III SA/Wa 1302/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 3 października 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdza, że decyzja, której nieważność stwierdzono, nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] stycznia 2005 r. skarżący Z. J. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w K. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od dnia 1 października do 31 grudnia 2004 r. w kwocie 2.000 zł. Podniósł, że przez 6 lat był ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej określanej jako "KRUS"), natomiast z dniem [...] października 2004 r. rozpoczął działalność gospodarczą - "sklep spożywczo-przemysłowy". Był to mały wiejski sklepik przynoszący niewielkie dochody. Z tego względu skarżący wybrał zryczałtowaną formę opodatkowania, pozostając nadal płatnikiem KRUS. Wyjaśnił, że rozpoczęcia działalności nie zgłosił jednak w przewidzianym terminie do KRUS, ponieważ nie był świadomy tego obowiązku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (określany dalej jako "Zakład") decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...], wskazującą w nagłówku jako organ Prezesa Zakładu, odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (1.402,79 zł łącznie z odsetkami), ubezpieczenie zdrowotne (447,25 zł) oraz na Fundusz Pracy (98,95 zł) za okres od października do grudnia 2004 r. Zakład powołał się na art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 - ze zm.) - dalej: powoływanej jako "u.s.u.s.", stwierdzając, że należności z tytułu składek mogą być umorzone w razie ich całkowitej nieściągalności, tj. w przypadkach określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a także pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przesłanki umarzania należności określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie w sprawie zasad umarzania należności", zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ I instancji w wyniku, jak stwierdził, szczegółowej analizy całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie uznał, że w przypadku skarżącego nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności. Zadłużenie obejmuje okres prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w zakresie handlu. Skarżący wraz z małżonką prowadzi ponadto gospodarstwo rolne o pow. [...] ha i podlega z tego tytułu ubezpieczeniu w KRUS, a także otrzymał w związku z tą działalnością dopłatę ze środków Unii Europejskiej. Zakład wskazał również, że skarżący posiada zdolność kredytową. W konsekwencji uznał za możliwe przyjęcie, iż po spłacie zobowiązań wobec innych wierzycieli sytuacja finansowa skarżącego może ulec poprawie, co pozwoli na spłatę przedmiotowego zadłużenia w dogodnym systemie ratalnym. W dniu [...] marca 2005 r. Z. J. skierował do "Prezesa Zakładu Ubezpieczeń w K." wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że od lipca 2004 roku choruje na gruźlicę, w związku z czym przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie może pracować w gospodarstwie rolnym. Do większości prac polowych zatrudnia więc ludzi. Skarżący wskazał ponadto, że ze względu na zadłużenie nie otrzymuje świadczenia chorobowego z KRUS, natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] marca 2005 r. obciążony został obowiązkiem alimentacyjnym w wysokości 200 zł na rzecz wnuczki po zmarłym synu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...], (ponownie wskazując w nagłówku Prezesa Zakładu) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. Zakład podniósł, że skarżący przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedłożył żadnych nowych dokumentów, mogących wnieść istotne dla sprawy okoliczności, które umożliwiłyby jej pozytywne rozpatrzenie. W tej sytuacji, po ponownej analizie sprawy "nie znalazł przesłanek do umorzenia z powodu całkowitej nieściągalności, ani przesłanki do umorzenia w przypadku braku całkowitej nieściągalności". Powyższą decyzję doręczono skarżącemu w dniu 12 kwietnia 2005 r. wraz z pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z prawa tego skarżący skorzystał, składając w dniu [...] kwietnia 2005 r. skargę na decyzję Nr [...]. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako że nie jest w stanie zapłacić należności. Skarżący wyjaśnił, że prowadzona przez trzy miesiące działalność gospodarcza "była w formie ryczałtu". Nie poinformowano go o obowiązku zgłoszenia rozpoczęcia tej działalności do KRUS. Działalność gospodarczą skarżący zlikwidował niezwłocznie po otrzymaniu w grudniu 2004 r. pisma o jego przeniesieniu do ZUS. Do skargi załączono kopię wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] marca 2005 r., zasądzającego od skarżącego oraz jego małżonki alimenty na rzecz wnuczki w kwocie po 100 zł miesięcznie od każdego z nich. