III SA/Wa 1255/14
WyrokWSA w Warszawie2015-01-08
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Elżbieta Olechniewicz, Jarosław Trelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest uprawniony do oceny skuteczności potrącenia wierzytelności w kontekście zastosowania ulgi na "złe długi" (art. 89a i 89b ustawy o VAT), nawet jeśli istnienie wzajemnych wierzytelności jest sporne i stanowi przedmiot postępowania cywilnego?Ratio decidendi
Organ podatkowy jest uprawniony do oceny skuteczności potrącenia wierzytelności w kontekście zastosowania ulgi na "złe długi". Instytucja ulgi na "złe długi" musi być instytucją realną, a nie iluzoryczną. Oczekiwanie na prawomocne zakończenie sporu cywilnego nie może zawieszać stosowania tej instytucji, gdyż mogłoby to prowadzić do niezaspokojenia interesów fiskalnych Państwa.Stan faktyczny
Spółka D. S.A. kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła zobowiązanie podatkowe w VAT. Spór dotyczył zastosowania przez kontrahenta Spółki (T. S.A.) "ulgi na złe długi" (art. 89a ustawy o VAT) w związku z nieuregulowaniem przez Spółkę faktur. Spółka twierdziła, że dokonała zapłaty poprzez potrącenie z wierzytelnościami z tytułu kar umownych, jednak istnienie tych wierzytelności było sporne i stanowiło przedmiot postępowania cywilnego. Organy podatkowe uznały potrącenie za nieskuteczne z uwagi na brak dowodów na istnienie wierzytelności Spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2010 r. do lipca 2011 r. oddala skargę
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. , decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., określił spółce D. S.A. z siedzibą w W. (dalej zwanej też "Skarżącą", "Spółka" lub "Stroną)" zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, kwiecień 2010 r., czerwiec - grudzień 2010 r., luty 2011 r., kwiecień 2011 r., maj 2011 r., czerwiec 2011 r., kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za marzec 2010r., styczeń 2011r., marzec 2011r. i lipiec 2011r., oraz kwotę różnicy podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za maj 2010r.
W uzasadnieniu decyzji Naczelnik podał, że w okresie od 28 września 2012 r. do 18 października 2012 r. została przeprowadzona w Spółce kontrola w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług w zakresie transakcji dokonanych z podmiotem T. S.A. (dalej też "T. ", "T. S.A.") w okresie od grudnia 2009 r. do września 2011 r. W oparciu o ustalenia powyższej kontroli postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wszczęto wobec Spółki postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2010 r. do lipca 2011 r., w trakcie którego ustalono, iż w dniu 26 stycznia 2012 r. do Spółki wpłynęło pismo T. z dnia 26 stycznia 2012r., którym, zgodnie z art. 89a ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), ww. podmiot zawiadomił o zamiarze skorygowania podatku należnego z tytułu świadczenia usług na rzecz Strony, w związku z brakiem uregulowania przez nią wierzytelności wynikających z faktur dokumentujących świadczenie tych usług. Wierzytelności te nie zostały uregulowane w ciągu 180 dni od upływu terminu płatności faktur. Do przedmiotowego pisma dołączona została lista faktur oraz kwot podatku należnego, które T. postanowiła skorygować.
Spółka, w piśmie do T. z dnia 30 stycznia 2012 r., wyraziła opinię, że zamiar skorygowania przez T. podatku należnego z tytułu świadczenia usług na rzecz Strony nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie, gdyż nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 89a ustawy o VAT. W związku z brakiem zobowiązań po stronie Spółki niemożliwym jest skorygowanie podatku należnego z tytułu świadczenia usług na jej rzecz.
W dniu 23 lutego 2012 r. T. poinformowała o podtrzymaniu zamiaru skorygowania podatku należnego z tytułu świadczenia usług na rzecz Strony. T. stwierdziła ponadto, iż nie zaistniały okoliczności faktyczne uprawniające Stronę do naliczenia kar umownych. W takiej sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że Strona zaspokoiła wierzytelności T. , poprzez złożenie oświadczenia o potrąceniu.
