III SA/Wa 1322/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona, następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) A.Z., dalej jako skarżąca, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych: wpierw w skardze z 29 marca 2011 r. a następnie w treści formularza PPF z 19 maja 2011 r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w 2009 r. uzyskała dochód w wysokości 26317,17 zł, w 2010 r. – 42830,70 zł. Dochody te są przeznaczane w całości na spłatę zobowiązań strony, co oznacza, ze uzyskiwane przez nią środki nie pozwalają na pokrycie bieżących kosztów utrzymania skarżącej i jej rodziny. Przychód z działalności gospodarczej został określony na kwotę 790441,84 zł i 558344,20 zł. Przychód ze sprzedaży S. w 2011 r. został określony na kwotę 88450,- zł. Skarżąca wskazała, że: - jej mieszkanie Sygn. akt III SA/Wa 1322/11 jest obciążone kredytem hipotecznym, a rata kredytu wynosi 1090,- CHF; - płaci miesięczne raty kredytu hipotecznego za lokal , w którym prowadzi działalność gospodarczą (2560,72 zł); - posiada nieuregulowane zobowiązania na kwotę 1200000,- zł z tytułu dwóch kredytów hipotecznych, umowy o limit firmowy); - prowadzi rozmowy o restrukturyzację zadłużenia z P.; - został wydany przeciw stronie prawomocne nakazy zapłaty na łączną kwotę ok. 99951,05 zł; wszczęte zostało przeciwko stronie postępowanie egzekucyjne przed komornikiem sądowym przy sądzie rejonowym, w wyniku którego zajęte zostały rachunki bankowe strony w [...] Bank P. SA, [...] Bank SA, [...] Bank SA. Skarżąca wskazała, że nie jest w stanie uzyskać kredytu na poczet kosztów postępowania, ponieważ jej wnioski są odrzucane przez banki. Wskazał także, ze ma małoletniego syna (M.), którego miesięczny koszt utrzymania wynosi ok. 3 tys. zł ( w tym wydatki na żywność – 500,- zł; na ubrania – 800,- zł, ferie zimowe – 1200; aikido, nauka tańca, niemieckiego, kino, kieszonkowe –ok. 700 zł, wakacje – 1500 zł). Środki uzyskiwane z alimentów w wysokości 1500 zł nie zabezpieczają pokrycia wskazanych wydatków z tytułu utrzymania dziecka. Skarżąca poinformowała, że posiada lokal mieszkalny o powierzchni 149 m.kw. (obciążony hipoteką w kwocie 55 tyz zł), lokal biurowy o powierzchni – 105 m.kw. (obciążony hipoteką w kwocie 600 tys zł). Wskazała, ze wszystkie posiadane nieruchomości "są w kredycie", a miesięczna rata ich spłaty to kwota 8200 zł. Skarżąca wskazała, ze osiąga miesięcznie ok. 3570 zł brutto. Nadto ciążą na niej obciążenia kredytowe: 1. kredyt hipoteczny 500 tys zł z rata miesięczną -3200 zł; 2. kredyt hipoteczny 400 tys zł z rata miesięczna 2500 zł; 3. kredyt "w linii rachunku" 200 tys zł z ratą miesięczną – 2500 zł;4 zadłużenie kredytowe z tytułu niespłaconego kredytu w rachunku bieżącym w kwocie 50 tys zł. Strona oświadczyła, iż prowadzi działalność gospodarczą, koszty miesięczne są na poziomie 30 tys zł, a dochód miesięczny nie pokrywa wszystkich zobowiązań z tytułu rat kredytu. Skarżąca załączyła do wniosku zeznania PIT 36 za 2009 i 2010 r., zestawienie faktur wystawionych przez S. za okres 10 luty 2011 r. do 26 kwietnia 2011 r., odpisy wyciągów bankowych za okres od listopada 2010 r. siedem zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych (ostatnie z 10 marca 2011 r.), wypowiedzenie umowy rachunku bankowego [...] Bank z 17 grudnia 2010 r., nakazy zapłaty (4 sztuki), umowę L. z 12 kwietnia 2007 r. wraz z porozumieniem o restrukturyzacji Sygn. akt III SA/Wa 1322/11 zadłużenia z 20 stycznia 2011 r., potwierdzenie zawarcia umowy kredytowej z 4 listopada 2008 r., umowę kredytu hipotetycznego z 16 lutego 2009 r., umowę kredytu z 15 lutego 2006 r. 3) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o