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał dodatkowo, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która nie pracuje i jest ubezpieczona w KRUS, a także z córką, zięciem i wnukiem. Skarżący i jego żona zadłużeni są w KRUS oraz w banku, zaś sam skarżący nie korzystał ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci dopłat do płatności związanych z utrzymaniem mieszkania. Przedstawił też stan majątkowy skarżącego, tj. posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, otrzymanie dopłaty ze środków UE, a także posiadanie samochodu osobowego marki [...]. Zdaniem organu sytuacja majątkowa rodziny skarżącego pozwala egzystować na średnim poziomie materialnym i dokonywać spłaty zadłużenia w dogodnym systemie ratalnym bez uszczerbku dla podstawowych potrzeb życiowych. Zarządzeniem z dnia [...] września 2005 r sprawa została skierowana do rozpatrzenia w trybie uproszczonym z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się na powodach innych niż w niej wskazane. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Natomiast o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia w sprawie zasad umarzania należności, oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a wynikającego z akt sprawy (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004; s. 196). Sąd stwierdza, iż decyzję w II instancji Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.u.s. określone tą ustawą zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych wykonuje miedzy innymi Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną (art. 66 ust. 1 u.s.u.s.). Przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. stanowi natomiast, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Z treści decyzji jaka zapadła w II instancji jednoznacznie wynika, iż wydana ona została właśnie Zakład. Wprawdzie, tak jak decyzję wydaną w I instancji, opatrzono ją nagłówkiem "Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych", jednakże w sentencji zawarto stwierdzenie "Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję". Analogicznie w uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że "Zakład po ponownej analizie nie znalazł przesłanek do umorzenia...". Decyzję, z upoważniania Prezesa Zakładu podpisał Dyrektor Oddziału. Zdaniem Sądu, ta ostatnia okoliczność nie ma jednakże wpływu na ocenę, jaki podmiot wydał decyzję. Zgodnie bowiem z art. art. 73 ust. 1 u.s.u.s. Prezes Zakładu kieruje Zakładem i reprezentuje go na zewnątrz. Oznacza to, że inne osoby mogą podpisywać decyzje Zakładu tylko z jego upoważnienia. I tak też się stało w niniejszej sprawie. Uznać zatem należało, że decyzja rozstrzygająca o zasadności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy była decyzją Zakładu, a nie jego Prezesa. Bez znaczenia jest przy tym i to, że Prezes Zakładu wskazany został jako organ II instancji w odpowiedzi na skargę. Sąd ocenia rzeczywistą treść decyzji, bez względu na intencje organu, który ją wydał. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, iż w odpowiedzi na skargę Prezesa Zakładu wskazano również jako organ wydający decyzję w I instancji. Podkreślić należy, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uznania Prezesa Zakładu za organ uprawniony czy to do wydawania decyzji w I instancji, czy to do rozpatrywania środków odwoławczych od decyzji w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek. Wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek Prezes Zakładu naruszyłby zatem przepisy o właściwości rzeczowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2005 r. sygn.akt II GSK 110/05, niepubl.). Decyzja Zakładu, wydana w pierwszej instancji zawierała błędne pouczenie o środkach zaskarżenia. Powołano się tu na art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego (powoływanego dalej jako "k.p.a."). Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Do istoty unormowanego tym przepisem środka zaskarżenia należy przede wszystkim to, że jest on rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał decyzję w I instancji. Zgodnie z treścią tego przepisu organem ponownie rozpatrującym sprawę powinien być Zakład, a nie Prezes Zakładu. Zdaniem Sądu jednakże art. 127 § 3 k.p.a. w ogóle nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazując przewidziany w nim tryb jako właściwy do zaskarżenia decyzji Zakładu, pominięto całkowicie unormowania kodeksu postępowania administracyjnego warunkujące jego zastosowanie. Przepis ten dotyczy bowiem decyzji wydanych w pierwszej instancji przez "ministrów", którymi w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego są Prezes i wiceprezes Rady Ministrów pełniący funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrowie kierujący określonym działem administracji rządowej, przewodniczący komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierownicy centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierownicy innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4 k.p.a, tj. rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych oraz wydawania zaświadczeń. