III SA/Wa 1307/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi B.i I. B. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oddala skargę III SA/WA 1307/04 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...].10.2003 r., skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w S., B. i I. B. zgłosili wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...].11.2002 r. Nr [...] wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. dla Przedsiębiorstwa [...] w upadłości B. i I. B. w K. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2000 r., zarzucając na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) przywołaną dalej jako ordynacja podatkowa naruszenie: - art. 19 ust. ust. 1-3 i 3a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, poprzez pozbawienie podatnika możności odliczenia podatku naliczonego w miesiącu, w którym nastąpiło otrzymanie, zarówno faktury jak i towaru, - art.122, 180, 187 i 191 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie istotnych w sprawie dowodów co doprowadziło do niedokładnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, będącego podstawą wydania decyzji. Wniosek powyższy został przekazany przez Izbę Skarbową wg właściwości do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, który decyzją z dnia [...].02.2004 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...].11.2002 r. Nr [...]. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdził, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...].11.2002 r. Nr [...] została wydana po ogłoszeniu w dniu [...] czerwca 2002 r. przez Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Gospodarczy postanowienia o upadłości Przedsiębiorstwa [...] B. i I. B. [...] w K. Decyzję, wraz z pouczeniem o możności wniesienia odwołania do Izby Skarbowej w S., doręczono skutecznie syndykowi masy upadłości w dniu [...].11.2002 r. Od tej decyzji syndyk nie złożył odwołania, w związku z tym decyzja ta stała się ostateczna. Zgodnie z treścią art. 20 i 60 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.) - dalej jako prawo upadłościowe, skutkiem ogłoszenia upadłości jest utrata przez upadłego prawa do zarządu swoim majątkiem. Co oznacza, że upadły nie może korzystać z majątku ani majątkiem rozporządzać. W tym zakresie syndyk obejmuje uprawnienia w stosunku do masy upadłości, w skład której wchodzą prawa majątkowe i niemajątkowe, natomiast stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej organu kontroli skarbowej wniesione przez pełnomocnika B. i I. B., dotyczy szeroko rozumianych praw majątkowych. Rozstrzyganie w tym zakresie mogłoby mieć wpływ na sytuację wierzycieli oraz stan masy upadłości, których reprezentantem jest syndyk. Postępowanie dotyczące mienia wschodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. wniesione przez pełnomocnika ustanowionego przez Wspólników Spółki, nie może być uwzględnione, gdyż w tym zakresie uprawnionym do występowania w sprawach upadłego jest tylko syndyk. Pismem z dnia [...].03.2004 r. syndyk masy upadłości Przedsiębiorstwa [...] B. i I. B. [...] w K., działając w jego imieniu zwróciła się do GIKS o ponowne rozpatrzenie sprawy oświadczając iż popiera żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].11.2002 r. nr [...]. Ministerstwo Finansów - Departament Kontroli Skarbowej pismem z dnia [...].04.2004 r. nr [...], poinformował syndyka, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...].11.2002 r., zostało zakończone decyzją GIKS [...].02.2004 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W piśmie tym poinformowano, nie ma uzasadnienia prawnego wniosek popierający żądanie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, bowiem przepisy ordynacji podatkowej nie przewidują takiej formy wszczęcia postępowania w sprawie wzruszenia decyzji ostatecznej. B. i I. B. pismem z dnia [...].03.2004 r. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ich zdaniem z mocy przepisów prawa upadłościowego z chwilą upadłości upadły traci zarząd swoim majątkiem, chociaż nie jest to równoznaczne z pozbawieniem prawa wszczęcia postępowania administracyjnego przez samego upadłego. Powołał się na orzeczenie NSA z dnia 7.03.2002 r. o sygn. III SA 1787/00, z którego treści wynika, że upadły nadal pozostaje podatnikiem, jest podmiotem praw i obowiązków na którym ciąży obowiązek zapłaty podatku. Skutkować to musi, zdaniem pełnomocnika, zachowaniem uprawnień do obrony przed niesłusznie nałożonym obowiązkiem podatkowym. Zwłaszcza, że w niniejszej sprawie syndyk nie podjął żadnych działań w momencie otrzymania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. Pozbawienie możliwości podjęcia obrony bezpośrednio przez B. i I. B. w postępowaniu administracyjnym nie ma racjonalnego uzasadnienia. GIKS decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowił utrzymać w mocy swoją decyzję z dnia z dnia [...].02.2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji powołał ponownie argumenty przytoczone w poprzedniej decyzji oraz na ich poparcie zacytował fragment wyroku NSA z dnia 7.03.2002 r. sygn. akt IIISA 1787-1789/00 mówiący o tym, że: Syndyk obejmując majątek upadłego i zarządzając nim - zgodnie z art. 90 Prawa upadłościowego działa za upadły podmiot... Jako strona w znaczeniu procesowym... Na powyższą decyzję B. i I. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, żądając: - uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. - zasądzenia kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych Zaskarżonej decyzji zarzucili rażące naruszenie przepisów art. 133 § 1 i § 2 ordynacji podatkowej, poprzez bezpodstawne odmówienie skarżącym uznania ich za stronę postępowania podatkowego oraz pominięcie wniosku syndyka masy upadłości o ponowne rozpatrzenie sprawy, co wedle stanowiska GIKS, winno skutkować merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Na poparcie swych racji powołali się na orzecznictwo NSA, według którego pojęcie strony może wynikać tylko przepisów prawa materialnego oraz doktrynę prawa administracyjnego, w której przeważa obiektywna koncepcja strony związana z interesem prawnym wyznaczona przepisami prawa podatkowego. