III SA/Wa 1306/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] , [...] w przedmiocie określenia wysokości solidarnego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący R. M. zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego, motywując to stopniem skomplikowania sprawy. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył, iż domaga się również zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że w niniejszej sprawie złożył już zeznanie podatkowe za 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający zajęcie komornicze, informację o zajętych w postępowaniu egzekucyjnym nieruchomościach, informację o kredycie bankowym, postanowienie w sprawie zwolnienia od kosztów od skargi o wznowienie postępowania. Skarżący wyjaśnił, że posiada wyłącznie jeden rachunek bankowy, który zajęto w postępowaniu egzekucyjnym. Od dnia zajęcia, tj. od [...] września 2012 r. na rachunku tym nie ma żadnych operacji finansowych. W rezultacie jedynym możliwym do wygenerowania wyciągiem jest dokument potwierdzający zajęcie komornicze. Skarżący jest rozwiedziony, nie korzysta z pomocy społecznej, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada aktualnie żadnych źródeł utrzymania. Skarżący zamieszkuje w lokalu nie stanowiącym jego własności. Koszty jego utrzymania takie jak czynsz, energia, gaz pokrywa właściciel. Zadłużenie Skarżącego z tego tytułu wynosi 1.400 zł. Po utracie zatrudnienia w spłacie kredytu pomagali Skarżącemu rodzice (do maja 2013 r.). Obecnie Skarżący musi zapłacić dwie raty opiewające na kwotę 2.854,17 zł. Kredyt ten Skarżący zaciągnął w 2004 r. Kredytobiorcami są również jego rodzice, którzy wspierają go finansowo. Dzieci Skarżącego zamieszkują z matką, która zażądała od niego 400 zł alimentów na każde dziecko. Skarżący nie łoży na utrzymanie dzieci. W ciągu ostatnich dwóch lat zmuszony był zbyć prawo do lokalu mieszkalnego, gdyż był on zadłużony z tytułu nieuregulowanych należności czynszowych i kredytów. Do majątku Skarżący zaliczył nieruchomości gruntowe zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Tymczasem na mocy postanowienia z 3 września 2013 r. korzysta on już z prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Wniosek Skarżącego należało zatem potraktować jako wniosek o zwolnienie od potencjalnych innych – wykraczających poza ten wpis – kosztów sądowych takich jak koszt opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem czy koszt wpisu od skargi kasacyjnej. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn od siebie niezależnych nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada na stronę obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Jest ona więc zobligowana do przedstawienia w sposób czytelny swojego stanu finansowego, prezentując przy tym w sposób niebudzący wątpliwości źródła swojego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym, do czego obliguje ją przepis art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a. Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek jej współpracy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego strony. Tymczasem przesłany w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie Skarżącego o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wiąże się to z tym, że Skarżący nie odniósł się do wezwania z 7 lutego 2014 r. Jego pismo z 2 marca 2014 r. – będące odpowiedzią na to wezwanie - stanowi w istocie powielenie wyjaśnień zawartych w piśmie z 29 lipca 2013 r. W rezultacie Skarżący zdołał udokumentować jedynie część okoliczności, istotnych z punktu widzenia przyznania prawa pomocy, tj. fakt zajęcia rachunku bankowego i nieruchomości, zarejestrowania jako osoby bezrobotnej, ciążącego z tytułu kredytu zadłużenia, wysokość dochodu osiągniętego w 2012 r. Skarżący nie przesłał natomiast informacji o wysokości dochodu osiągniętego w 2013 r. Nie wskazał i nie udokumentował wysokości bieżących wydatków. Nie przesłał wyciągu z rachunku kredytowego, a także dokumentów potwierdzających zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu, czynszu, energii i gazu. Z treści pisma z 2 marca 2014 r. wynika, że Skarżący odpowiedział w istocie na skierowane do niego wcześniej wezwanie z 2 lipca 2013 r., nie zaś na wezwanie z 7 lutego 2014 r. Brak jest tym samym aktualnych danych na temat jego możliwości płatniczych. Przede wszystkim nie wiadomo z jakich źródeł Skarżący czerpie środki na pokrycie bieżących wydatków. Co prawda oświadczył, że nie ponosi kosztów czynszu, energii i gazu, gdyż pokrywa je właściciel lokalu, w którym mieszka, niemniej pozostają jeszcze takie wydatki jak zakup żywności, ubrań. Z nadesłanych dokumentów nie wynika zaś jakoby źródłem finansowania tych wydatków była pomoc osób trzecich. Nie wskazał na to ani sam Skarżący, ani też nie nadesłał oświadczeń tych osób, potwierdzających ten fakt. Wzmianka o pomocy znalazła się jedynie przy okazji wyjaśnień na temat spłaty kredytu. Skarżący wyjaśnił mianowicie, że w spłacie tej do maja 2013 r. wspierali go rodzice. Jeśli Skarżący twierdzi, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych dochodów (co istotne status bezrobotnego uzyskał w grudniu 2012 r.), to powinien wskazać skąd czerpie środki na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, czy też spłatę – począwszy od czerwca 2013 r. - rat kredytu. Zwłaszcza, że Skarżący - mimo krytycznej jak twierdzi sytuacji finansowej - nie korzysta z pomocy społecznej. Także oświadczenie Skarżącego o sprzedaży prawa do lokalu mieszkalnego nie rozwiewa opisanych wyżej wątpliwości co do jego stanu majątkowego, tylko je pogłębia. Tym bardziej, że Skarżący zadeklarował brak jakichkolwiek oszczędności. Oświadczenie to trudno jest zweryfikować, gdyż Skarżący nie podał żadnych bliższych danych na temat wspomnianej sprzedaży. W szczególności zaś nie wyjaśnił, w jaki sposób spożytkował dochód uzyskany z tej sprzedaży, czy na przykład wydatkował go na spłatę zaległości z tytułu należności czynszowych i kredytów. Jeśli tak, to czy dochód ten przeznaczył również na spłatę zaciągniętego w 2004 r. kredytu w wysokości 250.000 zł, z której to kwoty pozostało do spłaty ponad 211.000 zł (dane na podstawie zawiadomienia z 19 lipca 2013 r.). Wobec powyższych niejasności referendarz sądowy uznał, iż Skarżący nie wykazał, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może bowiem zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez nią stanu faktycznego. W tej sytuacji decydującego znaczenia nie mógł mieć fakt zwolnienia Skarżącego od opłaty od skargi o wznowienie postępowania w sprawie o zapłatę. Fakt ten nie może sam w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. też postanowienie NSA z 19 grudnia 2011 r., II FZ 751/11). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.