subiektywnym odczuciu na temat braku środków finansowych w wysokości umożliwiającej jej pokrycie całości należności z tytułu wymagalnych kosztów sądowych. Badając zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak konieczne wydatki związane z codzienną egzystencją, jak wydatki ponoszone na utrzymanie dziecka. W tym też względzie referendarz sądowy nie wiąże negatywnych skutków w zakresie rozstrzygnięcia o prawie pomocy z wyszczególnieniem wydatków rodziny skarżącej, przyjmując w tym względzie wyznacznik średnich potrzeb przeciętnego członka społeczeństwa. 4) Referendarz sądowy przyjmuje do oceny wniosku o prawo pomocy twierdzenia skarżącej, zgodnie z którymi w 2010 r. osiągnęła ona średni miesięczny dochód 3569,23 zł., jak też to, że dochody te są "przeznaczane w całości na pokrycie zobowiązań strony". Referendarz sądowy zdecydował się również nie kwestionować faktu, że skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia ciężaru spłat kredytu za lokal mieszkalny w wysokości ok. 1000 CHF miesięcznie, jak też istnienia innych zobowiązań skarżących wymienionych w części historycznej. Bezsporne pozostaje również pokrywanie kosztów – miesięcznych – małoletniego syna M. w zadeklarowanej przez stronę wysokości 3 tys. zł, ze wskazaniem w formularzu PPF rozbicia tej kwoty na poszczególne dobra. Według referendarza sądowego, skarżąca, z zadeklarowanych dochodów – choćby w rubryce 5 formularza PPF - nawet przy uwzględnieniu przychodów z tytułu alimentów w wysokości 1500,- zł nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie jej – i jej syna - wydatków niezbędnych do koniecznego utrzymania, które ponosi w określonej przez nią wysokości.. Wskazuje na to tak zestawienie wysokości jej dochodów z wysokością zadeklarowanych wydatków (z tytułu kredytu hipotecznego za lokal mieszkalny i z tytułu utrzymania syna), jak struktura jej wydatków wynikających z odpisów z rachunków bankowych w okresie ich prowadzenia. Stąd wniosek o niezupełności zadeklarowania przychodów przez stronę, ze skutkiem dla sposobu rozpoznania wniosku, wyrażonym w sentencji. Rzetelność wykazania posiadanych środków i wpływów Sygn. akt III SA/Wa 1322/11 pieniężnych jest warunkiem korzystnego dla strony rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Referendarz sadowy wskazuje nadto – choć nie ma to bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku o prawo pomocy z powodów wskazanych wyżej – że wysokość nie wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem syna, ponoszona w ramach wspólnego gospodarstwa domowego (kieszonkowe, kino, teatr, ubranie, kursy, ferie etc) będzie korzystać z pierwszeństwa przez należnościami z tytułu kosztów sądowych. Referendarz sądowy zauważa nadto, ze nawet jeśli przyjąć, iż sprawy z zakresu wniosku o umorzenie zaległości z tytułu VAT mają ścisły związek z działalnością gospodarczą strony (http://www.sinea.pl/), to, przy istnieniu przychodów z tytułu tej działalności (za 2011 r. w wysokości 88 tys. zł, s. 41 akt sadowych), co zresztą wynika z kilku załączników do formularza PPF, skarżąca nie wskazała żadnych wydatków, które korzystają z pierwszeństwa przed należnościami z tytułu kosztów sądowych. Wydatki na potrzeby sporów sądowych są jednym z wydatków w ramach działalności gospodarczej, które są przez stronę – z założenia, a w sprawie, faktycznie – ponoszone. Uwaga ta dotyczy także należności względem banków z tytułu prowadzenia rachunków bankowych i należności kredytowych, w tym z tytułu kredytu hipotecznego na lokal użytkowy. 5) Mając to na uwadze, referendarz sądowy, na obecnym etapie postępowania, był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzec, jak w sentencji.