W dniu 27 marca 2012r. T. poinformowała Spółkę o fakcie dokonania w deklaracji VAT-7 za luty 2012 r. korekty podatku należnego w łącznej kwocie 6 486 857,11 zł. Do pisma załączona została szczegółowa lista faktur oraz kwot podatku należnego, które zostały skorygowane przez T. w deklaracji VAT-7 za luty 2012 r., tj. faktur dotyczących wierzytelności, które nie zostały uregulowane w ciągu 180 dni od upływu terminu płatności, jak również nie zostały uregulowane w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.
Ponadto w dniu 29 marca 2011 r. T. rozwiązała, ze skutkiem na dzień 31 maja 2012 r., zawarte ze Spółką umowy, w związku z niewywiązywaniem się Spółki z obowiązku regulowania należnych płatności tytułem realizacji tych umów.
Strona w dniu 28 stycznia 2011 r. wniosła do sądu powszechnego pozew o ustalenie, że T. nie przysługiwało prawo rozwiązania przedmiotowych umów, który został oddalony wyrokiem Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Gospodarczy z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. [...] .
Mając na uwadze powyższe ustalenia Organ pierwszej instancji stwierdził, iż zgromadzone w trakcie postępowania orzeczenia sądów cywilnych w sporach pomiędzy T. , a Spółką, w żaden sposób nie potwierdzają, że Strona udowodniła istnienie wierzytelności z tytułu kar umownych. W związku z powyższym nie można uznać złożonych przez Stronę oświadczeń o wzajemnych potrąceniach wierzytelności za skuteczne i wywołujące skutki wskazane w art. 498 Kodeksu cywilnego, tj. za dokonanie zapłaty za faktury poprzez potrącenie należności z tytułu kar umownych z należnościami z tytułu tych faktur. Powołując się na art. 89a oraz art. 89b ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej zwanej też "ustawą") Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. stwierdził, iż T. spełniła wszelkie warunki do zastosowania ulgi na złe długi, o których mowa w art. 89 ust. 2 ustawy. Oznacza to, że Strona obowiązana była do dokonania zmniejszenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 89b ust. 1 ustawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że Spółka zaewidencjonowała i odliczyła podatek naliczony w łącznej kwocie 6 484 474, 91 zł, który został objęty tzw. "ulgą na złe długi", przysługującą T. . Biorąc po uwagę powyższe Organ pierwszej instancji stwierdził, że Strona winna była skorygować poszczególne deklaracje VAT-7 poprzez odpowiednie zmniejszenie kwot podatku naliczonego. Nie dokonując powyższego Spółka zawyżyła podatek naliczony, a w konsekwencji zawyżyła kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu i przeniesienia oraz zaniżyła kwotę zobowiązania podatkowego za okresy od stycznia 2010 r. do lipca 2011 r.
Pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji Naczelnika zarzucając mu naruszenie:
- art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na wydaniu decyzji bez pełnego zebrania materiału dowodowego oraz bez jego wyczerpującego rozpatrzenia, w szczególności poprzez zaniechanie poczynienia ustaleń w zakresie prawomocności orzeczeń sądów powszechnych stanowiących podstawę do ustalenia nieistnienia po stronie Spółki wierzytelności nadającej się do potrącenia, oraz wyprowadzenia z owych orzeczeń błędnych wniosków w zakresie nieistnienia po stronie Spółki wierzytelności nadającej się do potrącenia, a także poprzez zaniechanie zweryfikowania istnienia rzeczywistych przesłanek do skorzystania przez T. z tzw. ulgi na złe długi, uregulowanej w art. 89a ustawy;
- art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady postępowania nakazującej organom podejmowanie wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wydanie decyzji w oparciu o jedynie częściowo ustalony stan faktyczny w wyniku zaniechania ustaleń w zakresie prawomocności orzeczeń, na które Organ podatkowy powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, oraz zaniechania ustaleń w zakresie rzeczywistego istnienia podstaw do skorzystania przez T. z tzw. ulgi na złe długi;
- art. 121 § 1 Ordynacji, poprzez naruszenie zasady postępowania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie podatników, w szczególności polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji w okolicznościach, gdy podstawy wydania zaskarżonej decyzji nie zostały w pełni wyjaśnione, a ustalenia stanu faktycznego w sprawie są niepełne i budzące wątpliwości;
- art. 120 Ordynacji, polegające na naruszeniu zasady praworządności i wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa;
- art. 89a ust. 1 ustawy, poprzez przyjęcie za prawidłową dokonanej przez T. korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego, pomimo, iż w rzeczywistości nie spełnia ona przesłanek wymienionych w tym przepisie, w szczególności pomimo, iż owa spółka nie dysponowała nieściągalną i wymagalną wierzytelnością wobec Strony;
- art. 89b ust. 1 ustawy, polegające na nałożeniu na Spółkę obowiązku skorygowania odliczonej kwoty podatku naliczonego w podatku od towarów i usług w wyniku nieuregulowania w terminie 180 dni od dnia wymagalności wierzytelności za usługi świadczone przez T. pomimo, iż w rzeczywistości owej spółce takie wierzytelności nie przysługiwały i tym samym nie istniały przesłanki do korekty, o której mowa w niniejszym przepisie.
