III SA/Wa 1242/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca T. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że z uwagi na zatrzymanie należnego jej zdaniem zwrotu podatku VAT Skarżąca pozbawiona została środków na wykonywanie działalności gospodarczej. Dodatkowo zabezpieczono jej rachunek bankowy, co doprowadziło do faktycznego wstrzymania wspomnianej działalności. Uniemożliwia jej to również pozyskanie środków pieniężnych w formie kredytu, pożyczki czy sprzedaży własnego majątku. Skarżąca podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...] zł. Za ostatni rok obrotowy Skarżąca poniosła stratę w wysokości 2.751.710,55 zł. Wartość środków na rachunku bankowym określiła na kwotę 304,20 zł. Skarżąca przedłożyła rachunek zysków i strat, bilans, wyciąg z rachunku. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że w trakcie postępowania sądowego nie wypłaciła na rzecz pełnomocnika żadnego wynagrodzenia, gdyż nie posiada środków. Nie jest też w stanie zaciągnąć pożyczki lub kredytu celem pokrycia kosztów sądowych z uwagi na brak możliwości zabezpieczenia lub zagwarantowania ich spłaty oraz z uwagi na brak dochodów. Dodała, że w listopadzie 2013 r. wszczęto wobec Skarżącej kolejne postępowanie kontrolne. Skarżąca spodziewa się, że w związku z tym postępowaniem organ podatkowy kwestionować będzie kolejne jej transakcje, a w efekcie kwota zobowiązania podatkowego ulegnie zwiększeniu. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, deklaracje VAT, wydruki obrotów kont aktywnych, wydruki rozrachunków, decyzję o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego, zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym, zarządzenia zabezpieczenia, informację o rachunku, postanowienie o wszczęciu postępowania kontrolnego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym wymaganym na tym etapie postępowania kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 17.934 zł. Oceniając zasadność przyznania Skarżącej prawa pomocy należy zatem porównać wysokość tego wpisu z sytuacją majątkową Skarżącej. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez nią w kosztach niniejszego postępowania na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wspomnianego wyżej wpisu. Jak bowiem wynika z nadesłanych materiałów Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą generującą obrót, który w latach 2012-2013 wyniósł odpowiednio 1.134.763,48 zł i 17.012,05 zł. W tym samym okresie koszty uzyskania tego przychodu wyniosły 1.782.699,38 zł i 101.829,84 zł. Wprawdzie w porównaniu z 2012 r. Skarżąca rzeczywiście odnotowała znaczący spadek przychodów, jednakże nie oznacza to, że nie jest ona w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym. Co istotne jeszcze w lutym 2014 r. Skarżąca dokonała sprzedaży na kwotę 45.000 zł, zaś w okresie styczeń-kwiecień 2014 r. wygenerowała koszty uzyskania przychodu w wysokości ponad 100.000 zł. W świetle tych danych niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Należy bowiem uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). W niniejszej sprawie okoliczności tej Skarżąca nie wykazała. Ubocznie jedynie referendarz sądowy zauważa, że Skarżąca nie nadesłała żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, iż rzeczywiście zamknęła rachunek bankowy w [...] S.A. Nie przesłała także wyciągów z nowo otwartego rachunku w [...] . Informacja dołączona do pisma z 19 maja 2014 r. obrazuje bowiem jedynie stan środków na dany dzień, nie zaś ich przepływy (dochody i wydatki). Powyższe okoliczności nie pozwalają zatem stwierdzić, że Skarżąca wykazała przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2013 r. (I FZ 327/13) wydatki na spory sądowe są, obok wydatków o charakterze cywilnoprawnym, co do zasady, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednakże, wydatki związane z prowadzeniem tej działalności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, iż w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą powinna ona, w procesie zarządzania dochodem brutto, uwzględniać środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych, gdyż prowadzenie postępowań sądowych mieści się w ryzyku działalności gospodarczej. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.