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej u.p.p.s.a., stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracyjny może być dokonane jedynie w następstwie stwierdzenia naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) - c) u.p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności aktu, jeśli zachodzą przyczyny okreś;one w art. 156 kpa lub innych przepisach (art. 145§1 pkt 2 u.p.p.s.a) Przechodząc do rozważań merytorycznych przede wszystkim należy stwierdzić czy B. i I. B. mogą być stroną w niniejszym postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 50 u.p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności jeśli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu już sam fakt wskazania przez GIKS B. i I. B. jako adresatów decyzji z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] uprawnia ich do wniesienia, w ramach interesu prawnego, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podobny pogląd prezentowany jest w doktrynie (por. M. Bogusz Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997 r.., str. 34-37) oraz orzecznictwie ( zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004 r. III SA 1617/2002, LexPolonica). W związku z tym Sąd zobowiązany jest zbadać czy słusznie decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowił utrzymać w mocy swoją decyzję z dnia z dnia [...].02.2004 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...].11.2002 r. Nr [...] wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. dla Przedsiębiorstwa [...]w upadłości B. i I. B. w K. w przedmiocie określenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2000 r. Decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...].11.2002 r. Nr [...] została wydana po ogłoszeniu w dniu [...] czerwca 2002 r. przez Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Gospodarczy postanowienia o upadłości Przedsiębiorstwa [...] B. i I. B. [...] w K. Decyzję tą wraz z pouczeniem o możności wniesienia odwołania do Izby Skarbowej w S., doręczono skutecznie syndykowi masy upadłości w dniu [...].11.2002 r. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci z mocy samego prawa możność korzystania i rozporządzania majątkiem, należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości, jako też nabytym w toku postępowania. Majątek ten stanowi masę upadłości (art. 20 § 1 prawa upadłościowego). Jak słusznie zauważa pełnomocnik skarżących ogłoszenie upadłości nie powoduje jednak utraty prawa własności majątku, który wchodzi w skład masy upadłości. Należy się również w pełni zgodzić z przytoczonym orzeczeniem NSA z dnia 7.03.2002 r. o sygn. III SA 1787/00, z którego wynika, że upadły nadal pozostaje podatnikiem, jest podmiotem praw i obowiązków na którym ciąży obowiązek zapłaty podatku. Prowadzi to jednak skarżących do błędnego wniosku, że upadły posiada uprawnienie do wszczęcia postępowań administracyjnych. W myśl art. 60 i 90 prawa upadłościowego postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciw niemu. Syndyk z mocy samego prawa obejmuje majątek upadłego, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację. Z przepisów tych wynika, iż w niniejszej sprawie wyłącznie syndyk, jako jedyny podmiot mogący działać w imieniu i na rachunek upadłego, miał legitymację procesową do złożenia wniosku o stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...].11.2002 r. Nr [...] wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. Mając na względzie powyższe nie można się skutecznie powoływać się na rażące naruszenie przepisów art. 133 § 1 i § 2 ordynacji podatkowej poprzez odmówienie skarżącym prawa występowania jako strona w postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Stroną w tym postępowaniu podatkowym mogło być wyłącznie Przedsiębiorstwo [...] w upadłości B. i I. B. w K., a nie B. i I. B. jako osoby fizyczne. Na poparcie tego stanowiska można przytoczyć bogate orzecznictwo NSA (por. I SA/Wr 1423/97, I SA/Kr 464/98, SA/Sz 990/06, I SA/Łd 474/96). Należy zwłaszcza zwrócić uwagę na wyrok NSA z dnia 7 marca 2002 r. o sygn. III SA 1718-1720/2000 publ. w Biuletynie Skarbowym 2003/3 s. 26, w którym sąd stwierdził, iż: zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, a przede wszystkim art. 60 tego prawa, każde postępowanie, także postępowanie podatkowe, dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości, mógł prowadzić i uczestniczyć w nim tylko syndyk. W skardze powołano również fakt braku zainteresowania syndyka w działaniu na korzyść upadłego. Świadczyć o tym miało doprowadzenie do uprawomocnienia decyzji z dnia [...].11.2002 r. Nr [...] wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. Zdaniem Sądu okoliczność ta może być podstawą dla B. i I. B. jako komplementariuszy, którzy odpowiadają całym swoim majątkiem osobistym zarówno obecnym jak i przyszłym za zobowiązania Przedsiębiorstwa [...]w upadłości B. i I. B. w K., do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. Zgodnie z art. 102 prawa upadłościowego syndyk i zarządca odpowiadają za szkodę wyrządzoną niesumiennym pełnieniem obowiązków Nie można organom podatkowym zarzucić braku konsekwencji przy rozpatrywaniu oświadczenia złożonego przez syndyka o poparciu wniosku, zgłoszonego bezpośrednio przez upadłego, o stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd zauważa, że w myśl art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169 poz. 1387) żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy tzn. 1 stycznia 2003 r., podlegało rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy wprowadzającej zmiany. Oznacza to, że syndyk masy upadłości mógł wystąpić ze skutecznym żądaniem stwierdzanie nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. w ciągu 1 roku od momentu uprawomocnienia się tej decyzji (art. 249 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej). Natomiast oba pisma syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa [...] B. i I. B. [...] w K. wpłynęły do organu po upływie rocznego terminu. W tej sytuacji skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu.