III SA/Wa 1221/11
WyrokWSA w Warszawie2011-12-30
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Małgorzata Długosz-Szyjko, Katarzyna Golat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie przez podatnika korekty deklaracji podatkowej, zmniejszającej wysokość zobowiązania podatkowego, skutkuje koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie pierwotnej deklaracji?Ratio decidendi
Złożenie korekty deklaracji podatkowej, która zmniejsza wysokość zobowiązania podatkowego, nie skutkuje koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie pierwotnej deklaracji. Istotne jest, aby nie egzekwowano kwoty wyższej niż rzeczywista, nieuiszczona kwota zobowiązania, co zapewnia tryb aktualizacji tytułów wykonawczych i informowania o zmianach stanu należności.Stan faktyczny
Spółka V. sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego podatek od gier za marzec 2010 r. Spółka złożyła korektę deklaracji, zmniejszając zadeklarowane zobowiązanie, i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, argumentując, że korekta powoduje wygaśnięcie pierwotnego zobowiązania. Organy egzekucyjne i skarbowe odmówiły umorzenia, wskazując, że korekta została złożona po wszczęciu egzekucji, a samo zmniejszenie zobowiązania nie powoduje jego wygaśnięcia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant Maria Nałęcz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia V. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, Skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] października 2010 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z motywów rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Izby Celnej w W. jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce na podstawie wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w O. tytułu wykonawczego z [...] maja 2010 r. obejmującego należności z tytułu zadeklarowanego przez Skarżącą podatku od gier za marzec 2010 w kwocie 82.000,00zł
Dyrektor Izby Celnej w W. działając jako organ egzekucyjny, zawiadomieniami z 1 czerwca 2010 r. podjął próbę zajęcia rachunków bankowych:
w P. w W.,
w P. w S.,
- w S. w W..
S. w W. pismem z 3 czerwca 2010 r. oraz P.. pismem z 17 czerwca 2010 r. poinformowały, iż Skarżąca nie posiada środków pieniężnych na rachunkach bankowych. B. pismem z 9 czerwca 2010 r. poinformował, że rachunek bankowy Spółki został już zajęty na podstawie wcześniej otrzymanych zawiadomień w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. i Dyrektora Izby Celnej w W..
Zawiadomieniem z 1 czerwca 2010 r., na podstawie art. 96j § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w B. "C."., "C." oraz V. Dłużnicy zajętych wierzytelności odebrali zawiadomienia odpowiednio w dniu 7 czerwca 2010r. i w dniu 8 czerwca 2010r.
Dyrektor Izby Celnej w W. pismami z 2 czerwca 2010 r. skierował do Sądu Rejonowego dla W. Sąd Gospodarczy [...] Wydział KRS wnioski o dokonanie wpisu zajęcia udziałów w ww. Spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością.
Odpis tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniami został doręczony zobowiązanej Spółce za pośrednictwem poczty w dniu 8 czerwca 2010 r.
W związku z otrzymaniem tytułu wykonawczego z [...] maja 2010 r. Spółka pismem z 14 czerwca 2010 r. wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zgłoszone zarzuty dotyczyły naruszenia art. 33 pkt 1,6 i 10 u.p.e.a. Wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4), uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów (art. 35 § 1).
Postanowieniem z [...] sierpnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w W. oddalił złożone zarzuty jako nieuzasadnione. W wyniku złożonego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] listopada 2010 r. ww. postanowienie utrzymał w mocy.
Pismem z 21 czerwca 2010 r. Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie zastosowanych środków egzekucyjnych.
Wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w O. postanowieniem z [...] lipca 2010 r. nie wyraził zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] maja 2010 r.
Postanowieniem z [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie ww. tytułu wykonawczego.
Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. Spółka wniosła zażalenie, w którym organowi egzekucyjnemu zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 6, art. 7 art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne,
- art. 59 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 81 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. dalej jako: "O.p.") oraz art. 3a u.p.e.a., a także § 9 ust. 1-1 b rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541, ze zm. dalej jako: "rozporządzenie Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r.") poprzez pominięcie skutków jakie zapłata oraz korekta deklaracji wywiera na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Spółka podniosła, że przed wystawieniem tytułu wykonawczego złożyła korektę deklaracji podatkowej na podatek od gier, wykazując zobowiązanie podatkowe w kwocie niższej niż wymieniona w tytule wykonawczym. Utrzymywała, że korekta deklaracji - w przeciwieństwie do zapłaty - powoduje na nowo określenie wysokości obowiązku, całkowicie eliminując obowiązek zadeklarowany pierwotnie, a nie jedynie obniżenie (np. wskutek zapłaty) obowiązku poprzednio zadeklarowanego. Dlatego, w ocenie Skarżącej, z uwagi na złożenie korekty deklaracji organ powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne.
