III SA/Wa 1255/14

Dnia 7 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2010 r do lipca 2011 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych D. S.A., dalej jako skarżąca lub spółka, na formularzu PPPr z 12 maja 2014 r zwróciła się, jak sprecyzowała przy piśmie z 27 maja 2014 r, o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że: - wpis od skargi wynosi 64845 zł; - organy podatkowe wystawiły tytuły wykonawcze upoważniające do egzekucji administracyjnej należności określonych decyzją; - zostały zajęte rachunki bankowe strony i strona nie dysponuje żadną możliwością uiszczenia wpisu sądowego; - wobec zajęcia rachunków bankowych w ramach dochodzenia należności z zaskarżonej decyzji strona została pozbawiona możliwości uiszczenia wpisu od skargi i tym samym, prawa do Sądu; - z bilansu spółki wynika brak środków, które można przeznaczyć na poczet wpisu od skargi; - nie posiada łatwo zbywalnych ruchomości. Do formularza spółka załączyła, m.in., bilans na dzień 31 grudnia 2012 r, rachunek zysków i strat za rok obrotowy 2012, zestawienie zmian w kapitale własnym, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, tytuły wykonawcze z poszczególnych miesięcy 2014 r. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 15 maja 2014 r (m.in. o sześciomiesięczny okresu historii wyszczególnionych dokumentów finansowych, szczegółowe zestawienie aktualnych należności i zobowiązań, w tym należności i zobowiązań podatkowych oraz dokładne wskazanie spłat należności i zobowiązań – data, podmiot, wysokość; jak też o dokładne wskazanie źródeł finansowania działalności przez spółkę, w tym kosztów lokalu, korespondencji, obsługi księgowej etc), spółka przekazała zestawienie zobowiązań spółki na dzień 2014 r, bilans za 2013 r, rachunek zysków i strat za 2013 r, CIT-8 za 2013 r, zestawienie kosztów za okres od 1 stycznia 2014 r do 30 kwietnia 2014 r, zestawienie przychodów za okres od 1 stycznia 2014 r do 30 kwietnia 2014 r, wyciąg z rachunku bankowego za okres 1 listopada 2013 r do 30 kwietnia 2014 r, zestawienie faktur sprzedaży za okres 1 listopada 2013 r do 30 kwietnia 2014 r, umowę najmu z 23 czerwca 2009 r wraz z aneksem z 29 lutego 2012 r Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 16 czerwca 2014 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazała, iż nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi w kwocie 64.845,00 zł. Zdaniem Skarżącej z przedłożonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika niezbicie, iż nie dysponuje wolnymi środkami w wysokości odpowiadającej opłacie od skargi do sądu administracyjnego. Przedsiębiorstwo Skarżącej nie przynosi bowiem takich dochodów, a ponadto rachunki bankowe Skarżącego zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym przez organ egzekucyjny celem wyegzekwowania zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją. Przedłożona przez Skarżącego dokumentacja księgowa potwierdza złą sytuację majątkową Skarżącej. Zaznaczyła, iż ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a w dalszej konsekwencji rosną jego zobowiązania wymagalne. Jednocześnie wraz z pogarszającą się sytuacją finansową ograniczeniu ulegają przychody Skarżącego, bowiem nie jest w stanie ponosić dalszych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca podkreśliła, iż wzrost wymagalnych zobowiązań Skarżącego nie wynika z przyjętego systemu nieterminowej realizacji transakcji, ale z realnego braku środków pozwalających na realizację istniejących zobowiązań. Skarżąca podniosła ponadto, iż nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego od skargi do sądu administracyjnego złożonej w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, iż wobec Skarżącej wszczęto postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie zobowiązań podatkowych określonych zaskarżoną decyzją. W owym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych Skarżącej uniemożliwiając skorzystanie ze zgromadzonych na nich środkach pieniężnych a w konsekwencji uniemożliwiając uiszczenie wymaganej opłaty sądowej od skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca zaznaczyła, iż przedłożyła dowody z dokumentów poświadczające okoliczność zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego wierzytelności z rachunków bankowych Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać także należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot ,,może być przyznane" Sąd stwierdza, że Spółka złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Wymagalnym kosztem postępowania na tym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 64.845 zł. Wyjaśnić należy, iż każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013r. o sygn. akt I FZ 327/13 NSA stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd w całości podziela powyżej przytoczone rozważania. Sąd zauważa, iż złożony do akt sprawy odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 12 maja 2014 r. nie zawiera żadnych wpisów ujawniających zaległości Spółki, nie wskazuje także, aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze. Skoro, w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano wymienionych wyżej postępowań, nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności pomimo, iż poniosła w 2013 r. stratę w wysokości 194657,61 zł. Podkreślenia wymaga również, że sam fakt, że osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty, nie stanowi wystarczającej przesłanki jego udzielenia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., II GZ 112/11). Zdaniem Sądu z nadesłanych przez Skarżącą dokumentów nie wynika, by spółka należycie wykazała swoją sytuację majątkową i brak zdolności do uczestnictwa w ponoszeniu kosztów sądowych w sprawie. W szczególności, porównanie danych zawartych w "auto - raporcie" (dołączonym do akt sprawy) z historią nadesłanego rachunku bankowego wynika, że przynajmniej część transakcji finansowych skarżącej odbywało się poza zadeklarowanym rachunkiem pieniężnym. Brak jest w historii nadesłanego rachunku bankowego śladów przepływów kwot wynikających z "auto-raportu". Z przywołanego "auto- raportu" wynika uczestnictwo strony w transakcjach finansowych - w okresie już po wniesieniu skargi do Sądu, a także w trakcie ubiegania się o prawo pomocy – których rozmiar znacznie przekracza wysokość wymagalnych kosztów sądowych (163189,13; 7494,54; 1515000,00 zł). Także z deklaracji podatkowych za 2013 r wynika osiąganie przez stronę przychodów w wysokości wielokrotnie przekraczającej wysokość wpisu od skargi w sprawie, przy czym strona nie wykazała, by ponoszone wydatki (koszty) można by zaliczyć do tej kategorii wydatków, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Należy również wskazać, iż przedłożony wyciąg z rachunku bankowego, z saldem na dzień 30 kwietnia 2014 r. w wysokości 80.286,03 zł nie może być jedynym czynnym rachunkiem bankowym spółki, na którym dokonywane są jej operacje finansowe, zwłaszcza, że w samym wniosku o przyznanie prawa złożonym na formularzu PPPr pomocy wspomniała o zajętych rachunkach bankowych. Wyciągów z tych rachunków nie ma w aktach sprawy. Powyższe okoliczności wskazują także na fakt gospodarowania przez spółkę niewykazanymi środkami finansowymi. Za okoliczność uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie można uznać wielość "transakcji nierozliczonych", wynikających z nadesłanych zestawień, choćby z uwagi na daty transakcji (np. 2009 r, 2010 r, 2011 r, 2013 r). W ocenie Sądu Skarżąca spółka nie wykazała łączności niemożności wygospodarowania środków na poczet kosztów postępowania sądowego z faktem prowadzenia względem niej egzekucji administracyjnej. Należy zaznaczyć, że regulowanie zobowiązań publicznoprawnych jest elementem prowadzenia działalności gospodarczej, a z pewnością - z uwagi na powyżej poczynione uwagi w zakresie gospodarki finansowej strony - okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie jest fakt zajęcia rachunku (rachunków) bankowego/ych. Z tych powodów niepełne wykonanie wezwania z 15 maja 2014 r w nawet niewzmiankowanym powyżej zakresie (np. nieuwzględnienie przez stronę sześciomiesięcznego okresu historii wnioskowanych dokumentów, szczegółowego zestawienia aktualnych należności i zobowiązań, w tym należności i zobowiązań podatkowych oraz dokładnego wskazania spłat należności i zobowiązań – data, podmiot, wysokość; jak też brak dokładnego wskazania źródeł finansowania działalności przez spółkę, w tym kosztów lokalu, korespondencji, obsługi księgowej etc) nie jest jedyną okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy. Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.