III SA/Wa 1249/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za 2000, 2001 oraz 2002 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 3 i § 3, art. 48 § 1 pkt 2, art. 233 § 1 pkt 1, art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej: Ord.pod.) w związku z art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w sprawie odmowy A. K. rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002 w kwocie 49.365,14 zł wraz z odsetkami. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w części przedstawiającej stan faktyczny sprawy wynika, że A. K. (określany dalej jako skarżący) pismem z dnia 21 lutego 2003 r. wniósł do Prezydenta W. wniosek o rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2000 - 2002. We wniosku tym zwrócił się także do organu podatkowego o zaniechanie poboru odsetek. W uzasadnieniu swojego wystąpienia wskazał również, że nie ma możliwości spłacenia powstałego zadłużenia w jednorazowej kwocie, ponieważ działalność gospodarcza, którą prowadzi w formie spółki z o.o. "S." przynosi straty. Skarżący podniósł we wniosku, że w należącym do niego obiekcie nie jest prowadzona działalność gospodarcza, a ponoszone koszty związane z utrzymaniem nieruchomości w należytym stanie technicznym do czasu przeprowadzenia remontu i modernizacji, stanowią znaczne obciążenie finansowe co w ocenie skarżącego uzasadniało rozłożenie na raty powstałego zadłużenia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Prezydent W. – (powoływany dalej jako "Prezydent Miasta"), po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, w którym zbadano sytuację majątkową skarżącego odmówił rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za 2000, 2001 oraz 2002 r. w łącznej kwocie 49.365,14 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ pierwszej instancji powołał się na uznaniowy charakter decyzji dotyczącej rozłożenia na raty oraz umarzania odsetek za zwłokę. Prezydent Miasta wskazał, że ocena czy w określonej sytuacji zachodzi możliwość zastosowania instytucji umorzenia lub rozłożenia na raty należy wyłącznie do kompetencji organu podatkowego. Ponadto organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że skarżący w 2004 r. na podstawie aktu notarialnego Repetytorium [...] przeniósł własność nieruchomości za kwotę 970 tyś złotych. Z umowy tej wynikało, że skarżący otrzymał w 2003 r. kwotę 370 tyś tytułem zaliczki na poczet umowy o wspólnym przedsięwzięciu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż powoływane przez skarżącego kłopoty finansowe nie mogły stanowić w ocenie organu dostatecznej przesłanki do udzielenia ulgi w postaci umorzenia odsetek za zwłokę lub rozłożenia zaległości na raty. Organ wydający decyzję w sprawie wziął także pod uwagę, że wpływy z podatku od nieruchomości stanowią dochody własne gminy, które są przeznaczane na wykonywanie jej zadań własnych. Zdaniem Prezydenta Miasta niezapłacenie podatku jest swego rodzaju kredytowaniem podatnika z publicznych środków finansowych. Od decyzji Prezydenta Miasta skarżący reprezentowany przez pełnomocnika pismem z dnia 14 stycznia 2005 r. wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 48 § 1 pkt 2 oraz art. 67 § 1 ustawy Ord.pod. poprzez dowolność negatywnego dla strony orzeczenia w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej oraz odmawiającej umorzenia odsetek. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że organ pierwszej instancji nie dochował terminowego załatwienia sprawy. Nie zbadał czy w okresie załatwiania sprawy sytuacja majątkowa skarżącego uległa zmianie. W odwołaniu podniesiono także, że nieruchomość, z tytułu posiadania której skarżący był zobowiązany do zapłaty podatku nie przynosiła żadnych przychodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium w pełni podzieliło stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji. Na ostateczną decyzję pełnomocnik skarżącego w dniu 16 marca 2006 r. złożył skargę, w której wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucił naruszenia art. 48 § 1 pkt 2 oraz art. 67 § 1 ustawy Ord.pod. podatkowa poprzez błędną interpretację tych przepisów oraz błędne ustalenia faktyczne w sprawie. W skardze powtórzono argumentację wskazaną uprzednio w piśmie odwoławczym, dotyczącą zmiany sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego, która w ocenie pełnomocnika skarżącego uzasadniała rozłożenie na raty zaległości podatkowej i umorzenie odsetek. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) — c) p.p.s.a., lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe normy prawne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. II. Za nietrafiony należy uznać zarzut naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 67 § 1 i art. 48 § 1 pkt. 2 ustawy Ord.pod. Na wstępie na uwagę zasługuje to, iż skarżący pismem z dnia 6 marca 2003 r. wniósł o rozłożenia na raty zaległości w zapłacie podatku od nieruchomości przy jednoczesnym uznaniowym zaniechaniu poboru odsetek. W uzasadnieniu złożonego wniosku podkreślił, iż trudna sytuacji finansowa, brak przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej oraz ponoszone koszty związane z utrzymaniem nieruchomości uzasadniają odroczenie przez rozłożenie na raty wnioskowanego zadłużenia. Analiza wniosku wskazuje, iż dotyczy on wyłącznie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Powyższe znajduje potwierdzenie również w uzasadnieniu skargi, w której pełnomocnik skarżącego podniosła, iż podatnik nie uchyla się od uiszczenia swoich zobowiązań podatkowych; jednakże z ważnej przyczyny wnosi o umożliwienie ich regulowania w ratach. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organy podatkowe nie były zobligowane do przedstawienia w wydanych aktach wykładni przepisu art. 67 § 1 ustawy Ord. pod. oraz wskazania w podstawie prawnej rozstrzygnięć powołanego wyżej przepisu ustawy. Zgodnie z bowiem z dyspozycją obowiązującego w chwili orzekania w przedmiotowej sprawie art. 67 § 1 ustawy Ord. pod. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Powyższy artykuł nie określa możliwości zaniechania poboru odsetek, o co wnosił skarżący w złożonym piśmie. Nie zmienia to faktu, iż organy podatkowe z jednej strony powołując się na przepis art. 67 § 1 ustawy Ord. pod., nie mający zastosowania w przedmiotowej sprawie i jednocześnie rozstrzygając wyłącznie w zakresie rozłożenia na raty zaległości podatkowej postępują w sposób niekonsekwentny. Jednakże w ocenie Sądu powyższa wadliwość nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, iż organy podatkowe zajęły stanowisko w kwestii odmowy rozłożenia na raty powstałej zaległości podatkowej. Zgodnie z art. 48 § 1 pkt 2 ustawy Ord. pod. organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Zmiana dyspozycji art. 48 § 1 ww. ustawy dokonana podstawie art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) ujednoliciła przesłanki odraczania i rozkładania na raty należności podatkowych z przesłankami umorzenia (art. 67 § 1 ustawy Ord. pod.). W związku z tym przyznano organom podatkowym prawo stosowania ulg w formie odraczania i rozkładania na narty należności podatkowych w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym". Powyższe ogólne kryteria, a także użycie w ww. przepisie zwrotu "może" dają podstawę podejmowania decyzji na zasadzie uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ podatkowy przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Należy podkreślić, iż nawet zaistnienie jednej z przesłanek określonych w art. 48 § 1 ustawy Ord. pod. nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji wydanych w trybie uznaniowym obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonanego przez organ podatkowy wyboru. W orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2001 r. Sygn. akt I SA/Wr 239/99 niepubl. stwierdzono, że decyzje o charakterze uznaniowym nie podlegają kontroli legalności sprawowanej przez Sąd, jeżeli przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Charakter przedmiotowy przesłanek określonych w art. 48 § 1 pkt 2 ustawy Ord. pod. obliguje organ administracyjny do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych sprawy oraz szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Jak bowiem podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 lutego 2004 r. Sygn. akt III SA 791/02 należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Oceniając pod tym względem zaskarżone decyzje stwierdzić należy, że odpowiadają one prawu. Prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego przeprowadzone zostały w sposób prawidłowy. Z takiej oceny organy podatkowe wyprowadziły wniosek, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 48 § 1 pkt 2 ustawy Ord. pod. Decyzję swoją odpowiednio uzasadniły. W szczególności za niewystarczający dla pozytywnego załatwienia wniosku o rozłożenie zapłaty zaległości na raty uznały argument