Spółka uznała, że dokonała zapłaty za opisane wyżej i zafakturowane usługi, zaś zapłata ta nastąpiła poprzez potrącenie, co spowodowało, że korekta deklaracji . T., dokonywana w ramach ulgi na złe długi, była nieuprawniona, zaś rozliczenie Skarżącej – prawidłowe.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. , decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., utrzymał w mocy decyzję Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że aby podatnik mógł dokonać korekty określonej w art. 89a ustawy, warunki określone w jej art. 89a ust. 2 muszą być spełnione łącznie, a niedopełnienie któregokolwiek z wymienionych warunków stanowi przesłankę dla stwierdzenia braku takiego prawa. Organ podatkowy podkreślił, że wyrok Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Gospodarczy z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt [...] , nie potwierdza, aby Spółce przysługiwałaby wierzytelności wobec T. z tytułu kar umownych. Nie potwierdzają tego również inne orzeczenia sądów powszechnych, których odpisy zgromadzono w aktach postępowania. Ponadto Dyrektor dodał, że istnienie powyższych wierzytelności nie zostało udowodnione, nie wskazano bowiem dowodów potwierdzających, że zaistniały podstawy do naliczenia kar umownych. Zgromadzone przez Organ pierwszej instancji pozostałe rozstrzygnięcia, dotyczące sporów Strony z T. , nie wskazują na istnienie wierzytelności Spółki wobec firmy T. , które mogłyby stanowić przedmiot potrącenia z wierzytelnościami kontrahenta. Mając na uwadze powyższe Organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty Strony w przedmiocie obalenie domniemania nieściągalności wierzytelności T. wobec Spółki są bezzasadne, w związku z powyższym za bezzasadne uznał zarzuty Strony, iż T. nie przysługiwały wierzytelności wobec Spółki, a tym samym nie istniały przesłanki do korekty, o której mowa w art. 89a ustawy.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż nie można uznać złożonych przez Stronę oświadczeń o wzajemnych potrąceniach wierzytelności z T. za skuteczne i wywołujące skutki wskazane w art. 498 Kodeksu cywilnego, bowiem dla zastosowania powyższej instytucji potrącenia Spółce musiałaby przysługiwać wzajemna wierzytelność wobec T. . Spółka natomiast powyższej okoliczności faktycznej (istnienia wzajemnej wierzytelności wobec T.) nie wykazała. Stąd nie można uznać, iż doszło do skutecznego zaspokojenia wierzytelności T. wobec Strony poprzez potrącenie z wierzytelnością Strony z tytułu kar umownych. W związku z powyższym nie istnieją podstawy do obalenia domniemania uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności T. wobec Spółki. Wbrew stanowisku Spółki nieściągalność wierzytelności T. została uprawdopodobniona. Dyspozycja art. 89a ust. 1 ustawy nie została więc w przedmiotowej sprawie naruszona.
