III SA/Wa 123/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. Skarżący R. W. wniósł na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to rozdzielnością majątkową małżonków oraz niskimi zarobkami (575 zł). Ujawnił że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i dwójką dzieci. Skarżący nie posiada żadnego majątku. 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo z dnia 6 lutego 2008 r. w którym wyjaśnił, że nie posiada tytułu prawnego do lokalu położonego w M. przy ul. [...] – lokal ten stanowi własność małżonki. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, na dowód czego przesłał zaświadczenie o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Córka Skarżącego jest bezrobotną, nie jest jednak zarejestrowana w urzędzie pracy. Z uwagi na wysokość osiąganych dochodów wszelkie wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego ponosi żona Skarżącego. Do wierzytelności Skarżący zaliczył kwotę 100 zł (w stosunku do F[...]), zaznaczył przy tym, iż jest ona nieściągalna. Zobowiązania wobec Skarbu Państwa wynikają z decyzji podatkowych. Wydatki związane z wynagrodzeniem na rzecz pełnomocnika ponosi matka Skarżącego. Do pisma dołączył - oprócz wspomnianego wyżej zaświadczenia o wykreśleniu wpisu z ewidencji, zeznania za lata 2005-2006, informację PIT-11/8B za 2006 r. oraz PIT-11 za 2007 r., zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, umowę o wyłączenie wspólności ustawowej. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: 1. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 2. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. 3. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 4. Prawidłowa ocena możliwości płatniczych Skarżącego nie jest możliwa. Uchylił się on bowiem od ujawnienia wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę, zasłaniając się w tym zakresie istniejącym między małżonkami ustrojem rozdzielności majątkowej. Tymczasem zgodnie z art. 23 zd. drugie ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., II FZ 572/05, niepubl.). Stosowną wzmiankę na ten temat zamieszczono także w zawartej między małżonkami umowie o wyłączenie wspólności ustawowej. W § 4 tej umowy mowa jest mianowicie o tym, iż przyjęty przez strony ustrój majątkowy nie uchybia prawom i obowiązkom wynikającym z zasad obowiązujących w stosunkach rodzinnych, a w szczególności wspólnego rozstrzygania o istotnych sprawach rodziny, wzajemnej pomocy (podkr. własne) i współdziałania dla dobra rodziny. Oznacza to, że także dochody i stan majątkowy żony Skarżącego należy uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. Tym bardziej, że z uwagi na niskie zarobki Skarżącego żona ponosi ciężar jego utrzymania oraz dodatkowo dwójki dzieci, gdzie starsze (21 lat) jest osobą bezrobotną. 5. Ubocznie jedynie należy zauważyć, iż wykonanie wezwania do wskazania kosztów bieżącego utrzymania Skarżący ograniczył do stwierdzenia, że wszelkie wydatki ponosi jego żona, podczas gdy chodziło tu o wskazanie wysokości tych wydatków i jednoczesne ich udokumentowanie. Nie jest też jasne w jakich okolicznościach żona Skarżącego nabyła w 2001 r. lokal mieszkalny przy ul. [...] w M., skoro adresem tym (jako adresem zamieszkania) Skarżący posługiwał się już w 1998 r. (vide: akt notarialny z dnia [...] r.). 6. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.