III SA/Wa 1310/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska - Florek, , po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia postanawia: przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego W piśmie z 24 czerwca 2008 r. K. P. (dalej "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, w tym o ustanowienie doradcy podatkowego. Do powyższego pisma Skarżący dołączył urzędowy formularz (PPF), w którym wskazał, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. Argumentował, że osiągane przez niego dochody są niewielkie i pokrywają jedynie podstawowe wydatki. Skarżący odwołał się do postanowienia WSA w Warszawie wydanego w sprawie III SA/Wa 3128/06, na mocy którego przyznano mu prawo pomocy. Zaznaczył jednocześnie, że jego stan finansowy nie uległ znaczącej zmianie. Skarżący zamieszkuje z ojcem, z którym jednakże nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Poza lokalem mieszkalnym nie posiada żadnego majątku, a do przedmiotów o większej wartości zaliczył rower górski i zbiór książek filozoficznych. Źródłem utrzymania Skarżącego jest dochód z najmu, który po potrąceniu opłat i podatku wynosi 915 zł. Wysokość wydatków określił na kwotę 900 zł (wyżywienie 500 zł, komunikacja 200 zł, inne 200 zł). Do formularza Skarżący dołączył wyciąg z rachunku bankowego, umowy najmu, dowody potwierdzające wysokość opłat za wynajmowany lokal, zeznanie PIT-28 za 2007 r., zaświadczenia lekarskie. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2008 r. Referendarz sądowy tutejszego Sądu przyznał Skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, tj. zwolnił go od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego. W związku z otrzymanym postanowieniem Referendarza sądowego, dochowując terminu przewidzianego dla wniesienia sprzeciwu, Skarżący wniósł pismo procesowe z dnia 11 lipca 2008 r. W piśmie tym, pośród szeregu twierdzeń, Skarżący "w trybie sprzeciwu" zwrócił się o uznanie jego prośby zawartej w piśmie z 24 czerwca 2008 r. dotyczącej ustanowienia doradcy podatkowego, a nie radcy prawnego. Powyższy wniosek Skarżący motywował faktem, że sprawy podatkowe są domeną doradców podatkowych. Dodatkowo Wnioskodawca zwrócił się o ustanowienie doradcy podatkowego, który reprezentuje go jako pełnomocnik z urzędu w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powyższego wynika zatem, że Skarżący wnosząc sprzeciw (tak należało potraktować jego pismo z dnia 11 lipca 2008 r.) z dochowaniem terminu ustawowego wyeliminował z obrotu prawnego korzystne dla siebie orzeczenie Referendarza sądowego. Dalej zauważyć należy, że celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ppsa. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ppsa Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w "pełnym zakresie" w tym o ustanowienie doradcy podatkowego (pismo z 24 czerwca 2008 r.), zakres złożonego wniosku potwierdził na urzędowym formularzu (PPF) wskazując jednak, że domaga się ustanowienia radcy prawnego. Oznacza to, że Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, z tym jednak zastrzeżeniem, że oczekuje pomocy prawnej doradcy podatkowego. Przyznanie prawa pomocy zarówno we wnioskowanym zakresie, jest możliwe zaś w sytuacji, gdy strona wykaże (podkreślenie Sądu), że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa). Przechodząc do oceny merytorycznej złożonego wniosku wskazać należy, iż sytuacja materialna Skarżącego była już wcześniej przedmiotem analizy i to zarówno referendarza sądowego, jak i wojewódzkiego sądu administracyjnego, w efekcie której zwolniono go od opłat sądowych w sprawie III SA/Wa 3128/06 oraz ustanowiono dla niego pełnomocnika. Co prawda fakt przyznania Skarżącemu prawa pomocy w innej sprawie, nie obliguje do powielenia zapadłych uprzednio rozstrzygnięć, niemniej w przypadku gdy – jak w niniejszej sprawie - sytuacja Skarżącego nie uległa "znaczącej zmianie" nie należy go ignorować. Z oświadczeń Skarżącego wynika, iż jedynym jego źródłem utrzymania jest dochód z najmu mieszkania w wysokości 915 zł netto miesięcznie. Prawie tyle samo wynoszą jego miesięczne podstawowe wydatki, do których zaliczył wyżywienie (500 zł), komunikację (200 zł) i inne (200 zł). Oznacza to, że kwota uzyskiwanego przez Skarżącego dochodu w całości przeznaczana jest na koszty utrzymania. Nie bez znaczenia jest także, znana ze złożonych do akt niniejszej sprawy zaświadczeń lekarskich, sytuacja zdrowotna Skarżącego. Z powoływanych dokumentów oraz oświadczeń Skarżącego wynika bowiem, że od dłuższego czasu leczy się on z powodu [...]. Jednocześnie odczuwa chroniczne zmęczenie i ma problemy z koncentracją. To zaś, w ocenie Sądu, pozwala uznać, że stan w jakim znajduje się Skarżący może istotnie ograniczać jego funkcjonowanie. W tym stanie rzeczy, należało uznać, że w celu realizacji gwarantowanego Konstytucją RP prawa do sądu konieczne jest przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Każdy dodatkowy wydatek Skarżącego, w tym na opłacenie kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia względem wybranego pełnomocnika mógłby doprowadzić do zachwiania podstaw egzystencji Skarżącego. Dodatkowo zaznaczyć należy, że z uwagi na stan zdrowia Skarżącego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, nie dawałoby w jego przypadku gwarancji urzeczywistnienia pełnego prawa do sądu. Końcowo godzi się zauważyć, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, o którym mowa w pismach z 24 czerwca 2008 r. i 11 lipca 2008 r., przyznane zostało Skarżącemu w konkretnej sprawie, tj. w sprawie III SA/Wa 3128/06, a zatem nie rozciąga się ono na niniejsze postępowanie. Ustanawiając w niniejszej sprawie pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika (doradcy podatkowego) Sąd nie ma też możliwości zapewnienia Skarżącemu pomocy prawnej poprzez konkretną, wskazaną z imienia i nazwiska osobę. Kompetencja ta należy bowiem do właściwego organu samorządu zawodowego doradców podatkowych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji Sąd, na podstawie przepisów art. 243 §1, art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 ppsa, postanowił jak w sentencji.