III SA/Wa 1216/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-25
Skład orzekający: Aneta Lemiesz, Ewa Radziszewska-Krupa, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, odmawiając rozłożenia na raty zaległości podatkowej stanowiącej w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego, jest związany odmownym stanowiskiem organu samorządowego, nawet jeśli w międzyczasie nastąpiły zmiany w sytuacji faktycznej podatnika?Ratio decidendi
Organ podatkowy jest związany odmownym stanowiskiem organu samorządowego w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej stanowiącej w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego. Jednakże, organ samorządowy, wydając postanowienie w tej sprawie, powinien wziąć pod uwagę wszelkie istotne okoliczności faktyczne, w tym te, które ujawniły się po wydaniu pierwotnego postanowienia, a które zostały przedstawione przez organ podatkowy w trybie art. 209 Ordynacji podatkowej. Brak uwzględnienia tych okoliczności może skutkować uchyleniem postanowienia organu samorządowego, a w konsekwencji decyzji organu podatkowego.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o rozłożenie na raty zaległego podatku od zasiedzenia, powołując się na trudną sytuację finansową i życiową. Naczelnik Urzędu Skarbowego (NUS) przesłał wniosek do Prezydenta Miasta, który odmówił zgody na rozłożenie na raty. NUS, związany stanowiskiem Prezydenta, odmówił rozłożenia na raty. Dyrektor Izby Skarbowej (DIS) utrzymał decyzję NUS w mocy, również wskazując na związane stanowisko Prezydenta. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa do zaskarżenia i brak ponownego zbadania stanu faktycznego przez organ samorządowy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. i postanowienie Prezydenta Miasta W., stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi I. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległego podatku od zasiedzenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz postanowienie Prezydenta Miasta W. z [...] kwietnia 2010 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz I. F. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Skarżąca - I. F. pismem z 23 lutego 2010r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS"), wniosła o rozłożenie na raty zaległości w podatku od zasiedzenia w wysokości 186.667 zł (wynikającego z decyzji NUS z [...] maja 2008r.) wraz z odsetkami za zwłokę.
W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuacją finansową i życiową. Wskazała, że ma troje dzieci w wieku szkolnym (8, 15 i 16 lat). Jej mąż jest chory, przebywa na rencie, z tytułu której otrzymuje 616 zł miesięcznie, a jej rodzina korzysta z pomocy opieki społecznej. Skarżąca podniosła również, że ze względu na stan zdrowia (przeszła operację usunięcia kamicy i pęcherzyka żółciowego) nie może podjąć pracy zarobkowej. Wyjaśniła, iż swoją część nieruchomości odziedziczyła po rodzicach. Podniosła też, iż nie chce uchylać się od obowiązku uiszczenia zaległego podatku, jednak żaden bank nie udzielił jej pożyczki ze względu na niskie dochody. Z początkiem lipca 2008r. zaszła wprawdzie możliwość sprzedaży gruntu, co pozwoliłoby jej na pokrycie w całości zobowiązania podatkowego, jednak ostatecznie zainteresowana firma odstąpiła od kupna.
2. NUS, działając na podstawie art. 18 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2008r. Nr 88, poz. 539 ze zm., dalej: "u.d.j.s.t."), przy pismach z 26 lutego 2010r. i z 6 kwietnia 2010r. przesłał ww. wniosek Skarżącej wraz z załącznikami do Prezydenta W., celem zajęcia stanowiska w sprawie. Jednocześnie poinformował, iż zaległość w podatku od zasiedzenia na dzień złożenia wniosku, tj. 23 lutego 2010r. wynosi 176.260,30 zł, a odsetki za zwłokę opiewają na kwotę 34.086 zł, zaś przedmiotem wymierzenia podatku było nabycie przez zasiedzenie 4/6 części zabudowanej nieruchomości o powierzchni 1699 m2 (całość), położonej w W., przy ul. [...], o wartości 666.667 zł.
