III SA/Wa 1203/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za pierwszy kwartał 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 72.337 zł., Skarżąca O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na urzędowym formularzu PPPr wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała na trudną sytuację finansową, brak środków na opłacenie wpisu sądowego a także brak możliwości sporządzenia bilansu za 2012 r. ze względu na brak dokumentów. Skarżąca 11 lipca 2013 r. zawiesiła działalność gospodarczą. Z oświadczenia o stanie majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi [...] zł. Natomiast wartości środków trwałych oraz wysokości zysku lub start Skarżąca nie podała. Skarżąca wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe na których posiada 1,03 zł oraz 38.684.107,98 zł (rachunek zajęty). Do wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżąca dołączyła wyciąg z rachunku bankowego, postanowienie o zawieszeniu działalności gospodarczej oraz zeznanie podatkowe CIT-8, z którego wynika, że Spółka w 2013 r. nie osiągała przychodów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji Skarżąca wyjaśniła, że Spółka zawiesiła działalność gospodarczą, a w związku z brakiem dokumentacji oraz zawieszeniem działalności gospodarczej sporządzenie bilansu za 2013 r. było zbędne. Natomiast , co do roku 2014 r. obowiązek sporządzenia bilansu konkretyzować się może po zakończeniu roku obrachunkowego. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada udziałów w innych podmiotach. Spółka nie posiada też nieruchomości. Skarżąca wskazała również, że sporządzenie zestawienia aktualnych należności i zobowiązań nie jest możliwe. W związku z powyższym zważono co następuje: W myśl art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zaś jedynym wymagalnym kosztem postępowania na tym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 72.337 zł. Wyjaśnić należy ponadto, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12). Referendarz sądowy zauważa jednak, że aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych Skarżącej w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, musi mieć dostęp do pełnej informacji o jej sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPPr jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. To wnioskodawca winien wykazać, że stan jego majątku uniemożliwia regulowanie należności sądowych, a zatem powinien wykazać, w sposób nie budzący wątpliwości, stan swojego majątku. Skarżąca w niniejszej sprawie, pomimo wezwania skierowanego do niej przez referendarza sądowego nie przedstawiła pełnej informacji o swojej sytuacji finansowej ograniczając się do wykazania złożonymi przez siebie dokumentami okoliczności świadczących o niekorzystnej sytuacji finansowej spółki ( np. fakt posiadania zobowiązań na kwotę70.000.000 zł), co uniemożliwiło ocenę zasadności przedmiotowego wniosku. Jednakże wyniki analizy nadesłanych przez Skarżącą dokumentów wskazujących na zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, dokonanie zabezpieczenia, czy też odzwierciedlających stan jej rachunków bankowych, nie mogą być w ocenie referendarza sądowego podstawą przyznania prawa pomocy, jeśli nie zostały skonfrontowane z danymi wynikającymi z bilansu czy z rachunku zysków i strat, ponieważ to z nich wynika - co do zasady - sytuacja finansowa i majątkowa danego podmiotu gospodarczego. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach w sytuacji finansowej podmiotu. Analiza tych dokumentów pozwoliłaby na wyciągnięcie wniosków na temat funkcjonowania przedsiębiorstwa Skarżącej oraz tego jakimi zasobami majątkowymi i kapitałowymi ono dysponuje. Wskazać przy tym należy, że wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy był już przedmiotem rozpoznania przez Sąd w sprawie o sygn. III SA/Wa 1841/13. Postanowieniem z 22 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Powodem odmowy przyznania prawa pomocy był (jak w niniejszej sprawie) brak dokumentów na podstawie których można by było dokonać analizy sytuacji majątkowej Spółki. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r. oddalił zażalenie Skarżącej wskazując m.in., że negatywne skutki zaniedbań nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla braku wywiązania się z obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów, koniecznych dla prawidłowej oceny sytuacji finansowej spółki. Konsekwencją powyższego jest miedzy innymi to, że Spółka nie jest w stanie podać rzeczywistych wierzytelności, bowiem nie posiada takich danych. Przy tym Spółka nie wykazała w żaden sposób, aby podjęła działania faktyczne lub prawne mające na celu odzyskanie dokumentacji podatkowo – księgowej, która pozwoliłaby w pełny sposób określić jej sytuację finansową. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dokumenty wchodzące w skład sprawozdania finansowego są niezbędne celem przeanalizowania ich w zestawieniu z dokumentami przesłanymi przez Spółkę, co pozwoli na kompleksową ocenę sytuacji majątkowej Spółki. Przy tym istotne jest, że skoro Spółka nie dysponuje pełną dokumentacją podatkowo – księgową, to nie wiadomo na jakiej podstawie buduje twierdzenie o własnej sytuacji finansowej. Brak wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów stanowi o tym, że materiał dowodowy jest niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Reasumując referendarz sądowy stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżącej prowadzi do konstatacji, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.