dotyczący kłopotów finansowych skarżącego, wskazując po pierwsze, iż aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2004 r. skarżący zawarł umowę przeniesienia własności nieruchomości w miejsce wypełnienia zobowiązania, z której wynika, iż w okresie od grudnia 2002 r. do maja 2003 r. tytułem zaliczki na poczet udziałów w planowanym wspólnym przedsięwzięciu otrzymał kwotę 970 tyś złotych. Po drugie podkreśliły, iż tylko w maju 2003 r. skarżący otrzymał z tego tytułu kwotę 370 tyś zł, która kilkakrotnie przewyższała istniejące wówczas zadłużenie skarżącego z tytułu nieziszczonego podatku od nieruchomości. Organy podatkowe wskazały także, iż podejmując decyzję o udzieleniu ulg w zakresie podatków były zobligowane wziąć pod uwagę z jednej strony ważny interes podatnika, z drugiej zaś interes wszystkich mieszkańców gminy. Zdaniem Sądu wnioskowanie organów o możliwościach płatniczych skarżącego nie wykraczało poza ramy swobodnej oceny dowodów (art. 191 ustawy Ord. pod.). W konsekwencji w przeprowadzonym zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego oraz zasadami logiki rozumowaniu organów Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. Warto w tym miejscu przytoczyć orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2001 r. Sygn. akt I SA/Ka 1188/99, w którym Sąd uznał, iż "Gromadzenie środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej ..., jak i zapłata ciążących na prowadzącym działalność gospodarczą danin publicznych są immanentną cechą planowania tej działalności. Nie można uznać za usprawiedliwione żądanie rozkładania na raty zaległości powstałych wskutek błędnej gospodarki finansowej przedsiębiorcy, które preferuje jedne wydatki kosztem innych. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko, nie jest więc istotne z punktu widzenia organu podatkowego, że zaległość podatkowa nie powstała z winy umyślnej podatnika..." . III. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut skargi wskazujący, iż ze względu na niewykorzystywanie przedmiotowej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej wysokość zobowiązania podatkowego naliczana przez organ podatkowy jak od nieruchomości przeznaczonych na taką działalność była znacznie zawyżona. Sąd podzielił w powyższej kwestii stanowisko organów podatkowych, iż grunty i budynki wykazane przez skarżącego w 2000 r. jako związane odpowiednio z prowadzeniem działalności gospodarczej i związane z działalnością gospodarczą podlegają wyższej stawce podatkowej niezależnie od tego czy nieruchomości te służyły rzeczywiście prowadzeniu działalności gospodarczej, czy też przynosiły przychód lub ewentualne straty. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości uzależniony jest bowiem od faktu posiadania nieruchomości, nie zaś od jej dochodowości. W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego, że decyzje organów podatkowych wydane zostały z obrazą art. 48 § 1 pkt 2 ustawy Ord. pod., a ich uzasadnienia nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. IV. Za nietrafiony Sąd uznał także zarzut skarżącego dotyczący nie wzięcia po uwagę przez organ wydający decyzję w pierwszej instancji zmiany sytuacji finansowej i majątkowej w okresie rozpatrywania wniosku strony o rozłożenie zapłaty podatku na raty. Zdaniem Sądu organy podatkowe w uzasadnieniach rozstrzygnięć odniosły się do wskazywanych przez skarżącego okoliczności, uwzględniły zmianę sytuacji majątkowej skarżącego, oraz trudności finansowe związane z prowadzaniem przez niego działalności gospodarczej. V. Przyznać należy rację stronie skarżącej, iż obie decyzje organów podatkowych zostały wydane z uchybieniem ustawowego terminu załatwienia sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w dniu [...] marca 2003 r., decyzja Prezydenta Miasta jako organu pierwszej instancji została wydana natomiast w dniu [...] grudnia 2004 r. Należy także stwierdzić, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. została wydana po upływie roku od złożenia przez skarżącego środka zaskarżenia od decyzji pierwszoinstancyjnej. Powyższe postępowanie organów podatkowych było prowadzone w sposób przewlekły, naruszający ogólne zasady postępowania, w szczególności zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 125 § 1 ustawy Ord. pod. W ocenie Sądu naruszenie przepisów prawa procesowego nie miało jednakże istotnego wpływu na wynik sprawy. Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.