Organ podatkowy wskazał, że Strona została poinformowana, stosownie do regulacji art. 89a ust. 2 pkt 6 ustawy, o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w ust. 1. Pomimo otrzymania powyższego zawiadomienia Strona nie uregulowała należności w terminie 14 dni od dnia otrzymania przedmiotowego zawiadomienia. W związku z powyższym Spółka była, stosownie do art. 89b ust. 1 ustawy o VAT, zobowiązana do odpowiedniego pomniejszenia podatku naliczonego podlegającego odliczeniu, czego nie dokonała. W ocenie Dyrektora Organ pierwszej instancji zasadnie określił więc w prawidłowej wysokości zobowiązanie podatkowe oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu i do przeniesienia, za okresy objęte zakresem skarżonego rozstrzygnięcia, z uwagi na zawyżenie przez Spółkę kwot podatku naliczonego.
Pismem z dnia 27 marca 2014 r. Spóła wniosła skargę na powyższą decyzję Dyrektora powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. Skarżąca podkreśliła, że sporny charakter wierzytelności uniemożliwia zastosowanie przez wierzyciela normy prawnej zawartej w art. 89a ustawy, co najmniej do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sporu. Organy podatkowe niezasadnie uznały, iż wierzytelności T. były zasadne i w pełni wymagalne, zaś wzajemne wierzytelności Skarżącej przedstawione do potrącenia nie zostały uznane przez Organ podatkowy. Powyższe powoduje niezasadność zastosowania wobec Skarżącej normy prawnej zawartej w art. 89b ustawy.
Zdaniem Skarżącej Organy podatkowe nie były uprawnione do uznania jednego z roszczeń za uzasadnione, odmawiając jednocześnie uznania wzajemnego roszczenia. Rozstrzygnięcie to należy bowiem do domeny sądów cywilnych. Strona podniosła, iż nieprawidłowym jest powoływanie się w uzasadnieniu skarżonej decyzji na rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w W. w sprawie o sygn. akt [...] . Przedmiotem powyższego postępowania była dopuszczalność rozwiązania przez T. umów łączących strony, zaś przedmiotem niniejszego sporu są okoliczności skuteczności dokonywanych potrąceń. W ocenie Skarżącej na podstawie wydanego orzeczenia nie sposób oceniać faktycznej skuteczności dokonywanych potrąceń. Ponadto, w ocenie Skarżącej, stanowisko wyrażone w decyzji jest błędne również z uwagi na to, że sprzeciwiają się temu przepisy ustawy dotyczące tzw. ulgi na złe długi. Warunkiem sine qua non skorzystania z ulgi na złe długi wynikającym z powyższych przepisów jest istnienie wierzytelności. Okoliczność ta musi być stwierdzona bezspornie. W związku z powyższym, w ocenie Strony, przesłanką uniemożliwiającą skorzystanie przez T. z instytucji ulgi na złe długi jest to, że istnienie wierzytelności, których ma dotyczyć powyższa instytucja, jest w dalszym ciągu przedmiotem postępowań sądowych, które nie zostały prawomocnie zakończone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. , podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie.
We wniesionej skardze Spółka sformułowała m.in. zarzuty naruszenia przez Organy prawa procesowego, tj. art. 187, art. 122, art. 121 § 1 oraz art. 120 Ordynacji podatkowej, zaś naruszenia tych przepisów upatrywała głównie w tym, że w toku postępowania zaniechano "....poczynienia ustaleń w zakresie prawomocności orzeczeń sądów powszechnych stanowiących podstawę do ustalenia nieistnienia po stronie Skarżącego wierzytelności nadającej się do potrącenia..." (str. 2 skargi). Otóż Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że fakt nieprawomocności wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. [...] , jest bezsporny. Organy na ten fakt wskazywały nawet jako na podstawową okoliczność faktyczną niniejszej sprawy, wyprowadziły z niego logiczny wniosek, że Spółka, jak dotychczas, nie wykazała, iż wobec T. przysługiwały jej wzajemne wierzytelności z tytułu kar umownych, które nadawały się do potrącenia z wierzytelnościami T. , a także, iż do takiego potrącenia rzeczywiście doszło w oparciu o art. 498 Kodeksu cywilnego.