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych tu podmiotów. Należą do nich wyłącznie organy jednoosobowe. Zakład jest natomiast jednostką organizacyjną. O braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 127 § 3 k.p.a. świadczy również porównanie zakresu tego przepisu z art. 5 § 2 pkt. 3 i 4 k.p.a. I tak, w pkt 3 sformułowano na potrzeby kodeksu postępowania administracyjnego definicję organów administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w przepisach tego kodeksu jest mowa o organach administracji publicznej rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2. Osobno natomiast zdefiniowane zostało pojęcie "ministrów" (pkt 4). Zakres definicji organów administracji publicznej jest szerszy niż "ministrów", a jednak ustawodawca w art. 127 § 3 wskazał na decyzje "ministra", a nie np. centralnych i naczelnych organów administracji publicznej, czy też jakichkolwiek innych organów będących "jednostkami organizacyjnymi", o których mowa w pkt. 3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jednostką organizacyjną. Nie należy natomiast do kategorii organów spersonifikowanych, mieszczących się w pojęciu "ministra". Zmiany art. 5 § 2 pkt. 3 i 4 oraz art. 127 § 3 k.p.a. wprowadzone zostały tym samym art. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126; z 2001 r. Nr 81, poz. 875). Świadczy to o celowości ograniczenia zakresu zastosowania art. 127 § 3 k.p.a. do decyzji określonej kategorii organów. Ustawodawca osobno zdefiniował kategorię organów spersonifikowanych i tylko do nich zastosował art. 127 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu niedopuszczalne jest dokonanie takiej interpretacji tej definicji, która umożliwiałaby objęcie nią jednostki organizacyjnej jaką jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skoro zaś w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 127 § 3 k.p.a., to Zakład nie mógł być uznany za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o ten przepis. Jego właściwość jako organu odwoławczego w stosunku do własnych decyzji nie wynika również z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przede wszystkim należało zatem ustalić, w oparciu o unormowania dotyczące zaskarżalności decyzji wydawanych przez Zakład, właściwy w sprawie organ odwoławczy. Tryb zaskarżania decyzji Zakładu w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych, unormowany został w art. 83 ust. 2 u.s.u.s. Od decyzji takiej służy odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych przepisami kodeksu postępowania cywilnego. Przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił jednakże, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje. Zdaniem Sądu art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wyłączał w odniesieniu do decyzji Zakładu w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jedynie możliwość ich zaskarżenia do sądu powszechnego. Wskazuje na to usytuowanie tego wyłączenia w artykule normującym ten właśnie tryb odwoławczy. W żaden jednak sposób przepis ten nie wskazywał środka zaskarżenia właściwego dla tych decyzji. W ocenie Sądu do decyzji tych nie miał także zastosowania art. 83a u.s.u.s., aczkolwiek wyłączenie takie nie wynika wprost z jego treści. Zważyć należało jednakże, iż ust. 2 i 3 jednoznacznie odnoszą się do tych decyzji Zakładu, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego. Natomiast w ust. 1 przewidziano instytucję ponownego ustalenia prawa lub zobowiązania stwierdzonego decyzją ostateczną Zakładu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub obowiązek. Przede wszystkim przewidziany tu tryb nie jest trybem odwoławczym, wymagającym chociażby określenia terminu, w jakim odwołanie winno być wniesione. Poza tym decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek nie stwierdzają zobowiązania. Prawo natomiast, gdyby rozumieć je jako prawo do ulgi w spłacie należności, decyzje te przyznają tylko w razie uwzględnienia w całości lub w części wniosku zobowiązanego. Oznaczałoby to, że tak czy inaczej przepis ten nie dotyczyłby decyzji odmawiających udzielenia takiej ulgi, a więc tych, do których zmiany zmierzałby wniosek osoby zainteresowanej. Brak jest przy tym podstaw do odmiennego traktowania decyzji pozytywnych i negatywnych dla zobowiązanego. "Prawo" należy tu rozumieć jako prawo do świadczeń, a to także przemawia za uznaniem, iż art. 83 ust. 1 dotyczy decyzji, od których służy odwołanie do sądu powszechnego. Z powyższych rozważań wynikałoby, że przedmiotowe decyzje Zakładu były ostateczne, skoro nie służyło od nich odwołanie do sądu powszechnego, a ani Prezes Zakładu, ani też Zakład nie byli władni ponownie rozpatrzyć sprawy. W ocenie Sądu wniosek taki nie byłby jednak prawidłowy. W tym stanie rzeczy odwołać się należało do innych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a to takich z pewnością należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W odniesieniu do przedmiotowych decyzji ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyłączała, co wskazano wyżej, jedynie tryb ich zaskarżania do sądu powszechnego. Oznacza to, że decyzje te będą zaskarżalne w trybie i na zasadach określonych kodeksem postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zasada ta wyklucza możliwość uznania, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji nie służy odwołanie. W wyroku z dnia 8 lutego 2002 r. sygn.akt V SA 1573/01 (Lex 82685) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził następujący pogląd: "Postępowanie administracyjne ma charakter dwuinstancyjny. Decyzja ostateczna zapada w instancji drugiej. Dwuinstancyjność jest standardem rzetelnego postępowania wymaganym przez zasady państwa prawa. Dlatego nie jest dopuszczalne używanie wykładni ścieśniającej tam, gdzie uszczuplałaby ona wspomniany standard.". Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. W rezultacie stwierdzić zatem należy, że do decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne miał zastosowanie art. 127 § 1 i 2 k.p.a. Przepisy te stanowią, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1), a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2). Ograny wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, określone zostały w art. 17 tego kodeksu. I tak, w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów, organami wyższego stopnia są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest samodzielną państwową jednostką organizacyjną nie stanowiącą elementu administracji państwowej. Jednakże obowiązek zastosowania do jego działalności przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nakazuje, dla celów postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy tego kodeksu, określenie właściwego dla Zakładu organu wyższego stopnia, uprawnionego do rozpatrywania odwołań od decyzji Zakładu. Zgodnie z art. 181 k.p.a. organy odwoławcze w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne, a do postępowania przed nimi stosuje się odpowiednio art. 180 § 1 k.p.a. Rzecz w tym, że w żadnych przepisach nie określono wprost organu odwoławczego od decyzji Zakładu w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, w szczególności zaś nie uczyniono tego w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustawa ta nie przewiduje też organów nadrzędnych w stosunku do Zakładu. W art. 66 ust. 1 tejże ustawy określono natomiast organ nadzoru. Przepis ten stanowi, że nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. W art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) wprost postanowiono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych podlega ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, w dacie wydania zaskarżonej decyzji organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych był Minister Polityki Społecznej, jako minister kierujący działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Społecznej (Dz.U. Nr 265, poz. 2643). Zakład rozpoznając wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy naruszył wskazane wyżej przepisy określające właściwość organu odwoławczego w sprawach z zakresu umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi to przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przezeń w II instancji. Z dniem 24 sierpnia 2005 r. weszła w życie zmiana art. 83 ust. 4 u.s.u.s., wprowadzona ustawą z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 150, poz. 1248). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony przez skarżącego stosownie do pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji, należy ocenić i rozpatrzyć z uwzględnieniem zmian wprowadzonych tą ustawą. Stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości niemożliwym czyni natomiast wypowiedzenie się Sądu co do zasadności zarzutów podniesionych w skardze. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Zakres w jakim decyzja, której nieważność stwierdzono nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd nie zasądził na rzecz skarżącego kosztów postępowania w oparciu o art. 210 § 2 p.p.s.a., jako że nie był on zobowiązany do uiszczenia wpisu, a wobec rozpatrzenia sprawy w trybie uproszczonym nie poniósł też kosztów uczestnictwa w rozprawie. Nie reprezentował go pełnomocnik, z którego udziałem w sprawie łączył się obowiązek poniesienia kosztów zastępstwa procesowego.