Powołanym na wstępie zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że Skarżąca nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku o charakterze pieniężnym, wynikającym ze złożonej deklaracji, dlatego istniały podstawy do skierowania wierzytelności do egzekucji administracyjnej. W dniu wszczęcia egzekucji, tj. 13 maja 2010 r. obowiązek był wymagalny. Wyjaśnił, że korekta deklaracji podatkowej na podatek od gier za marzec 2010 r., złożona przy piśmie z 1 czerwca 2010 r., wpłynęła do właściwego organu podatkowego w dniu 8 czerwca 2010 r., a zatem po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
Stosownie do zasady wyrażonej w art. 26 § 1 u.p.e.a., egzekucję wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 29 § 1 organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub części. Nałożenie takiego obowiązku na wierzyciela ma na celu uniknięcie sytuacji, kiedy organ egzekucyjny próbuje egzekwować należności, które wygasły.
Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wierzyciel zawiadamiał organ egzekucyjny o zachodzących zmianach w wysokości egzekwowanej należności. Z powyższych względów stwierdził, iż niezasadny jest zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku.
Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lutego 2011 r. wraz z poprzedzającym go postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w W..
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 59 § pkt 2 i 7 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne, a także nieodniesienie się do wszystkich argumentów podniesionych w zażaleniu przez Skarżącą,
2. art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 21 § 2 i 3 O.p., art. 59 § 1 O.p. w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. przez błędną wykładnię, która doprowadziła organ do przyjęcia błędnego wniosku, iż złożenie korekty deklaracji w toku postępowania egzekucyjnego wywołuje skutki identyczne, jak wygaśnięcie obowiązku w całości lub części.
W ocenie Skarżącej w związku z korektą deklaracji za marzec 2010 r. obowiązek wykazany w tytule wykonawczym nie był od dnia złożenia korekty deklaracji wymagalny. Z tego powodu egzekucja obowiązku na podstawie pierwotnej deklaracji była niedopuszczalna.
Skarżąca podniosła, że od 8 czerwca 2010 r. jej zobowiązanie w podatku od gier za marzec 2010 r. określone zostało w kwocie 29.349 zł i kwota ta jest inna niż kwota zobowiązania wykazana w tytule wykonawczym. Zdaniem Spółki skuteczna korekta deklaracji po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie deklaracji korygowanej, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania. Uwzględnienie stanowiska organu prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której egzekucji podlegałaby nadal kwota zobowiązania wykazana w pierwotnej deklaracji z pominięciem skutecznej korekty, co - w przypadku wyegzekwowania kwoty pierwotnie wykazanej w deklaracji - doprowadziłoby do powstania nadpłaty
Skarżąca powołała się na wyrok WSA w Opolu z 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Op 582/10 WSA, w którym Sąd poddał analizie działanie art. 21 O.p. Utrzymywała, że wobec skutecznego złożenia korekty deklaracji podatkowej w podatku od gier, wykazaną w tytule wykonawczym podstawą prawną egzekwowanego obowiązku, jak i podstawą wystawienia samego tytułu nie może być wcześniejsza deklaracja w podatku od gier za ten sam miesiąc, a to z tej przyczyny, że skutecznie zastąpiona została przez deklarację korygującą, a podatek do zapłaty wykazany w skorygowanej deklaracji był podatkiem faktycznie należnym. Gdyby założyć, że skorygowana deklaracja wykazywała podatek do zapłaty w wysokości niższej niż deklaracja pierwotna i sytuacja ta byłaby zgodna z obowiązującymi przepisami, to w przypadku nieuiszczenia tego niższego podatku przez zobowiązanego, wierzyciel byłby zmuszony wszcząć drugie (nowe) postępowanie egzekucyjne - po umorzeniu wcześniejszej egzekucji prowadzonej do należności wynikającej z deklaracji pierwotnej - wskazując w nowym tytule wykonawczym jako podstawę prawną należność skorygowaną deklaracją podatkową. Jeżeli natomiast - w ocenie organu podatkowego - podatnik niewłaściwie określił wysokość zobowiązania w złożonej korekcie deklaracji, to stosownie do treści art. 21 § 3 O.p. organ ten zobowiązany jest do wszczęcia postępowania podatkowego i wydania decyzji określającej wysokość tego zobowiązania. Natomiast postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym odwołującym się do deklaracji pierwotnej, zastąpionej wydaną decyzją, powinno zostać umorzone, gdyż wysokość zobowiązania podatkowego wynika w takim przypadku z ostatecznej decyzji i decyzja ta stałaby się podstawą określenia egzekwowanej należności, gdy zajdzie konieczność jej przymusowego ściągnięcia wystawienia nowego tytułu wykonawczego.