Z tego względu zarzuty naruszenia prawa procesowego poprzez niekompletne ustalenie stanu faktycznego, zignorowanie tych ustaleń, które poczyniono prawidłowo, naruszenie zasady działania w sposób pogłębiający zaufanie podatnika, uznać należy za chybione. Stan faktyczny niniejszej sprawy został bowiem ustalony prawidłowo i kompletnie, co zresztą wynika ze stanowiska samej Skarżącej, która przyznała, iż wspomniany wyrok Sądu Okręgowego nie jest prawomocny. Organy nie twierdziły też nigdy, że jakiekolwiek inne orzeczenia sądów powszechnych, wydane w sporach cywilnoprawnych pomiędzy Spółką, a T. , są prawomocne, toteż również zgłaszane w tym zakresie zarzuty skargi co do braku ustalenia, iż orzeczenia te są nieprawomocne, uznać należy za niezasadne.
Spór w niniejszej sprawie miał zatem, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, charakter materialno-prawny, a sprowadzał się on do odmiennej interpretacji art. 89a oraz art. 89b ustawy o podatku od towarów i usług. Ich interpretacja przyjęta przez Organy w niniejszej sprawie jest prawidłowa. Z art. 89a ust. 1 ustawy (w brzmieniu z okresu, którego dotyczyło niniejsze postępowanie) wynikało bowiem, że z mocy prawa uprawdopodobniona jest nieściągalność takiej wierzytelności, która nie została zapłacona w terminie 180 dni od terminu jej płatności. Przepis ten ustanawia zatem nie tyle domniemanie nieściągalności, które dodatkowo, jak twierdzi Spółka, może być obalone, lecz fikcję prawną takiej nieściągalności. Sam fakt braku zapłaty za fakturę we wskazanym terminie (oczywiście poza spełnieniem dalszych warunków, o których mowa m.in. w ust. 2 i 3 art. 89a ustawy, które jednak – co znów jest poza sporem – w niniejszej sprawie zostały spełnione) uprawniał podatnika do skorygowania podatku należnego. Obowiązkiem podatnika - dłużnika, skorelowanym ze wskazanym wyżej uprawnieniem podatnika - wierzyciela, jest odpowiednie pomniejszenie podatku naliczonego lub powiększenie podatku należnego (art. 89b ust. 1 ustawy).
Spółka nigdy nie kwestionowała faktu, że jej kontrahent, T. S.A., dysponowała wymagalnymi roszczeniami z tytułu świadczonych usług, udokumentowanych opisanymi w decyzji fakturami. Wynikające z tych faktur wierzytelności wymagały uregulowania. Fakt wykazania takiego uregulowania obciążał zatem Spółkę, gdyż zaistnienie w obrocie prawno – gospodarczym tych wierzytelności, a także fakt ich wymagalności, został przez nią przyznany. Wskazując na wspomniany wyrok Sądu Okręgowego Spółka nie wykazała uregulowania tych wierzytelności, gdyż w tym wyroku oddalono jej powództwo w sprawie o ustalenie, że wypowiedzenie umów było nieuprawnione. Owszem, wyrok ten nie jest prawomocny, ale także z tego względu nie mógł on stanowić dowodu skuteczności zapłaty (przez potrącenie) za świadczone przez T. S.A. usługi. Wyrok Sądu Okręgowego dotyczył, istotnie, dopuszczalności rozwiązania przez T. S.A. umów łączących tę spółkę ze Skarżącą, a nie istnienia uprawnienia Skarżącej do otrzymania kar umownych, które następnie mogłyby zostać potrącone z należnościami T. S.A., ale z tego wyroku wynika ocena Sądu powszechnego, iż istniały wymagalne należności T. S.A., które nie zostały uregulowane przez Skarżącą. Innych wyroków (w tym zwłaszcza prawomocnych) albo innych dowodów na istnienie swojego uprawnienia do kar umownych Skarżąca nie przedstawiła. Nie wiadomo zatem, o jakie wyroki Spółce chodzi, kiedy akcentuje ona w skardze, że Organy nie poczyniły ustaleń co do prawomocności orzeczeń stanowiących podstawę do ustalenia nieistnienia po jej stronie wierzytelności nadającej się do potrącenia.
