to dopiero okoliczność nie otrzymania przez Spółkę tak znaczącej należności od jedynego kontrahenta Spółki spowodowała podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i to tym bardziej, że przedmiotowy wniosek z dnia 27 stycznia 2009r. poprzedzały w czasie działania Spółki związane z sądowym dochodzeniem roszczenia od F. sp. z o.o.
Sąd zauważa, że mimo tak istotnych ustaleń faktycznych przez wymienione wyżej Organy oraz, co należy szczególnie podkreślić, włączeniu przedstawionych wyżej decyzji do dowodów sprawy, ani organ I instancji, ani Minister jako Organ odwoławczy w ramach prowadzonego postępowania o subsydiarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na rzecz PFRON, nie odnieśli się do powyższej kwestii, która ma przecież kluczowe znaczenie z punktu widzenia ewentualnych przesłanek egzoneracynych od tej odpowiedzialności dla Skarżącego.
Skoro bowiem z uzasadnień wskazanych decyzji, a zwłaszcza z omówionej wyżej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] października 2012r. umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu podatku VAT za miesiące listopada i grudzień 2008r. wynika, że Skarżący w terminie wywiązał się z obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość, gdyż to wymagalność należności wynikającej z faktury z dnia [...] grudnia 2008r. determinowała bieg terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (datą tą był 14 stycznia 2009r.), to obowiązkiem zarówno Prezesa PFRON, jak i Organu odwoławczego było wyjaśnienie, dlaczego tejże właśnie daty nie przyjeto jako daty do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, w rozumieniu art. 21 ust. 1 p.u.n., w kontekście przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p.
Zdaniem Sądu, brak odniesienia się przez Organy w postępowaniu będącym przedmiotem niniejszej kontroli do wskazanych wyżej okoliczności, stanowi zarówno rażące naruszenie zasady zaufania, o której mowa w art. 121 § 1 O.p., jak i zasady legalności, gdyż skoro inne organy podatkowe, w analogicznym postępowaniu tj. o przeniesienie na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, na tle analogicznego stanu faktycznego, przyjęły inną datę, z którą wiązał się obowiązek zgłoszenia przez Skarżącego wniosku o upadłość Spółki i po przeprowadzeniu postępowania na tę okoliczność uwolniły go od takiej odpowiedzialności, to w niniejszym postępowaniu za zaległości Spółki wobec PFRON, Organy winny w sposób przekonujący wyjaśnić dlaczego nie podzieliły tych ustaleń i dać temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji.
Tymczasem Organ I instancji ograniczy swoje rozważania w tej kwestii do stwierdzenia, że skoro "data wymagalności zobowiązania za okres 2008/10 zgodnie ze złożoną deklaracją w dniu 2008/11/28 na kwotę 3022zł przypadała na dzień 2008/11/20", to wniosek o upadłość winien być złożony do 04/12/2008", zaś "data wymagalności zobowiązania za okres 2008/11 (...) przypadała na dzień 2008/12/20", to w odniesieniu do tej płatności, "wobec nie dokonania zapłaty wniosek o upadłość winien być złożony do 03/01/2009".
Powyższe "uzasadnienie" stanowi "całość" rozważań Organów na okoliczność przesłanki, o której mowa w art. 21 ust. 1 p.u.n. W tym miejscu Sąd marginalnie także zauważa, że Organ I instancji nawet nie ustalił, którą z wymienionych dat należało przyjąć za datę rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o upadłość.
Również Organ odwoławczy nie przeprowadził analizy kiedy w okolicznościach sprawy wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc kiedy dłużnik stał się w istocie niewypłacalny, "powielając" jedynie ustalenia Prezesa PFRON, że skoro wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w dniu 27 stycznia 2009r., to mając na uwadze, że termin obowiązkowej wpłaty do PFRON wynikającej ze złożonej przez stronę deklaracji za październik 2008r. upływał w dniu 20 listopada 2008r., zaś za listopad 2008r. – w dniu 20 grudnia 2008r., to termin dwutygodniowy na złożenie wniosku należy liczyć od dnia 20 listopada 2008r., co oznacza, że winien być zgłoszony do 4 grudnia 2008r.
Jak już stwierdzono wcześniej, Minister nie tylko jednak nie wyjaśnił, dlaczego uznał właśnie tę datę za datę zaprzestania wykonywania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań, skoro nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania w kierunku faktycznych zobowiązań i należności Spółki, ale także nie odniósł się do zgromadzonych w sprawie materiałów wskazujących, że inne Organy podatkowe uwolniły Skarżącego od odpowiedzialności z tożsamego tytułu wskazując, że składając stosowny wniosek w dniu 27 stycznia 2009r. dopełnił obowiązku zgłoszenia w w terminie dwóch tygodni wniosku o ogłoszenie upadłości bowiem przesłanki do zgłoszenia takiego wniosku wystąpiły dopiero od 14 stycznia 2009r.
