III SA/Wa 133/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w spłacie zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od stycznia 2003 r. do lutego 2004 r. postanawia 1) zwolnić skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca M.A. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, iż zakończyła działalność gospodarczą i aktualnie utrzymuje się z emerytury wynoszącej 1.850 zł. Spłaca z niej zaległości z tytułu ZUS (600 zł) oraz kredyt (600 zł). Wśród wydatków wymieniła również prąd (70 zł), gaz (100 zł), jedzenie (400 zł), leki (70 zł), telefon (30 zł), ubezpieczenie na życie (57 zł), wodę (30 zł), benzynę (150 zł). Do majątku zaliczyła dom, działkę letniskową, udziały w spółce oraz samochód. Zaznaczyła przy tym, iż dom obciążony jest kredytem hipotecznym, który Skarżąca spłaca wraz z mieszkającym w tym domu synem, zaś spółka w której posiada udziały generuje od 2010 r. stratę. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że gaz i woda rozliczane są ryczałtowo, gdyż mieszka ona w domu wraz z synem i jego rodziną (Skarżąca płaci ok. 130 zł miesięcznie). Dodała, iż z emerytury jest potrącana kwota 490,87 zł na poczet zaległych składek ZUS. Rata kredytu hipotecznego wynosi 1.500 zł. Kredyt ten Skarżąca spłaca wraz z synem, przy czym rata jest pokrywana dzięki wynajęciu części domu. Skarżąca przedłożyła pismo w sprawie stanu zaległości, faktury VAT, polisę, decyzję o waloryzacji emerytury, wydruk z CEIDG, wyciąg bankowy, PIT-40A, zeznanie podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), którym wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie podkreśla się, że przyznanie prawa pomocy powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywający (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2015 r., II FZ 233/15). To strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2015 r., I FZ 213/15). Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że aktualnie Skarżąca utrzymuje się z emerytury wynoszącej (po potrąceniu) nieco ponad 1.140 zł. Nie jest to zatem kwota, z której mogłaby ona wygospodarować w krótkim czasie (7 dni) 500 zł celem opłacenia skargi. Co istotne zapłata tej kwoty warunkuje dostęp Skarżącej do Sądu. Zważywszy jednak, że zadeklarowane i częściowo udokumentowane wydatki wynoszą ok. 907 zł (rata kredytu hipotecznego finansowana jest z czynszu najmu) referendarz sądowy uznał, że z pozostałej do dyspozycji kwoty jest ona w stanie przeznaczyć 100 zł na koszty zainicjowanego postępowania sądowego. Kwota ta znajduje zresztą odzwierciedlenie w dostępnym na rachunku bankowym saldzie środków pieniężnych. Jednocześnie referendarz sądowy nie znalazł podstaw by zakres przyznanego Skarżącej prawa pomocy rozszerzyć. Nie jest ona bowiem pozbawiona jakichkolwiek środków finansowych. Poza tym posiada udziały w spółce (pełni w niej nota bene także funkcję prezesa zarządu), która co prawda – według jej oświadczenia – generuje aktualnie stratę, niemniej nie można wykluczyć, że sytuacja ta ulegnie w przyszłości zmianie. Jak natomiast zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2012 r. (II GZ 478/12) od strony można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie. Te wszystkie względy zadecydowały o zwolnieniu Skarżącej od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Musi mieć ona jednocześnie świadomość, że niniejsze rozstrzygnięcie nie oznacza, iż na dalszym etapie postępowania zostanie ono automatycznie powielone. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.