Zdaniem Skarżącej stanowisko organu, iż w sytuacji korekty deklaracji po wszczęciu postępowania egzekucyjnego mówić można o zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w części, o której mowa w § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. całkowicie abstrahuje od treści przepisów ww. rozporządzenia. Ww. przepis ma zastosowanie wyłącznie do przypadków, w których dochodzi do wygaśnięcia w całości lub w części obowiązku w sytuacjach, o których mowa w art. 59 § 1 O.p. Granice wykładni tego przepisu wykonawczego wyznacza jego wykładnia językowa, poza którą w niniejszym przypadku wychodzić nie można. Organ uznając, że złożenie korekty deklaracji mieści się również w hipotezie tego przepisu uzupełnia prawodawcę.
Według Skarżącej korekta deklaracji jest innym zdarzeniem, niż np. zapłata obowiązku (podatku) w toku postępowania egzekucyjnego, które to zdarzenie powoduje wygaśnięcie obowiązku. Od momentu wpływu korekty deklaracji do organu podatkowego egzekwowana należność (obowiązek) nie istnieje w wysokości wskazanej w tytule wykonawczym, ponieważ został on wystawiony na podstawie deklaracji, która została skutecznie skorygowana. Korekta deklaracji prowadzi do ponownego skonkretyzowania wysokości obowiązku. Obowiązek w tej wysokości istnieje od dnia jego konkretyzacji poprzez korektę deklaracji do czasu wydania np. decyzji określającej jego wysokość w innej wysokości lub do czasu ponownej korekty deklaracji. Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca powołała się na wyrok WSA w Gdańsku z 4 listopada 2010r. sygn. akt I SA/Gd 727/10 WSA.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie Skarżąca utrzymuje, że złożenie korekty deklaracji powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, w którym wykazano kwotę wynikającą z deklaracji pierwotnej. Tożsamy problem był już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w ramach skargi złożonej przez Skarżącą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, który wyrokiem z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 409/11 skargę oddalił.
Ponieważ Sąd w składzie orzekającym w rozpoznanej sprawie w pełni podziela stanowisko WSA wyrażone w ww. wyroku pozostaje powtórzyć, iż przede wszystkim z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy z [...] maja 2010 r., obejmujący zaległość w podatku od gier za marzec 2010 r., skierowano do egzekucji 18 maja 2010 r., o czym świadczy adnotacja dokonana przez organ egzekucyjny w części G tego tytułu. Organ egzekucyjny stwierdził, że tytuł wykonawczy otrzymał 13 maja 2010 r. i w tej dacie wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. S. w W. oraz Bank P. otrzymały zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych Skarżącej tego samego dnia, tj. 7 czerwca 2010 r. i w dacie tej wszczęta została egzekucja. Tytuł wykonawczy oraz zawiadomienia o zajęciach rachunków bankowych doręczono Skarżącej 8 czerwca 2010 r.
Organy orzekające niewłaściwie zatem określiły datę wszczęcia egzekucji przyjmując, iż nastąpiło to z chwilą doręczenia Skarżącej odpisu tytułu wykonawczego. Ponieważ zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności (bankom) o dzień wcześniej, prawidłową datą wszczęcia egzekucji była data wcześniejsza (art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). Błąd ten nie miał jednak żadnego wpływu na wynik sprawy.