W tym miejscu Sąd pragnie wyraźnie podkreślić, że w ramach prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania Minister mógł, w świetle art. 191 O.p., dokonać samodzielnej a nawet "odrębnej" oceny "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ale winien dać temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji poprzez jednoznaczne wyjaśnienie motywów swojego rozstrzygnięcia i wskazać na tę okoliczność określone dowody w zgromadzonym materiale.
Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie tylko nie spełnia wymogów w tym zakresie, ale w zakresie wyprowadzonych wniosków na tę okoliczność jest wewnętrznie sprzeczne, gdyż z jednej strony opiera się na omawianych decyzjach "innych" organów (zarówno Prezes PFRON, jak i Minister, powołują się w swoich decyzjach na omówione wcześniej decyzje ZUS oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w G. .), które wskazują datę "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki jako 14 stycznia 2009r., a z drugiej, niweczy te ustalenia, przyjmując inną datę, tj. 4 grudnia 2008r.
W tym miejscu Sąd dodatkowo wskazuje, że Organ odwoławczy naruszył także obowiązek ponownego i merytorycznego rozpoznania sprawy w rozumieniu art. 127 O.p. Jak słusznie podniesiono także w skardze, zadaniem organu odwoławczego jest nie tylko kontrola decyzji wydanej przez organ I instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu decyzji. Sąd zauważa przy tej okazji, że gdyby Organ odwoławczy w sposób prawidłowy wypełnił te standardy i wnikliwie rozpoznał odwołanie Skarżącego, to nakierowany przez Skarżącego zawartymi w odwołaniu zarzutami i wnioskami co do konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, powinien odnieść się do kluczowej w sprawie kwestii a mianowicie "właściwego czasu" zgłoszenia wniosku o upadłość i występujących w tej sprawie rozbieżności, pomiędzy wskazanymi wcześniej Organami podatkowymi, Sądem Rejonowym w G. ., Sądem Okręgowym w S. , a Organem I instancji.
Sąd przypomina, że sprawa administracyjna rozstrzygnięta po raz pierwszy jest otwarta do ponownego orzekania, jeżeli zostanie wniesiony zwykły środek prawny (J. Borkowski, Glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r., III RN 12/97, OSP 1998, z. 5, poz. 99). Dla uznania, iż zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Poprzestanie na takim ustaleniu oznaczałoby formalne rozumienie zasady (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., IV SA 2058/97).
Tak więc organ odwoławczy ma obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2001 r., III SA 913/00 oraz z dnia 19 marca 2002 r., III SA 181/00). Innymi słowy chodzi o to, by "przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82).
Jak już wskazano wcześniej, w rozpatrywanej sprawie treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje jednoznacznie, że organ odwoławczy prowadził postepowanie z uchybieniem powyższych zasad. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest ponownych, odnoszących się do konkretnych dowodów, ustaleń faktycznych i oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w kontekście wykazania przesłanekodpowiedzialności Skarżącej za zobowiązania spółki na podstawie art. 116 O.p. Treść zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ odwoławczy nie rozpoznał istoty sprawy. Takie działanie organu istotnie narusza przepis art. 127 O.p.
Ww. wady zaskarżonej decyzji stanowią także naruszenie przepisu art. 210 § 4 w zw. z art. 124 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Staranność przekazywania podatnikowi argumentów wykorzystywanych przy jej formułowaniu jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt II SA/Lu 629/00). Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności. Strona nie może być zdana w tym zakresie na swoje domysły. Organ podatkowy powinien podjąć starania, aby strona została przekonana o zasadności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tylko bowiem takie zachowanie będzie realizowało zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, którego istotą jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jego stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zdnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).
Ponadto wskazać należy, że także decyzja organu odwoławczego winna, w myśl art. 210 § 1 pkt 6 O.p., zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, tj. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 O.p., organ podatkowy zobowiązany był ustalić fakty prawotwórcze w sprawie, w oparciu o własne postępowanie dowodowe, a wyniki tego postępowania należycie utrwalić w uzasadnieniu decyzji.
W rozpatrywanej sprawie, jak już wskazano, organ odwoławczy właściwie ograniczył się do kontroli legalności decyzji organu pierwszej stwierdzając w uzasadnieniu decyzji jedynie to, że "podtrzymuje stanowisko dotyczące prawidłowości ustalenia odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki".