Na 10 stronie skargi wyrażony został pogląd Spółki, że "...organy podatkowe nie miały prawa uznać jednego z owych roszczeń za uzasadnione, odmawiając jednocześnie uznania wzajemnego roszczenia. Rozstrzygnięcia te należą bowiem do domeny sądów cywilnych". Na następnej, 11 stronie skargi, wyrażony jednak został pogląd w istocie przeciwny, iż skuteczność dokonywanych potrąceń "...powinna podlegać samodzielnej ocenie organu podatkowego...". Sąd zauważa zatem sprzeczność w stanowisku Spółki co do uprawnienia Organów do samodzielnej oceny skuteczności zapłaty za świadczone przez T. S.A. usługi poprzez potrącenie. Sąd wyraża pogląd, że Organy takie uprawnienie posiadały i skorzystały z niego w sposób prawidłowy. Powtórzyć bowiem należy, że sama Spółka przyznała, iż nabyła od T. S.A. zafakturowane usługi, wskutek czego po stronie T. S.A. wystąpiło roszczenie o uregulowanie zapłaty. Dla uznania, że faktury te zostały opłacone, Spółka powinna wykazać się dowodem ich opłacenia. Skoro tego nie zrobiła, miała obowiązek skorygowania podatku naliczonego in minus lub skorygowania podatku należnego in plus, stosownie do art. 89b ustawy. Stanowisko Spółki sprowadza się natomiast do oceny, że skoro pomiędzy nią, a T. S.A., istniał spór co do zasadności kar umownych, to zastosowanie ulgi na złe długi było przedwczesne. Taka ocena oznacza jednak, według Sądu, że instytucja ulgi na złe długi nigdy nie mogłaby zostać zastosowana, o ile tylko jedna ze stron transakcji - wierzyciel lub dłużnik - kwestionuje zapłatę lub brak zapłaty. Takiej oceny nie można zaaprobować, gdyż ulga na złe długi musi być instytucją realną, a nie iluzoryczną, pozorną. Oczekiwanie na ewentualne prawomocne zakończenie ewentualnie wszczętego (przez któregokolwiek z kontrahentów – dłużnika lub wierzyciela) sporu cywilnoprawnego nie może zawieszać stosowania tej instytucji, gdyż takie prawomocne zakończenie sporu mogłoby nie nastąpić nigdy, gdyby żaden z kontrahentów nie wszczął sporu cywilnego, lub nastąpić dopiero po okresie przedawnienia zobowiązania podatkowego (odpowiednio – po okresie, w którym możliwe jest określenie nadwyżki podatku do przeniesienia lub do zwrotu), gdyby spór taki został wszczęty relatywnie późno. W jednym i w drugim przypadku uprawnione i słuszne interesy fiskalne Państwa nie zostałyby zaspokojone.
Powyższej oceny Sądu nie zmienia okoliczność, że w dniu 3 września 2014 r. ewentualnie doszło do ugody pomiędzy Skarżącą, a T. (O. S.A.). Na fakt tej ugody wskazał pełnomocnik Spółki na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r., wniósł też o przeprowadzenie dowodu z dokumentu tej ugody. Sąd wyjaśnia po pierwsze, że o ile taka ugoda rzeczywiście została zawarta, to miała ona miejsce już po wydaniu zaskarżonej decyzji, a nawet po wniesieniu skargi. Kwestia wznowienia postępowania jest zatem otwarta. Po drugie - o ile ugoda ta wpływa na zakres wzajemnych obowiązków kontrahentów co do wysokości należności z tytułu sprzedaży/nabycia usług, to każda ze stron powinna odpowiednio skorygować swoje rozliczenie podatkowe, tak jednak, aby wspomniane interesy fiskalne Państwa pozostawały zawsze zabezpieczone. Z punktu widzenia tych interesów jest bowiem obojętne, która ze stron (Spółka czy T. S.A.) efektywnie zapłaci podatek, choć oczywiście nie jest to obojętne tym stronom, które mają pełne prawo do respektowania przez Organy podatkowe zasady neutralności podatku i obciążenia ekonomicznym jego ciężarem tylko ostatecznej konsumpcji.
Ponieważ wniosek dowodowy złożony na rozprawie nie mógł wpłynąć na ocenę legalności decyzji, i to ocenę podejmowaną z punktu widzenia daty, w jakiej została wydana, Sąd ten wniosek dowodowy oddalił.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Decyzja zaskarżona oraz utrzymana nią w mocy są zgodne z prawem.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło