III SA/Wa 1261/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżący – P.B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie m. in. okoliczności jak: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu dobrze prosperującej firmy, obsługa zobowiązań. Wyjaśnił, że działalność gospodarcza Skarżącego opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń służących w przeszłości wykonywaniu tej działalności. Do majątku zaliczył nieruchomość rolną o powierzchni ponad 57 ha i nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podał zestawienie kosztów gospodarstwa domowego, wśród których wymienił gaz, prąd (460 zł), wodę, kanalizację (60 zł), koszty ogrzewania mieszkania (350 zł), telefon (100 zł), ubezpieczenie na życie (60 zł), pozostałe wydatki (1.200 zł). Skarżący wskazał źródła utrzymania i wysokość osiąganego dochodu swojego i żony. Ujawnił mianowicie, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 1.850 zł brutto, z tytułu renty inwalidzkiej 415,71 zł, zaś z działalności gospodarczej do kwietnia 2016 r. poniósł stratę w wysokości 41.723,86 zł. Żona Skarżącego otrzymuje rentę wypłacaną przez KRUS w wysokości. 1.200 zł kwartalnie. Z nadesłanych zeznań podatkowych wynika, że w 2015 r. żona Skarżącego uzyskała dochód w wysokości 4.773,32 zł. Skarżący natomiast w 2015 r. z tytułu działalności gospodarczej uzyskał przychód w kwocie 117.050,70 zł, a z tytułu wynagrodzenia za pracę i otrzymywanej renty dochód w kwocie 18.950 zł. Wyjaśnił, że z uwagi na egzekucję rachunek bankowy nie wykazuje obrotów i bank nie przesyła mu wyciągów. Skarżący przedstawił ewidencję środków trwałych, zeznania podatkowe, zestawienie wysokości kredytów, księgę przychodów i rozchodów, spis wydatków. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, iż Skarżący nie jest osobą żyjącą w ubóstwie. Pismem z 29 lipca 2016 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazał, iż jego dochody drastycznie spadły. Nie jest w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych w oznaczonej przez Sąd kwocie. W ocenie Skarżącego jego sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez referendarza sądowego, gdyż wszelkie ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Wskazał, iż jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu uległ Skarżący. W związku z tym obecnie przebywa na rencie. Skarżący nie jest w stanie dochodzić swoich praw, ponieważ nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie biegu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżący, nie wyjaśnił w sposób szczegółowy i wystarczający swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Przede wszystkim nie udokumentował wyciągów z rachunków bankowych. Wyciągi takie są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg bankowy daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela. Z nadesłanych materiałów nie wynika też, czy na posiadanych gruntach rolnych o powierzchni ponad 57 ha Skarżący prowadzi działalność rolniczą. Jako źródła utrzymania wskazał bowiem jedynie stosunek pracy Skarżącego, jego rentę inwalidzką oraz działalność gospodarczą. Nie wiadomo również, czy do gruntów tych otrzymuje dopłaty, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Skarżący nie udokumentował także wysokości bieżących wydatków gospodarstwa domowego. Wskazał jedynie, że wynoszą one 2.300 zł. Ponadto nie wiadomo na jakim dokładnie poziomie kształtują się aktualnie przychody i koszty ich uzyskania osiągane przez Skarżącego z działalności gospodarczej. Z tych wszystkich względów uznać należało, że brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżącego. Nawet jednak te informacje, które ujawnił nie dają podstaw do stwierdzenia, że opłacenie przez Skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do jego sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie sposób uznać, że nadmiernym obciążeniem będzie dla Skarżącego poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, które na tym etapie zamykają się w kwocie 100 zł. Podobnie o możliwościach płatniczych Skarżącego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 6 października 2015 r. (II FZ 688/15) i 30 września 2015 r. (II FZ 776/15). O możliwościach tych świadczy także fakt opłacenia wpisów należnych w ostatnio zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach o sygn. akt III SA/Wa 2104/15, III SA/Wa 2294/15, III SA/Wa 2295/15, III SA/Wa 2296/15, III SA/Wa 2297/15, III SA/Wa 660/16 i III SA/Wa 1020/16. Odnosząc się natomiast do zarzutu zawartego w sprzeciwie, iż obecna sytuacja finansowa Skarżącego odbiega od przedstawionej przez referendarza sądowego, podnieść należy, że nie została ona poparta żadnymi argumentami i tym samym uniemożliwia ona ustosunkowanie się do niej. Skarżący poza gołosłownymi oświadczeniami nie wykazał pogorszenia swojej sytuacji finansowej. Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie