III SA/Wa 1227/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świercz, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] września 2018 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od listopada 2014 r. do grudnia 2015 r. postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Skarżąca W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że Spółka obecnie nie jest w stanie regulować bieżących zobowiązań, gdyż nie dysponuje żadnym majątkiem, ani nie generuje przychodów. Spółka utraciła płynność finansową, nie zatrudnia pracowników. Sytuacja Spółki jest zła, a kwota wpisu nie jest możliwa do uiszczenia. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 5.000 zł, nie posiada środków trwałych, oraz że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 62.048,14 zł. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, ponieważ umowy bankowe zostały wypowiedziane przez bank, co było spowodowane zablokowaniem rachunków bankowych Spółki przez Prokuraturę. Spółka nie posiada żadnego majątku ruchomego. Wysokość zobowiązań Spółki przekracza stan jej należności. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca nadesłała: wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2015 r., bilans za 2016 r., rachunek zysków i strat sporządzony na 31 grudnia 2015 r. sprawozdanie zarządu za 2015 r., zestawienie obrotów i sald za 2016 r., bilans za 2018 r., deklaracje VAT-7 od czerwca do grudnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 25 września 2018 r. Starszy referendarz Sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 5 października 2018 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie wskazała, iż przedstawiła w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy, w tym przedstawiła określone informacje oraz złożyła na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Nie jest prawdą, iż Skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego Wskazała, że następstwem zablokowania rachunków bankowych należących do Skarżącej było zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Wobec braku dokonywania jakichkolwiek czynności opodatkowanych w roku 2017 - Spółka nie złożyła do właściwego urzędu skarbowego zeznania podatkowego. Powyższe niewątpliwie uzasadnia także, brak jego przedłożenia Sądowi w niniejszej sprawie. Wyjaśniła, iż brak złożenia przez Spółkę zeznań podatkowych za rok 2016, co było spowodowane zakończeniem prowadzenia przez Skarżącą jakiejkolwiek działalności gospodarczej od grudnia 2016 r. Wskazała, że złożone przez Spółkę za pismem "Odpowiedź na wezwanie" z dnia 30 lipca 2018 r. wyjaśnienia oraz dokumenty księgowe, tj: Sprawozdanie finansowe Spółki za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.; Rachunek Zysków i Strat, bilans oraz rozrachunki z kontrahentami za okres od 01.01.2016 do 31.12.2016r.; a w szczególności bilans sporządzony na dzień 30.04.2018 r. pozwalają na dokładne zbadanie jej sytuacji materialnej, a tym samym uznanie, iż ze względu na swój stan majątkowy - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych Skarżąca wyjaśniła, że rachunek bankowy należący do Spółki został zablokowany postanowieniem o zablokowaniu rachunku bankowego z dnia 10 czerwca 2016 r. tym samym od dnia 01.12.2016 r. Skarżąca nie posiada żadnych wolnych środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. W ocenie Spółki żądanie przedłożenia przez Sąd wyciągów z konta rachunku bankowego Spółki należało uznać za nieuzasadnione w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Podniosła, że od momentu zablokowania rachunku bankowego należącego do Spółki, nie może ona korzystać z żadnych zgromadzonych na tym rachunku środków pieniężnych. Wobec żadnych wpływów ani wypłat z tego konta od czasu dokonania blokady przez prokuraturę - saldo tego rachunku bankowego pozostaje niezmienione. Niezależnie od powyższego, Spółka i tak nie może swobodnie dysponować środkami pieniężnymi zgromadzonymi na tym rachunku, a co za tym idzie uiścić z nich wpisu sądowego. W ocenie Skarżącej odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych narusza jej konstytucyjne prawo do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z treści przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem poprzez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego, prezentując - w niebudzący wątpliwości sposób - źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 100.000 zł. Dokonując analizy wniosku Skarżącej, dokumentów dołączonych do wniosku oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że referendarz sądowy zasadnie ustalił, że Skarżąca nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu referendarz sądowy zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że Skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy. Wątpliwości co do sytuacji materialnej stanowią przeszkodę w przyznaniu prawa pomocy. W szczególności Skarżąca nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych, a w razie ich nieposiadania dokumentów o zamknięciu tych rachunków, zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata, aktualnego rachunku zysków i strat. Należy zatem uznać, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a tym samym, naraziła się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem referendarza, iż wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 9 lipca 2018 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie, co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy. W odniesieniu do twierdzeń Skarżącej zawartych w sprzeciwie, iż Spółka nie może swobodnie dysponować środkami pieniężnymi zgromadzonymi na jej rachunku bankowym Sąd zauważa, iż z nadesłanej przy sprzeciwie kopii postanowienia z dnia [...] czerwca 2016r. wydanego przez Prokuraturę Okręgową w W., Wydział [...] ds. Przestępczości Gospodarczej o zablokowaniu rachunku bankowego wynika, iż blokada rachunku Skarżącej została dokonana do dnia 9 września 2016 r. Ponadto w postanowieniu tym określono wysokość zablokowanych środków do kwoty 442. 812,57 zł. Z uzasadnienia postanowienia wynika, iż w okresie od 22.10.2014.r do 30.04.2016r. na rachunek Spółki wpłynęły środki w wysokości 62.533.958,52 zł. Tym samym nie można zgodzić się z argumentacją, iż żądanie przedłożenia przez Skarżącą wyciągów z rachunku bankowego było nieuzasadnione. Należy wskazać, iż kwestia pełnego określenia sytuacji majątkowej strony wnioskującej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest bardzo istotna dla oceny możliwości finansowych tej strony, bowiem tylko pełne zobrazowanie sytuacji majątkowej pozwala na dokonanie obiektywnej oceny (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Brak współpracy strony skarżącej przy ustalaniu jej sytuacji finansowej uniemożliwia w chwili obecnej uznanie zasadności złożonego wniosku. Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 i z 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W orzecznictwie akcentuje się skutki niedopełnienia, choćby w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, co uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). W odniesieniu do zarzutu Skarżącej, iż odmowa przyznania jej prawa pomocy stanowi naruszenie prawa do sądu, Sąd zauważa, iż konstytucyjne prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu. Art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78. poz.483 z późn. zm.) stanowi, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego tylko w sytuacjach wyjątkowych dopuszczalne jest przerzucanie ciężaru ponoszenia opłat sądowych na budżet państwa. W tym stanie rzeczy Sąd zgodził się ze stanowiskiem referendarza, iż wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania związanego z wykazaniem sytuacji majątkowej, niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności Sąd uznał zatem, że referendarz sądowy trafnie ocenił, iż przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.