III SA/Wa 1311/09

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zasiedzenia nieruchomości postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, pismem z 24 sierpnia 2009 r. Skarżąca E. R. (w imieniu której działa pełnomocnik) zwróciła się o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty, z uwagi na bardzo krytyczną sytuację materialną i rodzinną. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca nadesłała formularz PPF, w którym zaznaczyła że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek wskazała że zamieszkuje wraz z mężem. Łączny dochód małżonków wynosi 2.000 zł. Skarżąca jest bardzo chora – na lekarstwa wydaje ponad 600 zł. Poza nieruchomością z domkiem do remontu Skarżąca nie posiada żadnego majątku. W dołączonym do formularza piśmie z 10 września 2009 r. pełnomocnik wyjaśnił, że Skarżąca i jej mąż nie posiadają rachunków bankowych. W ciągu ostatnich dwóch lat nie zbyli żadnych nieruchomości. Pełnomocnik wyraził ponadto niezadowolenie z faktu nierównego traktowania sprawy Skarżącej i innych interesantów tutejszego Sądu, co uzasadnia w jego ocenie zwrócenie się w tej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich. Do pisma dołączono dwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej wydane w stosunku do małżonków R., zeznania podatkowe, odcinki przekazów pocztowych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. W pierwszej kolejności referendarz sądowy odniesie się do argumentacji pełnomocnika Skarżącej (przybierającej w istocie postać zarzutu) dotyczącej nierównego traktowania stron składających skargi, czego przejawem jest – jego zdaniem - "wymierzenie" w niniejszej sprawie wpisu w wysokości 500 zł, a nie – jak w innej sprawie - 100 zł oraz żądanie nadesłania szeregu dokumentów. Po pierwsze: Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca umorzenia zaległości w podatku od zasiedzenia. W decyzji takiej organ podatkowy rozstrzyga, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki przewidziane w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, warunkujące zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Przedmiotem tej decyzji nie jest więc ustalenie (bądź stwierdzenie istnienia) należności pieniężnej w rozumieniu art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a." - co warunkuje uznanie, że w sprawie należny jest wpis stosunkowy - ponieważ okoliczność ta została ustalona w odrębnym postępowaniu (w niniejszej sprawie postępowanie takie zakończyło się wydaniem decyzji z [...] lipca 2008 r. w sprawie wymiaru podatku od zasiedzeń ). Skoro zatem przedmiotem sporu w sprawie nie jest akt kreujący albo stwierdzający istnienie należności pieniężnej, to należny jest w niej wpis stały. Jednocześnie stwierdzić należy, że sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej zalicza się do spraw "z zakresu zobowiązań podatkowych" w ujęciu § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), gdyż zwrot "z zakresu" wskazuje na to, iż chodzi w tym przepisie o akty prawne, których przedmiot wiąże się bezpośrednio z określeniem wysokości, terminu, miejsca, czy warunków zapłaty zobowiązania podatkowego (por. postanowienie NSA z 29 grudnia 2005 r., sygn. akt II FZ 727/05, ONSAiWSA 2006 nr 3, poz. 78). Tym samym należny w niniejszej sprawie wpis wynosi 500 zł. Po drugie: Jak wynika z art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na sformalizowanym druku – w tym przypadku PPF, którego brak traktowany jest jako brak formalny wniosku uprawniający do wezwania strony o jego uzupełnienie (złożenie wypełnionego formularza) pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Sporządzony w tej formie wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie kondycji finansowej wnioskodawcy. W razie gdy zawarte we wniosku oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, bądź też gdy budzą one wątpliwości, Sąd może podjąć działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych wnioskodawcy, wzywając go do przedstawienia określonych informacji lub dokumentów źródłowych służących weryfikacji złożonych wcześniej oświadczeń. Możliwość taką daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Z możliwości tej w niniejszej sprawie skorzystano. Z tych wszystkich względów zarzuty pełnomocnika Skarżącej dotyczące nierównego traktowania wydają się niezasadne. Wyrażony tu pogląd nie stoi oczywiście na przeszkodzie, by wystąpił on ze skargą do Rzecznika Praw Obywatelskich. 4. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). 6. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanych dokumentów wynika, że jedynym jej źródłem utrzymania jest emerytura. Z emerytury utrzymuje się także mąż Skarżącej – łączny ich dochód wynosi 1.609 zł netto miesięcznie. Na same tylko lekarstwa małżonkowie wydają 600 zł (ze znajdujących się w aktach administracyjnych zaświadczeń lekarskich wynika, że oboje leczą się przewlekle). Jakkolwiek mimo zapewnień (w piśmie z 10 września 2009 r. znalazło się stwierdzenie "ad 2 Załączam szczegółowe wyliczenia wydatków miesięcznych składających się na bieżące utrzymanie E. i E. R.") Skarżąca nie podała kwoty wydatków, to jednak z faktu tego referendarz sądowy nie wyciągnął negatywnych dla niej konsekwencji. Uznał mianowicie że samo zestawienie wysokości dochodów (1.609 zł) oraz kwoty wydatków na leki (600 zł) pozwala stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych (w tym wpisu w wysokości 500 zł) mogłoby doprowadzić do zachwiania podstaw egzystencji Skarżącej i jej męża. Innymi słowy uznać należy, iż Skarżąca nie jest w stanie bez pomocy państwa sfinansować swojego udziału w niniejszym postępowaniu. Z tych też względów jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zasadny. Rozstrzygając o przyznaniu prawa pomocy oraz o jego zakresie referendarz sądowy miał na uwadze wiek Skarżącej (85 lat) oraz jej męża (76 lat), a także stan ich zdrowia i wynikające z tego wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia nieplanowanych wydatków. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.