Korektę deklaracji Skarżąca przesłała do właściwego organu podatkowego – Naczelnika Urzędu Celnego w O. 1 czerwca 2010 r., czyli po wystawieniu tytułu wykonawczego i jego skierowaniu do egzekucji w toczącym się już postępowaniu egzekucyjnym. Organ podatkowy otrzymał korektę 7 czerwca 2010 r.
W aktach sprawy znajduje się skierowane do organu egzekucyjnego pismo Referatu Wierzyciela Izby Celnej w O. z 10 sierpnia 2010 r., informujące o zmianie stanu należności Skarżącej m.in. w podatku od gier za marzec 2010 r., wynikającej ze złożenia korekt deklaracji. Pismo to przesłano również pełnomocnikowi Skarżącej. Zmianę powyższą odnotowano w części J tytułu wykonawczego.
Bezspornym jest, że w korekcie deklaracji Skarżąca zmniejszyła zadeklarowaną wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od gier, wynikającego z eksploatacji automatów o niskich wygranych.
Sąd nie podziela poglądu Skarżącej, że zastąpienie pierwotnej deklaracji deklaracją skorygowaną, pomniejszającą kwotę zobowiązania podatkowego, skutkuje koniecznością umorzenia w całości lub w stosownej części postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie pierwotnej deklaracji. Skarżąca twierdziła, że na skutek korekty przestaje istnieć zobowiązanie podatkowe w kwocie wykazanej w deklaracji wymienionej w tytule wykonawczym.
Zdaniem Sądu okoliczność ta nie ma znaczenia, ponieważ bez wątpienia wciąż istnieje samo zobowiązanie podatkowe, którego wysokość jest obiektywna w tym znaczeniu, że równa kwocie należnej w świetle przepisów prawa. Zmniejszenie kwoty deklarowanego zobowiązania, a tak było w rozpoznanej sprawie, nie powoduje, iż zobowiązanie to przestaje istnieć.
Sąd zauważa przy tym, że kwota dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie deklaracji wcale nie musi odpowiadać kwocie zobowiązania podatkowego zadeklarowanej przez podatnika. W tytule wykonawczym wierzyciel wskazuje bowiem nieuiszczoną kwotę zobowiązania podatkowego, a zatem istniejącą w tym momencie kwotę zaległości, nie zaś kwotę, w jakiej zobowiązanie zostało zadeklarowane lub określone decyzją organu podatkowego. Kwota zaległości wymieniona w tytule wykonawczym tylko wtedy będzie odpowiadała kwocie zobowiązania, gdy przed wystawieniem tytułu wykonawczego podatnik na poczet tego zobowiązania żadnej kwoty nie wpłaci.
Organy orzekające nie kwestionowały uprawnienia Skarżącej do złożenia korekty deklaracji, przewidzianego w art. 81 O.p.
Podatnik ma prawo korygować zadeklarowaną wysokość zobowiązania podatkowego, a rzeczą wierzyciela i organu egzekucyjnego jest uwzględnienie takiej korekty stosownie do okoliczności. Zmniejszenie kwoty zobowiązania podatkowego w taki sposób, że zmniejszeniu ulega również kwota dochodzonej należności, nie powoduje jednak niemożności egzekwowania pozostałej kwoty zobowiązania, która przecież istniała w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i istnieje nadal. Innymi słowy, w takim przypadku w każdym momencie trwania postępowania egzekucyjnego istnieje nadający się do przymusowego wykonania obowiązek, a zmianie ulega jedynie zakres egzekucji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 1054/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu ta właśnie okoliczność, a mianowicie istnienie określonej kwoty należności w momencie wystawienia tytułu wykonawczego, przesądza o zasadności dalszego prowadzenia egzekucji, pomimo złożonej przez podatnika korekty deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania podatkowego. Istotnym jest, aby nie egzekwowano kwoty wyższej niż rzeczywista, nieuiszczona kwota zobowiązania. Zapewnieniu tej właśnie okoliczności służy tryb aktualizacji tytułów wykonawczych oraz informowania o zmianach stanu egzekwowanej należności, przewidziany w § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. Skutek zastosowania tego trybu sprowadza się do możliwości dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o ten sam tytuł wykonawczy, aczkolwiek egzekucja obejmuje zmniejszoną kwotę dochodzonej należności.
Zgodnie z § 9 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę, zawiadamia także o zmianie w stanie należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty. Natomiast § 9 ust. 1b tego rozporządzenia stanowi, że jeżeli w trakcie postępowania egzekucyjnego zostanie wydane orzeczenie określające lub ustalające inną wysokość należności pieniężnej niż objęta tytułem wykonawczym, wierzyciel niezwłocznie aktualizuje tytuł wykonawczy w ten sposób, że wypełnia pierwszą stronę druku tytułu wykonawczego, a drugą stronę opatruje pieczęcią urzędową oraz podpisem i pieczątką upoważnionej osoby. Dwa egzemplarze tych stron, oznaczone wyrazem "aktualizacja", wierzyciel przesyła organowi prowadzącemu egzekucję.
W stanie faktycznym rozpoznanej sprawy brak było podstaw do stosowania trybu aktualizacji tytułu wykonawczego, jako że zmiana wysokości dochodzonej należności nie wiązała się z wydaniem orzeczenia określającego lub ustalającego wysokość tej należności.
Tym niemniej, zdaniem Sądu, z samej istoty egzekucji jako przymusowej realizacji zobowiązań, które nie zostały uiszczone w terminie, wynika obowiązek wierzyciela powiadamiania organu egzekucyjnego o zmianach stanu należności egzekwowanych na jego rzecz.
Okoliczność, że w § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. prawodawca jako okoliczności obligujące wierzyciela do niezwłocznego zawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie wysokości należności wskazał jedynie jej wygaśnięcie (w tym umorzenie), odroczenie lub rozłożenie płatności na raty, nie oznacza, że w każdym innym przypadku należy umorzyć postępowanie egzekucyjne, po czym ewentualnie na nowo uruchamiać całą procedurę prowadzącą do egzekucji tej samej należności, tyle że w innej kwocie.
Sąd podziela wyrażony we wskazanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy pogląd, że pojęcia "wygaśnięcie", o którym mowa w § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. nie można ograniczyć wyłącznie do przyczyn wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wymienionych w art. 59 § 1 O.p., tj. do zapłaty podatku, pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta, potrącenia, zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku, zaniechania poboru podatku, przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych, przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym, umorzenia zaległości podatkowej, przedawnienia zobowiązania podatkowego, czy też zwolnienia z obowiązku zapłaty na podstawie art. 14m tej ustawy.
Zdaniem Sądu "wygaśniecie" w rozumieniu § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. obejmuje wszelkie zdarzenia zaistniałe po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i skutkujące brakiem obowiązku uiszczenia należności objętej egzekucją (w całości lub w części). Jak już bowiem Sąd wskazał, istotne jest, aby nie egzekwowano kwoty wyższej niż ta, którą zobowiązany wciąż zobligowany jest zapłacić. Dlatego też powyższe "wygaśnięcie" obejmuje również sytuację, gdy po wszczęciu postępowania egzekucyjnego kwota dochodzonej należności ulega zmniejszeniu na skutek korekty deklaracji, w której wykazano zobowiązanie podatkowe i która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.
Akceptacja stanowiska Skarżącej, że złożenie korekty deklaracji podatkowej pomniejszającej kwotę zobowiązania podatkowego skutkować winno umorzeniem postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego opartego na deklaracji pierwotnej, w gruncie rzeczy uczyniłaby zobowiązanego dysponentem prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, które byłoby utrudnione lub wręcz niemożliwe z uwagi na częste składanie korekt, nawet minimalnie zmniejszających wysokość zobowiązania podatkowego.
Sąd nie podzielił wyrażanego w orzecznictwie sądowym (także w powołanym przez Skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 727/10) poglądu o konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku, gdy zobowiązany złoży korektę deklaracji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.
Reasumując stwierdzić należy, iż wbrew stanowisku Skarżącej zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zgodzić się można ze Skarżącą, iż uzasadnienie stanowiska organu drugiej instancji jest dość lapidarne, jednak w sposób wystarczający wskazuje ono motywy jakimi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie i z tego względu uchybienie to nie może być podstawą do uchylenia tego postanowienia. Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż stan faktyczny sprawy został ustalony błędnie. W ocenie Sądu to nie stan faktyczny jest w sprawie sporny, lecz skutki jakie on wywołuje na gruncie u.p.e.a., a te, jak już wskazano, organy nie oceniły prawidłowo.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło