III SA/Wa 1215/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia: 1) przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł (jeden tysiąc złotych); 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżący – L. D. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczył, że nie posiada żadnego majątku, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty i obecnie jest w likwidacji. Ponadto Skarżący podniósł, iż organy egzekucyjne dokonały zabezpieczenia rachunków bankowych z tytułu podatku od towarów i usług za 2008 r. Podkreślił, że w październiku 2011 r. pożar spowodował straty w firmie w wysokości 65.000 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie w kwocie około 2.700 zł brutto i dzieckiem. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że dochody uzyskuje wyłącznie z prowadzonej jeszcze działalności gospodarczej. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny wynoszą około 3022,42 i obejmują w szczególności: czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną i telefon – 792,42 zł, spłatę kredytu – 200 zł, koszty związane z kształceniem dziecka – 500 zł, koszty utrzymania (żywność, podstawowe potrzeby – około 1000 zł, wydatki z tytułu zawarcia polisy ubezpieczeniowej na życie – 530,83 zł. Skarżący przedstawił zaświadczenie o uzyskiwanym wynagrodzeniu miesięcznym żony w wysokości 2781,25 zł brutto, deklaracje VAT – 7 za 2011 rok, zaznania podatkowe swoje i żony za 2011 rok, wyciąg z rachunku bankowego żony za ostatnie trzy miesiące, faktury za telefon i internet oraz za energię elektryczną oraz opłatę za mieszkanie. W uzupełnieniu wniosku przy piśmie z dnia 18 maja 2012 r. Skarżący nadesłał wyciągi ze swojego rachunku bankowego oraz przedstawił rachunek zysków i strat oraz sprawozdanie finansowe z prowadzonej działalności. W tak przedstawionym stanie faktycznym referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 maja 2012 r. zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 1000 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. Podniósł, iż z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Skarżący dysponuje profesjonalną pomocą prawną, o czym świadczy pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy. Skarżący wyjaśnił jednak, że do akt sprawy dołączono pismo z dnia 24 kwietnia 2012 r. informujące o wypowiedzeniu pełnomocnictwa z powodu braku możliwości uiszczenia wynagrodzenia za czynności pełnomocnika w dalszym toku sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej jako: "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. wynika, że każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 31 marca 2005 r., sygn. akt I FZ 63/05, niepubl.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). W ocenie Sądu przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w całości, tj. w żądanym zakresie nie jest zasadne, bowiem nie można uznać, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z wyjaśnień przedstawionych przez Skarżącego wynika bowiem, że rodzina posiada stałe źródło utrzymania jakim jest wynagrodzenie żony Skarżącego w wysokości około 2.800 zł brutto miesięcznie. Natomiast z rachunku bankowego żony Skarżącego wynika również, że oprócz wynagrodzenia jej konto zasilane jest wpłatami własnymi w wysokości od 500 do 1.700 zł miesięcznie, a w marcu br. odnotowano wpływ z tytułu wypłaty polisy w wysokości 5.209,83 zł. Skarżący nie wykazał jakoby zalegał z jakimikolwiek płatnościami. Regularnie dokonywane są spłaty raty kredytu w wysokości 1.566,25 zł oraz opłaty dotyczące polisy, ubezpieczenia na życie, faktur i czynszu. Nie przedstawił również żadnych dowodów świadczących o zajęciu egzekucyjnym rachunków bankowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że w ostatnich latach ponosił stratę w prowadzonej działalności gospodarczej, nie jest to jednak fakt wystarczający do przyznania prawa pomocy. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Podnoszona przez Skarżącego likwidacja działalności gospodarczej nie znalazła również odzwierciedlenia w przedstawionym bilansie oraz rachunku zysków i strat firmy. Jak wynika bowiem z zestawieniem za I kwartał 2012 r. Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczą osiągnął przychód netto ze sprzedaży towarów i materiałów w wysokości 1.747.137,87 zł. Wskazuje to jednoznacznie na aktywne uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Sąd stwierdził zatem, że spełniona została przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd uznał, że Skarżący jest w stanie wygospodarować z obecnych zasobów kwotę 1.000 zł na potrzeby kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.