III SA/Wa 1212/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1212/17 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji ostatecznej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: 1) zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od zażalenia; 2) w pozostałym zakresie utrzymać w mocy postanowienie z dnia 7 lutego 2018 r. Skarżący – A. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w związku ze złożeniem zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 24 października 2017 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. Starszy Referendarz Sądowy w WSA w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia powołano się na okoliczność, że Skarżący nie wykonał wezwania do złożenia dokumentów obrazujących jego sytuację finansową. Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł sprzeciw. W jego treści wskazał, że twierdzenia Starszego Referendarza Sądowego są nieprawdziwe, gdyż w dniu 18 stycznia 2018 r. nadesłał przesyłkę zawierającą stosowne dokumenty. Ponadto w tej samej przesyłce znajdowały się dokumenty, które zostały użyte do rozpoznania wniosku o prawo pomocy w sprawie III SA/Wa 1211/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na częściowe uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017, poz. 1369, dalej: "ppsa") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ppsa). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 ppsa). Zgodnie z art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 ppsa instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli, stosownie do art. 245 § 3 ppsa, obejmującym np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 ppsa). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 ppsa słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W przedmiotowej sprawie starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, powołując się na okoliczność nienadesłania przez Skarżącego stosownych dokumentów. W sprzeciwie Skarżący twierdził, że przedmiotowe dokumenty przesłał do Sądu. Obecnie Sąd nie jest w stanie zweryfikować prawdziwość powyższych twierdzeń Skarżącego. Z urzędu zostało ustalone, że w sprawie III SA/Wa 1211/17 znajdują się dokumenty przyporządkowane tylko do tej sygnatury. Jednak w ocenie Sądu samo oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach było wystarczające do przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Tym bardziej, że przy wcześniejszym wniosku w tym zakresie Skarżący złożył dokumenty obrazujące jego sytuację finansową. Z przedmiotowego oświadczenia wynika, że dochody Skarżącego i jego żony to kwota 2 848 zł. Wydatki z kolei wynoszą: 1 200 zł(kredyt), 800 zł (utrzymanie domu) 100 zł (leki). Biorąc pod uwagę, że Skarżący i jego żona muszą sobie zapewnić środki na wyżywienie oraz środki czystości, Sąd uznał, że należało przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od zażalenia. Jednocześnie Sąd odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zważyć trzeba, że Skarżący uzyskał obecnie prawo pomocy w zakresie wpisu sądowego od skargi oraz od zażalenia. Nie można więc wykluczyć, że Skarżący w przyszłości nie będzie musiał ponosić dodatkowych kosztów sądowych albo poprawi się jego sytuacja finansowa. Mając na względzie powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 260 ppsa., postanowił, jak w pkt 1 i 2 sentencji.