Organ odwoławczy zupełnie zignorował przy tym zarzut Skarżącego, że trwałego niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 ustawy) nie można utożsamiać z nieuiszczeniem jednego długu ani też z sytuacją, gdy pomimo nieuiszczenia kilku długów zachodzi tylko wstrzymanie wypłat.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że "w każdym przypadku należy ustalić, kiedy doszło do zaprzestania płacenia długów, a kiedy zachodziło jeszcze tylko przejściowe wstrzymanie wypłat" (tak: M. Allerhand, Prawo upadłościowe z komentarzem, Wydawnictwo Sto, Bielsko-Biała, 1994). Zwłaszcza sytuacja, w której trudności płatnicze wynikają z braku zapłaty ze strony kontrahentów dłużnika może być uznana za trudność o charakterze przejściowym. Ustawowy termin, w którym przedsiębiorca jest zobowiązany złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jest bardzo krótki, wynosi bowiem 2 tygodnie. Mając na względzie specyfikę działalności gospodarczej nieracjonalne byłoby wymaganie, aby natychmiast ogłaszać upadłość, gdy pogorszeniu ulegają wskaźniki płynności finansowej i nie wszystkie zobowiązania są regulowane w terminach płatności.
Odnosząc się do kwestii, tj. "właściwego czasu" złożenia wniosku o upadłość zauważyć także należy, że do podobnych konkluzji, tj. że Skarżący we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, czym uwolnił się za zobowiązania Spółki, doszedł również Sąd Apelacyjny w S. , który rozpoznając sprawę z powództwa Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W. podzielił ustalenia Sądu I instancji, a więc że właściwym momentem zgłoszenia wniosku o upadłość był styczeń 2009r.
Z uwagi na przymiot prawomocności tego wyroku w sądowym toku postepowania, Sąd orzekający w niniejszej sprawie - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - dopuścił na rozprawie w dniu [...] marca 2015r. dowód z wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie [...] wraz z uzasadnieniem.
Końcowo Sąd zauważa, że mimo pewnych odrębności w zakresie postępowania o odpowiedzialności subsydiarnej członków zarządu spółki, zwłaszcza w aspekcie inicjatywy dowodowej w celu wykazania przesłanek egzoneracyjnych, które spoczywają co do zasady na członku, to jednak to na organach administracyjnych spoczywa ciężar dopełnienia jednej z podstawowych reguł postępowania – zasady prawdy obiektywnej. Organy podatkowe nie mogą więc zajmować biernej postawy, ograniczającej się do oceny czy strona udowodniła fakty istotne dla korzystnego dla niej rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 4 czerwca 1998r. sygn. akt I SA/Kr 1052/97, LEX nr 33618). Sąd w składzie orzekającym podziela w pełni pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organ podatkowy jest zobowiązany z urzędu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nawet jeśli podatnik nie przejawia takiej inicjatywy (por. wyrok NSA z 18 grudnia 1996r. sygn. akt I SA/Po 843/96, LEX nr 27437). Jeżeli zatem organ administracyjny może samodzielnie i dostępnymi mu środkami dowodowymi poczynić ustalenia faktyczne, zwłaszcza z uwagi na podnoszone zarzuty w postępowaniu odwoławczym, to tym bardziej obliguje to organ do rozpoznania tych zarzutów.
Ponadto podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie i doktrynie wypracowano stanowisko, że od zasady podjęcia z urzędu wszelkich działań niezbędnych, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, aby w ten sposób odtworzyć rzeczywisty jej obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów, można odstąpić jedynie wówczas, gdy przeprowadzenie dowodu z urzędu – wobec braku wiedzy organu na temat istotnych faktów – okazało się niemożliwe (por. np. B. Gruszczyński w Ordynacja podatkowa Komentarz autorstwa B. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Nieródka-Medek,LexisNexis, Warszawa 2007r., wyd. 4, s. 500).
Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, w ocenie Sądu, Organy nie tylko uchybiły zasadzie prawdy obiektywnej, gdyż nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ale także mimo posiadania istotnych w sprawie materiałów, nie rozpatrzyły ich w zgodzie z zasadą prawdy materialnej w rozumieniu przepisu art. 187 § 1 O.p.
W tym stanie rzeczy, wobec wskazanych istotnych uchybień w postępowaniu dowodowym, które miały wpływ na wynik sprawy, w tym zwłaszcza wskazanych sprzeczności co do daty powstania niewypłacalności Spółki, a także braku jakiegokolwiek odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania, Sąd obowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Organ powinien przeprowadzić wszystkie niezbędne dowody, w tym ze zgromadzonych w aktach dokumentów, celem w szczególności wyjaśnienia momentu powstania niewypłacalności spółki. Dopiero bowiem po dokonaniu ustaleń w tym zakresie możliwa będzie prawidłowa ocena, czy spełnione są wszystkie, przewidziane w art. 116 O.p. przesłanki przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.
Biorąc przytoczone okoliczności pod rozwagę Sąd uznał, że zasadne było uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 i art. 135 P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji wyroku).
Orzeczenie z punktu drugiego sentencji ma uzasadnienie w treści art. 152 P.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania sądowego stronie (punkt trzeci sentencji) Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło