III SA/Wa 1232/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2009 r., miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. oraz miesiące od stycznia do maja 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy- Skarżący – M.O. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił znaczną wysokością wpisu oraz trudną sytuacją materialną. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i bratem. Wskazał, że jego matka jest właścicielką domu o pow. 300 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 2 ha. Matka skarżącego uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 5.348,08 zł brutto, a brat skarżącego – 9.500 zł brutto. Skarżący oświadczył, że nie osiąga żadnego dochodu z działalności gospodarczej. Wyjaśnił również, że mieszka z matką, która go utrzymuje. Aktualnie matka skarżącego przebywa na zwolnieniu lekarskim, z uwagi na operację. Brat skarżącego pomieszkuje w domu matki od czasu śmierci ojca, wcześniej mieszkał samodzielnie z żoną. Pismem z 20 maja 2014 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał szereg dokumentów, w tym zeznania podatkowe za 2013 r. – swoje oraz członków rodziny, kopie rozliczeń płac matki, kopie zwolnień lekarskich matki, zestawienie wynagrodzenia brata, kopie z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, deklaracje VAT-7, wyciągi z rachunków bankowych. Ponadto skarżący przedstawił średnie miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego: spłata kredytu konsumenckiego 550 zł, opłata za wodę i ścieki ok. 600 zł, opłata za gaz ok. 200 zł, wyżywienie 1.200 zł, telefon i internet ok. 110 zł, lekarstwa 300 zł, podatek od nieruchomości 56 zł, wywóz nieczystości stałych 35 zł. Wszystkie te wydatki pokrywa matka skarżącego. Skarżący opłaca jedynie rachunek za telefon komórkowy 29 zł oraz spłaca zadłużenie z kart kredytowych 1.750 zł. Dodatkowo, skarżący wyjaśnił, że brat skarżącego mieszka z nimi od niedawna i w związku z tym nie można przyjąć, że w rzeczywistości prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącym i jego matką. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 5.536 zł. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką, a od niedawna również z bratem. Zasadniczo wszystkie koszty utrzymania domu oraz wyżywienia rodziny pokrywa matka skarżącego. Niewątpliwie, również brat skarżącego, uzyskujący znaczne dochody ze stosunku pracy, partycypuje w wydatkach rodziny. Zauważyć należy, że średni miesięczny dochód netto matki skarżącego wynosi ok. 3.300 zł, a brata 6.700 zł. Skarżący, jak sam wskazuje, nie ponosi zasadniczo żadnych wydatków związanych z utrzymaniem. Wyjaśnia, że od dłuższego czasu nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "S. M. O.". Z nadesłanego zeznania podatkowego za 2013 r. wynika, ze za ten rok, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał on przychód w wysokości 274.710,80 zł. Skarżący poniósł również znaczne wydatki związane z działalnością (łącznie 396.879,39 zł), co skutkowało stratą z działalności, nie mniej jednak końcowy wynik finansowy nie ma decydującego znaczenia dla oceny rzeczywistych zasobów finansowych skarżącego. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. m.in. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). Za utrwalony uznać należy pogląd, że jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11, postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. I FZ 436/04). W orzecznictwie uznaje się również, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać – przede wszystkim – z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów. Warto również zauważyć, że skarżący brak środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie uzasadnia brakiem dochodów z działalności gospodarczej, z kolei stałym, miesięcznym kosztem tej działalności – jak wynika z kopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów – jest wynagrodzenie skarżącego w wysokości 4.200 zł. Ponadto, mimo braku dochodów z działalności gospodarczej nie zaprzestał on jej prowadzenia. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w marcu 2014 r. skarżący dokonał dostawy towarów/świadczenia usług na kwotę netto 34.500, a kwietniu 2014 r. na kwotę – 19.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, wysokość dochodów uzyskiwanych przez matkę skarżącego i jego brata – czego konsekwencją jest nieponoszenie przez skarżącego wydatków na utrzymanie domu, media, wyżywienie – pozwalają skarżącemu na przeznaczenie części przychodów z prowadzonej działalności, na pokrycie kosztów postępowania. Tak też skarżący zapewne uczynił ustanawiając w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.