3. Prezydent W. postanowieniem z [...] kwietnia 2010r. nie wyraził zgody na rozłożenie na raty przez NUS ww. zaległości z odsetkami za zwłokę. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż Skarżąca, biorąc udział w postępowaniu sądowym o zasiedzenie nieruchomości powinna liczyć się z tym, iż spoczywać na niej będzie obowiązek uiszczenia należnego podatku określonego ustawą z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004r., nr 142, poz. 1514 ze zm., dalej: "u.p.s.d."). Art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "O.p.") stanowiący podstawę do rozłożenia na raty płatności podatku jest przepisem wyjątkowym i dlatego też wyjątkowe muszą być okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie tego rodzaju decyzji. W ocenie Prezydenta W. w sprawie takie okoliczności nie zaszły. Sytuacja materialna Skarżącej nie zapewnia możliwości regularnego spłacania rat, a ponadto Skarżąca nie wskazała na istnienie okoliczności świadczących o tym, że po nabyciu w drodze zasiedzenia nieruchomości jej sytuacja majątkowa uległa nagłemu pogorszeniu.
4. NUS decyzją z [...] czerwca 2010r. odmówił rozłożenia na raty ww. zaległości podatkowej w podatku od zasiedzenia z odsetkami za zwłokę, naliczonymi na dzień złożenia wniosku i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie rozłożenia na raty 10.406,70 zł zaległego podatku od zasiedzenia.
NUS, opierając się na informacji o stanie majątkowym złożonej przez Skarżącą 1 kwietnia 2010r., ustalił, iż uzyskuje ona dochody z najmu garażu w wysokości 800 zł brutto miesięcznie, korzysta z opieki społecznej - uzyskując dofinansowane do obiadów w szkole dla jednego dziecka i kolonii letnich dla dwójki dzieci, a także z doraźnej pomocy w zależności od możliwości. Pozostający we wspólnym gospodarstwie mąż uzyskuje dochody z renty w wysokości 616,07 zł brutto. Rodzina ponosi koszty egzystencji na sumę 1.459,50 zł miesięcznie. Skarżąca posiada też udział w ww. nieruchomości, który nabyła w drodze zasiedzenia.
NUS, powołując się na art. 67a § 1 pkt 2 O.p., wyjaśnił, iż udzielenie ulgi w spłacie podatku jest sytuacją nadzwyczajną i stanowi odstępstwo od zasady równości podatników wobec prawa i powszechności opodatkowania. Dlatego też okoliczności uzasadniające ich zastosowanie powinny mieć charakter szczególny, tj. wyróżniający sytuacje wnioskującego spośród przeciętnych sytuacji innych podatników. Organ podatkowy kierując się względami natury celowościowej jest jedynie uprawniony (a nie zobowiązany) do dokonania wnioskowanych ulg, których udzielenie oparte jest na uznaniu administracyjno-prawnym.
Zdaniem NUS w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi ratalnej. Podjęcie przez Skarżącą czynności prawnych w celu zasiedzenia nieruchomości było działaniem dobrowolnym i Skarżąca powinna liczyć się z tym, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 u.p.s.d. zostanie wymierzony podatek. Skoro Skarżąca, mając świadomość uzyskiwanych dochodów (brak własnych dochodów i renta męża), podjęła decyzję o złożeniu wniosku o zasiedzenie, winna - w ocenie NUS - ponieść konsekwencje, nie zaś przerzucać ten obowiązek na Budżet Gminy, który ma do wypełnienia inne, ważniejsze funkcje, niż kredytowanie podatników, którzy podjęli decyzję o zasiedzeniu nieruchomości bez uwzględnienia swoich możliwości finansowych i płatniczych. NUS wskazał też, iż nie dopatrzył się, by w wyniku zasiedzenia sytuacja Skarżącej uległa pogorszeniu. W konsekwencji stwierdził, iż brak jest podstaw do zastosowania tak wyjątkowej ulgi, jaką jest ulga ratalna, tym bardziej, że zobowiązanie podatkowe jest wynikiem dobrowolnie podjętej decyzji.
NUS podkreślił również, iż w przypadku rozpatrywania sprawy dotyczącej przyznania ulgi w spłacie podatku od zasiedzenia, decydujące znaczenie ma wiążące go stanowisko Prezydenta W., wyrażone w postanowieniu z [...] kwietnia 2010r. W związku z tym wyjaśnił, iż nie może, bez zgody organu opiniującego, uwzględnić wniosku Skarżącej.
NUS wskazał też, iż na dzień złożenia wniosku Skarżąca miała do zapłaty zaległy podatek od zasiedzenia w łącznej wysokości 176.260,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 34.086 zł. W związku zatem z faktem, iż Skarżąca wniosła o rozłożenie na raty zaległego podatku w kwocie 186.667 zł, NUS uznał, iż postępowanie w zakresie, w jakim dotyczyło zapłaconej kwoty 10.406,70 zł, z mocy art. 208 § 1 O.p., stało się bezprzedmiotowe i tym samym należało je w tym zakresie umorzyć.
5. Skarżąca w odwołaniu od ww. decyzji NUS wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku i rozłożenie na raty ww. zaległości. Oprócz wskazanych w piśmie z 23 lutego 2010r. okoliczności, dotyczących jej sytuacji zdrowotnej, finansowej i życiowej, podniosła, że z mężem od [...] lat leczy się w Poradni Zdrowia [...], a jej mąż był wielokrotnie hospitalizowany w klinice [...]. Wskazała, iż przez cały czas aktywnie poszukuje pracy i nie zamierza uchylać się od spłaty podatku. Na chwilę obecną nie ma jedynie możliwości spłaty całości. Dobrowolnie co miesiąc dokonuje wpłaty w wysokości 1000 zł. W związku z tym wniosła o zrozumienie jej trudnej i obciążającej ją sytuacji życiowej.
6. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS") pismem z 29 października 2010r. zwrócił się w trybie art. 209 O.p. do Prezydenta W. o uzyskanie opinii co do zmiany lub potrzymania stanowiska wyrażonego w postanowieniu z [...] kwietnia 2010r.
W odpowiedzi, Prezydent W. w piśmie z 31 stycznia 2011r. poinformował, iż w sprawie zajął już stanowisko w postanowieniu z [...] kwietnia 2010r.
7. DIS decyzją z [...] lutego 2011r. utrzymał w mocy decyzję NUS, podtrzymując jej podstawę faktyczną i prawną. Przytaczając treść art. 67a § 1 pkt 2 O.p. wskazał, iż decyzja w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej realizowana jest na wniosek podatnika i ma charakter uznaniowy, co oznacza że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, przy czym nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające kierunkowej dyrektywie wyboru może, lecz nie musi prowadzić do pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia.
NUS rozpatrując sprawę działał zgodnie z przepisami prawa, w szczególności z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. Z zawartego w tym przepisie sformułowania "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" wynika, że organ podatkowy może realizować przyznane mu kompetencje odnośnie podatków stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego "wyłącznie" po uzyskaniu zgody organu samorządowego. Sposób konstrukcji przytoczonego przepisu, w którym ustawodawca przyznał przewodniczącemu zarządu jednostki samorządu terytorialnego wyłączność w zakresie wyrażania zgody na zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych m.in. w podatku od zasiedzenia, jako stanowiącego w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego, świadczy o związaniu NUS stanowiskiem Prezydenta W. i nie daje możliwości podjęcia przez organ podatkowy decyzji o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej, w przypadku braku zgody organu samorządowego w tym zakresie. Skoro zatem postanowieniem z [...] kwietnia 2010r. Prezydent W. nie wyraził zgody na rozłożenie na raty zaległości w podatku od zasiedzenia wraz z odsetkami za zwłokę, to NUS nie mógł skorzystać wobec Strony z uprawnień wynikających z art. 67a §1 pkt 2 O.p.
DIS, mając na uwadze sytuację finansową Skarżącej oraz dostrzegając chęci Skarżącej do uregulowania ww. zaległości, wystąpił pismem z 29 października 2010r. do Prezydenta W. w trybie art. 209 O.p., jednak przewodniczący jednostki samorządu terytorialnego nie zmienił swojego stanowiska. W związku z tym DIS stwierdził, że choć powołane przez Skarżącą argumenty świadczą o trudnościach z jednorazową zapłatą zaległości, nie dają możliwości podjęcia decyzji o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej przez organ podatkowy, który jest związany stanowiskiem jednostki organu samorządu terytorialnego, w tym przypadku odmownym postanowieniem Prezydenta W. z [...] kwietnia 2010r.
8. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji DIS i rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Zapadłe w sprawie rozstrzygniecie jest niezgodne z art. 78 Konstytucji RP, który stanowi, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Organ samorządowy, który de facto decyduje o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy publicznej, nie zbadał ponownie stanu faktycznego sprawy i nie uwzględnił nowopowstałych okoliczności - regularnych wpłat podatku przez Skarżącą. W opinii Skarżącej wydana przez Prezydenta W. opinia i brak jej weryfikacji, może wywołać przypuszczenie, iż celem odmowy była w rzeczywistości chęć przejęcia własności jej nieruchomości, który był stroną sporu o zasiedzenie.
Skarżąca podniosła też, iż argumentacja NUS wskazująca, iż nie powinna wnosić o zasiedzenie, w sytuacji gdy nie stać jej na uiszczenie podatku jest niesprawiedliwa społecznie i niezgodna z wolą ustawodawcy. Skoro ustawodawca przewidział możliwość nabycia własności w drodze zasiedzenia, to nie można tego uprawnienienia ograniczać tylko z uwagi na fakt, że ten sam ustawodawca zobowiązał do zapłaty z tytułu tego przysporzenia zobowiązania publicznoprawnego. Za pozbawioną sensu Skarżąca uznała także argumentację NUS dotyczącą kredytowania jej przez Budżet Gminy. Wyjaśniła, że gdyby nie doszło do zasiedzenia, nie powstałoby zobowiązanie podatkowe i wówczas Budżet Gminy nie otrzymałby żadnego przysporzenia z tego tytułu.
9. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga jest zasadna.
2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
3. Sąd wyjaśnia przy tym, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu podatkowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że przy ustalonym stanie faktycznym organ ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy.
4. Przed podjęciem rozstrzygnięcia w ramach tzw. uznania administracyjnego organ podatkowy musi najpierw stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 2 O.p. To z kolei obliguje do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych sprawy oraz szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Jak bowiem podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 12 lutego 2004r. (sygn. akt III SA 791/2002) należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
5. Podkreślić przy tym należy, że w odniesieniu do należności przypadających jednostce samorządu terytorialnego podjęcie decyzji w tego rodzaju postępowaniu powinno zostać poprzedzone uzyskaniem zgody przewodniczącego zarządu tej jednostki, na rzecz którego pobierany jest podatek - w tym przypadku Prezydenta W.. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t., w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Wniosek lub zgoda, o której mowa wyżej są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
Ze sformułowania "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" jednoznacznie wynika, że organ podatkowy może zrealizować przyznaną mu kompetencję odnośnie do podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego jednostkę samorządu terytorialnego. Organ ten ma bowiem pełną wierzycielską kompetencję w zakresie takich dyspozycji, jak udzielanie ulg podatkowych, umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie terminów płatności należności.
Organ podatkowy, do którego należy pobieranie podatków przypadających samorządowi terytorialnemu, został natomiast wyposażony w kompetencję do wyrażania wobec zainteresowanych podatników rozstrzygnięć między innymi co do umarzania podatków stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lipca 2004r., sygn. akt III SA 1118/2003, LexPolonica oraz z 24 marca 2006r., sygn. akt III SA/Wa 2160/04). Jest to jednak kompetencja subsydiarna w stosunku do tej, która przysługuje organowi samorządowemu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 lipca 2002r., sygn. akt III RN 135/2001 OSNP 2003/13, poz. 300).
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż trafnie organy podatkowe obu instancji przyjęły, iż skoro Prezydenta W. postanowieniem z [...] kwietnia 2010r. nie wyraził zgody na rozłożenie na raty zaległości w podatku od zasiedzenia wraz z odsetkami za zwłokę, to organy podatkowe nie mogły skorzystać wobec Skarżącej z uprawnień wynikających z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. były tym stanowiskiem bezwzględnie związane i nie mogły wydać odmiennej decyzji. Były bowiem tym stanowiskiem bezwzględnie związane i nie mogły wydać odmiennej decyzji.
6. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 1 marca 2010r. sygn. akt II FPS 9/09 stwierdził, że postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny powinien jednak dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. (ONSAiWSA 2010/3/41, OSP 2010/12/122, POP 2010/3/233-237).
W uzasadnieniu ww. uchwały stwierdzono, że możliwość zbadania legalności postanowienia przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w ramach rozpoznawania skargi na decyzję organu podatkowego dotyczącą umorzenia, rozłożenia na raty i odroczenia terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego zapewni także podatnikowi dostateczną ochronę jego praw, w tym prawa do sądu. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego bowiem wskazywano, że odstępstwo od wyrażonego w art. 78 Konstytucji RP prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji jest dopuszczalne, jeżeli z całokształtu unormowań determinujących przebieg danego postępowania wynika, że ich legalność może być weryfikowana na etapie oceny legalności decyzji kończącej postępowanie; rozwiązanie to sprzyja sprawności postępowania, a rozstrzygnięcie, od którego nie przysługuje prawo odwołania do organu II instancji, nie przesądza ostatecznie o prawach i obowiązkach strony (tak w wyroku z 7 marca 2005r. sygn. akt P 8/03, OTK ZU-A 2005, nr 3, poz. 20 i z 18 kwietnia 2005 r. sygn. akt SK 6/05, OTK ZU-A 2005, nr 4, poz. 36). Podkreślić należy, że już konieczność zwrócenia się do organu jednostki samorządu terytorialnego przedłuża postępowanie podatkowe. Zapewnienie możliwości złożenia zażalenia jeszcze by wydłużyło postępowanie, skoro nawet zgoda przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego nie przesądza o zastosowaniu jednej z ulg. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t., przy zapewnieniu kontroli postanowienia przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 135 P.p.s.a., nie narusza Konstytucji RP.
7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, biorąc powyższe pod uwagę stwierdza, że choć zarzut Skarżącej o naruszeniu art. 78 Konstytucji RP nie mógł być uwzględniony ze względu na tezę zawartą w ww. uchwale, jak również rozważania znajdujące się w uzasadnieniu tejże uchwały, należało uznać, że Prezydent W. - któremu DIS w piśmie z 29 października 2010r. w sposób należyty przekazał informacje o regularnej spłacie przez Skarżącą zaległości podatkowej, co do której wniesiono o rozłożenie na raty - powinien ustosunkować się do tychże okoliczności faktycznych sprawy, dotyczących sytuacji finansowej strony, w nowo wydanym postanowieniu, na mocy art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t.
Skoro w przypadku obu aktów: postanowienia organu samorządowego i decyzji organu podatkowego istnieje, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz uzasadnienie ww. uchwały) tożsamość podmiotowa i przedmiotowa postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t., to organ samorządowy ma obowiązek wziąć pod rozwagę przy wydawaniu ww. postanowienie stan faktyczny sprawy tożsamy ze stanem faktycznym uwzględnianym w decyzji organów podatkowych. Postanowienie w trybie art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t. wydawane jest bowiem na mocy tej samej podstawy prawnej – art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Tym samym Prezydent W. powinien najpierw wziąć pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy, które przedstawił mu DIS w ww. piśmie z 29 października 2010r. (dokonywanie przez Skarżącą regularnych wpłat na poczet istniejącej zaległości podatkowej, o rozłożenie na raty, której wnosiła w sprawie, korzystanie z pomocy lekarskiej w związku ze stanem zdrowia), a następnie na ich podstawie podjąć ww. postanowienie. W przeciwnym wypadku naraża się na uchylenie własnego postanowienia, czemu Sąd dał wyraz w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Wzięcie pod rozwagę wszelkich okoliczności sprawy przez organ samorządu terytorialnego jest tym bardziej istotne, że organy podatkowe są związane jego stanowiskiem.
Zdaniem Sądu pismo Prezydenta W. z 31 stycznia 2011r. informujące o tym, że stanowisko Prezydenta zostało zawarte w ww. postanowieniu z [...] kwietnia 2010r. nie może być uznane za postanowienie wydane w trybie art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t. Sąd uznaje natomiast, że w związku z okolicznościami faktycznymi, które istniały w chwili jego wydania, a nie zostały wzięte pod rozwagę nie może być uznane za postanowienie prawidłowe i budzące zaufanie do organu samorządowego. Narusza ono zatem przede wszystkim dyspozycję art. 121 § 1 O.p.
8. Wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. postanowienia Prezydenta W. z [...] kwietnia 2010r. powoduje, że decyzje organów podatkowych obu instancji wydane na jego podstawie również nie mogły się ostać w związku z treścią art. 209 O.p.
9. Sąd biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, uznał za zasadne wydanie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym sentencji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Orzeczenie z punktu drugiego sentencji ma uzasadnienie w dyspozycji art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 209 P.p.s.a. (punkt trzeci sentencji).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło